Skip to main content

Full text of "Primus Annus"

See other formats


478 

KL66P. 



5153 




RULES 

1. Books may be kept two weeks and may be 
renewed once for the same period, except 7 day 
books and magazines. 

2. A fij^fcf two\ents a da|gdli be ^^m on 
each rookltvlich is\ou^ra^U^ldg to^he> 
above nilej/yy^^ %l b|^Red to any per- 

KglaM^fcr uaril it has been paid. 

mjuries to books beyond reasonable 
d all losses shall be made good to the sat- 
on of the Librarian. 
4. Each borrower is held responsible for all 
books drawn on his card and for all fines accruing 
on the same. 




LINGUA LATIN A 

PRIMUS ANNUS 

BY 

W. L. PAINE 

AND 

C. L. MAINWARIKG 




OXFORD 

AT THE CLARENDON PRESS 
1912 



LINGUA LATINA 



EDITORS : 

Dr. W. H. D. ROUSE, Perse School, Cambridge. 
S. O. ANDREW, M.A., Whitgift School, Croydon. 



PRIMUS ANNUS. First Year's Course, by 
W. L. PAINE, M.A., and C. L. MAIHWABING,B.A.&?. 

DECEM FABULAE PUERIS PUELLISQUE 
AGENDAE. A Companion Volume of Plays, by 
W. L. PAINE, M.A., C. L. MAINWARING, B.A., and 
Miss E, RTLE. Is. 6d. 



PREFACE 

THE book Is the result of three years* experience In 
teaching Latin on the Direct Method, during which 
time we have used the proofs In various forms* In 
a method, whose essential is spontaneity, it is intended 
rather to be suggestive to present one line along 
which the principles of this method can be followed, 
and it must rest with the individual teacher to modify 
it, as his experience leads him. Further, It is still in 
an experimental stage, and we shall be most happy to 
receive suggestions both on the general scheme and on 
the details of the book, from teachers using it. In 
scope it includes practically all constructions which do 
not involve the Subjunctive Mood or Oratio Obliqua, 
and can be done in a year by an average class which 
devotes an hour a day to Latin. 

We wish to express our thanks to Mr, S. O. Andrew 
for his great assistance In the scheme of the book and 
the arrangement of the Grammar and Syntax ; to Dr. 
W. H. D. House and Prof. E, V. Arnold for reading 
the proofs and offering many valuable suggestions; 
and to Mr. E. M. Carter for the picture of the Villa 
Corneliana. 

The need for accurate pronunciation, in a method 
where the appeal is largely made to the ear, is obvious, 
but a note of explanation may be necessary, of the 



principle we have followed in marking the * hidden 
quantities/ We have marked the vowel long 

(1) If there seems evidence of its length from i1 

derivation. 

(2) If it precedes the combinations -ws, -nf, -gn, e. $ 

Insula, confer5j stagnum ; or the inceptive -sc 
e.g. expergiscor. 
N.B. disco is an exception to this rule. 

(3) If it precedes a hidden g, e.g. tactum (tam/o). 

Diphthongs and short vowels have been left ur 
marked. 



W. L. P. 
C. L. M. 



WHJTGIPT SCHOOL, CBOYDON. 
July, 1912. 



INTRODUCTION 

THIS course is an attempt to apply the Direct 
Method to the teaching of Latin. The method, when 
used for modern language teaching, is based on a 
psychological principle of imitation ; the learner learns 
by imitating his master, by saying what he says, the 
grammar only coming in afterwards to explain prac 
tice. In the teaching of Latin, this method is modified 
in an essential particular by the character of the Latin 
language itself; Latin is so highly inflected, and so 
much of its syntax is strange to the learner, that the 
grammar must form the basis throughout and deter 
mine to some extent the arrangement of subject-matter. 

In using the present book, the teacher will generally 
find a certain sequence of treatment convenient, or even 
necessary: 

(1) Before a new exercise (or story) is touched, a new 
point of grammar has to be explained. This is put 
before the class by means of concrete examples, and 
then elucidated by reference to Pure Grammar; it is 
then applied by frequent and varied oral practice, 
drawn not from the story but from the vocabulary 
already possessed by the class ; e. g. if the Accusative 
of Extent is under.consideration the oral practice will 
consist of questions like the following: *Quamdiu in 

5 



ludo sumus eottldie? ' 'Quarn longe tu abes a magistro?' 
L Quam longe tabula distat a ianua ? ' and the like. In 
this way faults will be prevented from taking root ; the 
oral practice should at any rate be continued until the 
new point of grammar is thoroughly understood and 
can be accurately applied. 

(2) The story is now taken in hand, and is explained 
in the first instance (with books closed) by the master, 
in Latin, and driven home by repeated questions put 
to the class. It is important, in this stage, that the 
class shall not merely listen and understand but shall 
also speak ; where they cannot explain anything them 
selves they must repeat the explanation given by the 
master. When they have got on a little way in the 
course they will begin to take down explanations of 
important words in their notebooks and learn them by 
heart. 

(3) The story can now be read in class from the 
book ; this should never be done until it can be 
attempted with confidence, and when it is done the 
teacher should insist upon intelligent expression. The 
subject-matter and vocabulary can now be set for 
homework ; the hearing of it will usually lead to the 
story being reconstructed by means of question and 
answer, the questions being varied in every possible 
way to ensure plasticity and liveliness of mind. 

Each teacher will use his own discretion about the 
' pensa ', bearing in mind the great principle that 
nothing is to be written down until it has been under 
stood and practised. 

6 



It may be found difficult to apply the above rules 
at first, but they will become almost mechanical with 
the teacher as the work progresses ; and as regards 
the first lessons of all in this book, it will be obvious 
that they are mere adumbrations, which leave the 
teacher scope for l filling in '. It has been our ex 
perience that the use of the Direct Method in Latin 
awakens keen interest on the part x>f the learner. 
This interest is not necessarily an end in itself, but 
a good teacher will make it his business to take ad 
vantage of it in order to get out of the Latin lessons 
that exact and rigorous intellectual discipline which 
they ought to afford. One sometimes hears teachers 
say that the Direct Method makes a foreign language 
easy ; such men betray themselves when they say so, 
for anybody who has seriously tried it knows that the 
new method is far more exacting, for teacher and 
learner alike, than the old. Yet boys take to it eagerly, 
for they cannot forget at any stage of it that they are 
occupied with something reaL 

S. O. ANDREW. 

WHITGIFT SCHOOL, CROYDON. 



PEIMUS ANNUS 



PEIMA LECTIO: lAtterae et 

SECUNDA LECTIO: Verlum. 
Recita, responds, surge, cdnslde, die, venl. 
Quldfacis? Recits. Quidfacis? Redtas. Quidfacit? 

Recitat. 

Recitate, respondete, surgite, venlte. 
Quid facitis? Recitamus. Quid facimus? Recitatis. 

Quid faciunt ? Recitanfc. 

TEBTIA LECTIO : Pron<imen. 
Ego interrogS, tu responds ? ille audit. 
Ego et ille surgimus ; n5s stamus. 
Tu et ille cQnslditis ; YOS sedstis. Illl veniunt. 
Quis docet ? Magister docet. Quis discit ? Discipulus 

discit. 

Magister etiam scnbit ; discipulus spectat. 
Nemo statj omnss sedeni Omnes recitant, nemd sileL 

QUARTA LECTIO: Interrogate. 
Recitasne tti ? Mioiine, magister, ego audio. 
Audisne? Ita, magister, audis. 
Nsnne y5s sedetis ? Sane, magister, BOS sedsmus. 
Surgitne ille an consldit? Neque surgit neque c&nsldit, 

sed stat. 

Audiuntne illl an spectant ? Et audiunt et spectant. 
Scrib5ne ego an interrogQ ? Non scribis, sed 
Intellegitisne omn^s annon ? Intel legim us. 

9 



QUINTA LECTIO: Nomen. 
Quid est illud? Msnsa est ilia. Quid est hoc? Sella 

est haec. 
lanua, fenestra, tabula, crsta, carta, pagina, Ilttera, lingua, 

dextra, sinistra, pila, camera. 
Quid est illud ? IsTonne scis ? Minims, magister, nescio. 

SEXTA LECTIO : Adiecffivum, 

Qualis est tabula? Quadrata est tabula. Pila est ro 
tunda. 

lanua et longa et angusta est, sed tabula lata est. Greta 
alba est, lingua rubra, tabula nigra. lanua clausa 
est ; fenestra non elausa sed aperta est. Neque haec 
Irttera, neque ilia rubra est: haec nigra est, ilia 
caerulea. 

Quanta est msnsa ? Magna est mSnsa, sed sella parva. 

SEPTIMA LECTIO : Cdsus AccusaHvus. 
Quid Tide's ? Cretam vide5, o magister. 
Paginam tango, stam5 7 teneo, ponD. 
Ego albam crstam habeo, vos nigram tabulam videtis. 
Biscipulus lanuam aperit ; nunc aperta est ianua ; apertam 

ianuam yidstis. 
Magister fenestram claudit ; nunc clausa est fenestra ; 

clausam fenestram vidstis. 
Paryam crstam sumo j magnam litteram et longam 

sententiam scrlbo. 
Spectate omnss ! Dextra sinistram tangit ; nunc dextram 

sinistra tangit. 

OCTAVA LECTIO : Adieetvwm Posses&vum. 
Mea est haec crsta ; meam crstam vidstis. Tua est ilia 
sella j tuam sellam monstro. Marcus suam sellam 
habet. Nostra tabula est haec ; nostram tabulam 
spectUnus. Yestra camera est haec: spectEte ve- 
stram cameram ! Magister suam cameram habet* 
10 



PiNStTM. 

A. Dscllna: recito, sto, responded, sedeO, surgO, facia, 
venio. 

J3. Kesponde; 

(i) Qualis est ianua, fenestra, tabula, creia, pila ? 

(ii) Quanta est msnsa, selia, cre"ta ? llttera B, haec sen- 

tentia? 

(iii) Qualem ere" tarn teneo ? 
(iv) Qualem tabulam habsmus ? 

(v) Qualem paginam tangis? 

(vi) Qualem fenestram vidss ? 

(vii) Quantam sententiam scrlbis ? 

jviii) Quantam cameram habetis ? 

(ix) Cuius est crsta ? camera ? 

(x) Cuius sellam hab^s? 



- >Ji*z , ' ' : ~ 5 ^ * 

NONA LECTIO. Przma DecZinaZia 

Carta Europae. 

Hie est terra, illic est aqua. Spectate ! hie terrain, 
illle aquam vide"tis. *Q*i&li& esfc terra ? Terra rubra est, 
sed aqua caerulea. Nunc insulam m5nstr5 ; Corsica est 
Insula, Britannia etiam Insula est. Britannia mligna, 
Corsica parva Insula est. Insulane est Italia ? Minims, 
Italia non Insula sed paemnsula est. Neque Italia 
neque Hisp&nia Insula est; longa paenlnsula est Italia, 
Hispania fere quadrata paenlnsula, Graecia acUta paenln 
sula. Qualis terra est Helvetia? Helvetia neojie Insula ' 
neque paenlnsula est, sed terra inclusa. Bnl^mia 'est 
nostra patria. Melita provineia nostra est, Bbc 
Romam m5nstr5 ; Hispania erat Romana proyincia ; 
Gallia etiam Romana prOyincia erat. Nunc aliam pro- 
vinciam Romanam mOnstrO ; Sicilia etiam 7 wt^giup, in- 
snla, prdvincia erat^ sed Germania n&n erat prdvincla. 

11 



PEKSUM, 
JL. Edisce vocabula. 

B. Scribe responsa : 

(i) Quid est Hispania ? Sardinia? Helvetia^? 
(ii) Qualis et quanta terra est Sicilia? et Italia? 
(iii) Utra insula est magna, Sardinia an Hibernia? 
(iv) Utra paenlnsula est longa, Italia an Hispania? 
(v) Quae insula Ksmana pr5vincia erat ? 
(vi) Cuius patria est Britannia? * ' -- * - - 
(vii) Cuius provincia est Melita ? 
(viii) Qualem ianuam habes ? 
(ix) Qualem sententiam scrlbis ? 

C. Scribe interrogata ad haec responsa : 

(i) Pila est ilia. 
(ii) Linguam tang5. 
(iii) Nigra est tabula. , 

(iv) Magna insula est Britannia,"' 
(v) Clausam fenestram yidsmus. 
(yi) Vos sedstis. 

(vii) Britanniam non Galliam monstr<3. - 
(viii) Mea est haec pagina. 
(ix) Melita est nostra provineia. *i 

DECIMA LECTIO. Numerus Pluralis. 

Carta Europae. 
Multae provinciae sunt, iina, duae, tres, quattuor, 



e, sex, septem, octo, novem, decem. 
Insulae sunt? Nonne multas etiam Insulas videtis? 
Ecce ! multas Insulas mDnstro, unam, duas, trss, quat 
tuor, qulnque, sex, septem, octo, novem, decem. Muttae 
et fers inammerae sunt Insulae. 

Quot magnae Insulae sunt? Faucae sunt magnae 
Insulae, trss vel quattuor, Britannia, Corsica, Sardinia, 
Sicilia. 

Quantae sunt Tnsulae ? Magnaene sunt omns ? Minims, 
non omn6s sunt mSgnae. Hie duas Insulas vidstis ; 

12 



altera magna, altera parva est. SiciliaetMellta, quantae 
Insulae stint, magnae an parvae? Altera est magna, 
altera parva. 

nilc sex prsvincias videtis, Britanniam, Galliam, Hi- 
spsniam, Sardinian!, Sicilian!, Graeeiam. Magnaene sunt 
annOn? Non omns magnae sunt, sed aliae magnae, 
aliae parvae sunt. Aliae terrae Kom&nae erant, aliae 
barfoarae erant : sed provincia nulla erat barbara, 

PENSTTM. 
A. Edisce vocabula. 

J5. Eesponds : 

(i) Quot et quae prOvinclae Romanae erant Tnsulae ? 
(ii) Quot ckusas fenestras vidss, et quot apertas ? 
(iii) Specta cartam ! Quot tnsulas vides ? 
(iv) Omnssne fenestrae clausae sunt annOn ? 
(v) Omnssne litteras magnas scribis annon ? 
(YI) Quot lltteras scribis, earn l carta EurOpae * scribis ? 
(vii) Scribe contraria : midtae, omnes, haec, sitrgunt, silete, 
respondes? 

UNBECIMA LECTIO. Ordinatia. 
Horae. 

Duodecim omnino borae sunt. Mane sunt sex, prlma, 
secunda et ceterae ; sexta h5ra meridies vocatur. Sex 
etiam h^rae sunt post meridiem. Quota hra est, cum 
mane surgimus ? Ant pnma ant secunda liora est> cum 
mane surgimus; secunda h5ra est, cum prandemtts ; 
tertia h5ra est ? cum Latlnam linguam discimus; quSrta 
hora est ? cum Gallicam linguam discimus quinta hora 
est, cum mathematicam scientiam discimus ; nOna fers 
est, cum ludimns, tindecima, cum cenamus. 

Nox quattuor vigilias habet, primam, secundam, ter- 
tiam, quartam. Aut pr5ma aut ^cunda est vigilia, cum 
dormlnras ; deinde trs fere vigilias, noyem hsras, dor- 
mimus et mane iteram surgimus. 

IS 



PENSUM, 

A. Edisce numerOs. 
B* (i) Scribe interrogant. 
Quot lltterae sunt ? 
Quot litteras seribis ? 
Quota llttera est t, r, g, n? 
Quae llttera est altera, quarta, septima, nOna ? 
(ii) Quot librae sunt mane ? Quot post meridiem ? 

Quot omnlno ? 

(iii) Quota hora nunc est? Quota est haec lectio ? 
(iv) Quota hora est, cum Latmam linguam discis? 
cum Gallicam linguam discis? cum maths- 
maticam scientiam discis ? cum prandes ? cum 
ludis ? cum cen&s ? cum dormls ? cum surgis ? 
(v) Quot hOrSs nox habet ? Quot boras vigilia habet ? 
Quot sellas habes ? Quot sentential haec pagina 
habet? 

DUODECIMA LECTIO. 

Praepositiones : Casus Acc&sativus. (TTbi?) 
Carta Eiiropae. 

DiscipulT intra eameram sedent ; magister extra 
cameram est. Hie eameram intrat et prope tabulam 
stat et ante tabulam cartam ponit. Nemo nunc tabulam 
videt, nam post cartam tabula est, sed omnes cartam 
spectant. Magister interrogat : * Ubi est GennSnia, supra 
an infra Italiam? iN'Snne intellegitis ? Spectate, dum 
hoc monstro. Supra Italiam est Germania et Italia est 
infra Germaniam. Quae Insula infra Italiam est?* 
Discipulus respondet: Sicilia Insula infra Italiam est. 5 
Magister dlcit: 'Bene respondgs; Italia igitur inter 
terras Germaniam et Siciliam iacet. Italia etiam est 
inter paeninsulas Hispaniam et Graeciam/ 

Sicilia infra Italiam et supra Afdeam est : inter terras 
igitur Italiam et Africam iacet. Helvetia inter Ger- 
maniam et Italiam iacet, GaUia inter Hispaniam et 
Gennaniam, vel inter Italiam et Britanniam. 

14 



Spectate nunc insulas: multas videiis. Corsica est 
prope Sardinian!, Sardinia prope Corsicam. Circum 
rnsulas aquam vidstis, sed circum Helv^tiam terras. 

PENSTJM 

A. Dsclina : mSnstro, iaceo", cgno", prandeo 1 , lado, dormia* 
. Besponde": 

(i) Ubi discipullsedent? (intrs.) 

(ii) Ubi magister stat? (extra.) 

(iii) Ubi est tabula? (post.) 

(iv) Ubi cartam vidss ? (ante.) 
(v) Ubi est Italia? (infra.) 

(YI) Ubi Sicilia facet? (supra.) 

(vii) Ubiiaeet Gallia? (inter.) 

(viii) Ubi Britannia est? (prope.) 

(ix) Ubi est aqua ? (circum.) 

(s) Ubi discipulus stat? (tabula.) 

(xi) Ubi est Melita? (Sicilia.) 
(xii) Ubi est Africa? (Eur5pa.) 
(xiii) Inter quas paenlnsulas est Italia? 
(xiv) Prope quam insulam Corsica iacet? 

(xv) Quas terras circum Helvetians vidstis? 

TBBTIA BOEKJIMA LECTIO. 

Pwe$>ositi6ne$: C&sus Ac&mtwus (Quo?) tt Yoemm* 
Camera. 

Magister intra cameram sedet ; Marcus autem extra 
cameram stat. Hie ianuam pulsat, ille clamat : < Hue 
intral' Marcus ianuam aperit, in eameram venit, ad 
msnsam it, ante rnensam stat; tton, * Salve/ inqtiit, 
* 5 magister/ Hie respondet : * Et in salve, Marce ; claude 
ianuam, ad sellam 1 9 c^nside ! ' Marcus ianuam claudit, 
circum cameram ambulat, ad isellam it, cQnsidit. 

Magister nunc, 'Qulnte t Tite/ inquit, 4 lte atd^feoA- 
stras ! ' Ilii surgunt et j^jfejjjesto^s eunt et prope fenasi^as 
stant Magister ita excfemat : ' Aperrte fenestrSs ! * 
Penestras aperiunt et ad sellas redeunt. 

15 



PENSTTM. 
A. EespondS: 

(I) Ubi Marcus est ? (camera.) 

(ii) Quo" intrat ? (camera.) 

(iii) Ubi stat ? (mensa.) 

(iv) Ubiambulat? (camera.) 

(v) Quoit? (seUa.) 

(vi) Quo" QuTntus et Titus eunt ? (fenestrae.) 
(vii) Ubistant? (fenestrae.) 
(viii) Quo redeunt ? (sellae.) 

(ix) Qu5 Britannl eunt ? (Gallia.) 

S. Scribe interrogUta ad haec respQnsa : 
(i) Intra cameram discipull sedent, 
(ii) In cameram magister venit. 
(iii) Prope mSnsam est mea sella. 
(iv) Inter cartam et tabulam discipulus stat. 
(v) Ad fenestrSs discipull eunt. 
(vi) Ad sellas redeunt. 



QUARTA DECIMA LECTIO. II 
Ludus. 

Ludus est locus, ubi eottidie pneri discunt et magistrt 
decent : ludus multas cameras habet, ubi discipull magi- 
strique laborant. Hie viginta fers discipulss docet et 
cottidis multas sententias corrigit ; ill! audiunt, recitant, 
scrlbunt ; loculos, tabellas, stilos habent ; mult5s etiam 
librds habent, Anglieos, Gallicos, Latinos: alii librl 
caerulei sunt, alii rubri. Oircum cameram sunt quattuor 
murij hie murus ianuam habet, ille fenestrEs, tertius 
tabulam nigram, quSrtns plcturas. 

Extra ludum campus latus iacet ; eampum per fene- 
stram vidstis; locus est, ubi puerl ludunt et inter se 
eurrunt. Ltidus autem est locus, ubi no"n ludunt sed 
laborant. Circum eampum est altus murus, 

16 



A. Bpclma : intro, haben, corrigu, eo, labrrr, curru, elflmo. 

B. Respond^: 

(i) Qualis est stilus, ludus, liber, mttrus, aqua, campus? 
(ii) Qualms sunt discipull, loculi, puerl, magistrl, 

ginae y picturae? 

(iii) Qualem tabellam, ludum, stilum, campum 
(iv) Quales libros, mQros, sellas habetis? 
(v) Quot magistrl cottldis ts decent ? 
(vi) Quot mUr5s camera tua habet ? 
(vii) Quot stUQs, libros, campus, tabellas babts? 
(vlii) Quot puerOs circum te vides ? 
(ix) Quis prope te laborat ? Quern props te habes ? 
(x) Ubi sunt muri ? 
(xi) Quid facit discipulus ? 

(xii) Quomodo vocatur locus ubi laborEs? locus ubi 
sedes? locus ubi ladis? 



o 



DECIMA LECTIO. 
Praepositiones : Castis AblatJvus, (Untie?) 
Camera. 

Tertia bora est: diseipull cameram intrant, ad sellas 
eunt, constdunt. ISTunc magister etiam intrat et omn$s 
ex^sellls surgunt et exclamant : 'Safrs, 5 magister!' 
Ille erstam a m^nsa sumit et sententias scrlbit. Turn 
c5nsldit et 'Becitate,' inquit, omnes.* Discipull ez 
tebula recitant Deinde magister * TQ, Marce ! ' inquit, 
'ad tabulam I et earn exterge!* Marcus a sells ad 
tabulam it, prope tabulam sfcat> tabulam exterget ; turn 
ajabula ad sellam. redit. Qulntus et Titus a seUts ad 
fenestras eunt, fenestr&s aperiunt, | fenestri ad sellas 
redeunfc. 

Magister, 'Apertte/ inquit, *libr5s! To, Sexte, ex 
Hbr5 reelta/ Sextus antem respondet: 4 NulIum librim 
hie babeo : extra enim cameram esl* Magister, * I igitur,* 
Inquit, 4 ex camera et librum tuiun pete!' Sextus ex 

isw-i 17 B 



camera exit, librum petit, in eameram redit, ex libro 
recitat. Gomes nunc ex libns recitani Unus autem 
ex discipulls Gallus est ; ex Gallia venit neque Anglicarn 
linguam intellegit : sed Latins, s sentential bene recitare 
potest 

Post ludum magister a mnsa abit et ex camera exit. 
Turn discipuli a sellls abeunt, 6 ludo exeunt, per campuna 
currant, domum redeunt. 

PENSUM. 

A. Deellna: camera, sella, discipulus, magister. 

exempli gratia : inensa, -am, -a, stilus, -um, -0. 
-ae, -as, -Is, -I, -os, -is. 

B. Eesponds: 

(i) Unde surgitis ? (sellae.) 
(ii) Unde magister cre~tam sumit ? (msnsa.) 
(iii) Unde discipuli recitant ? (tabula.) 
(iv) Quo Marcus it? (tabula.) 
(v) Quo Quintus et Titus eunt ? (fenestrae.) 
(vi) Unde abeunt? (fenestrae.) 
(vii) Unde Sextus recitat ? (liber,) 
(viii) Unde Gallus venit? Germanus? HispSnus? 

Italus? 

(ix) Qu5 is, cum tertia h<5ra est ? (ludus.) 
(x) Unde post ladum puerl exeunt ? (campus.) 
(xi) Quo redeunt ? 

SEXTA DEC IMA LECTIO. 
Praepositiones : Casus Allatmis. (Ubi?) 



In Britannia sunt multi ludi et campi ; in ItidD multi 
puerl labDranty Itldunt in campo ; innumeri igitur disci- 
pull in tota Britannia sunt. In ludis sunt multae 
eamerae, in camerls multae sellae, in sellls discipuli 
sedent. In camera etiam sunt quattuor muri ; in prim5 
murs est ianua, in alter5 fenestrae, in tertifc tabula nigra, 
in quarts plcturae. 

18 



Magister a sellli surgit. cretam a mensa ^imit. trs 
sententias in tabula scribit, primam in summa tabula, 
alteram in media, tertiam in Ima. Multae litterae in 
sententia sunt, permultae in paginS, in totu librO in- 
numerae. Nunc magister cartam Europae monstrat. In 
summa carta esfc Britannia, ubi Britannl babitant ; in 
media est Helvetia, in Ima" Sicilia. Graecia est a dextra, 
a sinistra Hispania. Graeci in Graecia habitant, in 
Hispania HispanT. In media aqua multas Insul&s 
vidstis. 

Nunc magister in media camera stat et ad sellas s 
vertit. Fenestrae sunt a dextra, ianua a sinistra ? sellae 
a fronte, tabula a tergo. Ad ianuam ss vertit : ubi sunt 
fenestrae, ianua, sellae, tabula ? 



PENSUH. 

A. De"c!ma : tabula nigra, campus latus, stilus ruber, liber 

magnus. 

B. Responds: 

(i) UbilaborSs? 
(ii) Ubiludis? 
(iii) Ubi sunt camerae ? 
(iv) Ubi sunt sellae ? 
(v) Ubisedstis? 
(vi) Ubi magister sedet ? 
(vii) Ubi picturas vidss? 
(viii) Ubi psnsum. scrlbis ? 
(ix) Ubi magister primam sententiam scribit ? alteram ? 

tertiam? 

(x) Ubi sunt paginae ? 
(xi) Magister se ad fenestras vertit : ubi sunt fenestrae, 

ianua, sellae, tabula? Ubi magister stat ? 
(xii) Ubi sunt Britannia, Hispania, Gallia, 

Africa, Graecia? 
(xiii) Ubi sunt insulae? 
(xiv) Ubi habitant Itall, Helv^tiT, Germanl, GallT? 

19 B2 



SEPTIMA DECIMA LECTIO. Concordia Adiectim. 
Agricola Romamis. 

In carta apparent terra et aqua. In terra sunt 
incolae in Gallia Galll habitant, in GerinaniE Ger- 
manx. Hanc aquam Oceannm vocEmus, sed illam 
fiuvium. In Oceano nautae laborant. Ister fluvius 
longus est et latus ; Padus, fiuvius angustus et rapidus, 
per Italiam f.uit. Prope Padum sunt clivi altl ; nulll 
agri in summis cllvis sunt, sed in ImTs cllvls multl. 
Agrieolae agros colunt. Agricola ita voeatur gnia agros 
colit ; n5n enim clivos surnmos neque silvas colit, sed 
agros in imis ellvls et in ripa colit. Incolae KomSnl 
multos agrDs habent neque suo"s agros colunt: agricolae 
igitur pro incolls Esmanls in agrls laborant. IsTautae 
non in terra laborant, sed in Oceano. Britannl nautae 
pro patria Britannia et incolls Britannls in Oceano 
p-ugnant. 

PEKSUM. 

A. Dscllna : fluvius longus, patria nostra, incola 

KomSnus, agricola Gallus, nauta Britannus. 

B. Responds: 

(i) Si aqua circum terram est, quOmodo vocatur ? 

(ii) Si per terram nuit, quOmodo vocatur ? 

(iii) Quid agricola colit ? ubi laborat ? 

(iv) Q ua ^ s fluvius est Padus ? ubi fluit ? 

(v) Ubi sunt agri ? 

fvi) Quis agros colit? 

(vii) QuI nautae in Oceano pugnant ? 

(viii) QuT incolae in Gallia, in Italia, in HispEnia habitant? 

(ix) Quo Padus fluvius fluit ? et unde ? 

(x) Quid vidss in rlpls? 

(xi) Cuius in camera laboras ? 

(xii) Pro quibus Eomanl nautae pugnant? 

20 



iMA LECTIO. Genus Xeutmm. 
Arma Romana. 

Castra Romana quadr&ta sunt. Romanl Tallinn circum 
castra aedifieant, extra vallum terrain fodiunt et ita 
fossam faciunt. In castns sunt multa tabernacula ; si 
tabernaculum intramus, arma et tela vidimus. Arma 
sunt galea et scutum et lorlca. Te~la suni hast a et 
gladius et iactilum. Romanus iaculum aeutum iacit, 
hastam longam triidit. Cum pugnare vult, gladiura ex 
vagina stringit. 

Ecce ! in prctura Remanus gladium gerit ; gladius a 
dextra, n5n a sinistra pendet. Bracehitun sinistrum 
scutum oblongnm tenet ; Gallus autem n5n scatum, 
sed clipeum rotundum gerit. Si puer Britannus pQgnare 
vult, neque tsla neque arma habet, sed pugnos. Pagnus 
et bracchium membra sunt ; alia membra sunt coilum, 
tergum, nasus, oculi. 

PENSTJM. 

A. De"cllna : t^lum acutum, magna castra. 

B. Dsclina : pende5, iaeis, trtido, pugno, reded. 
0, Responds : 

(i) Quot eolla, braechia, ocui5s, nas^s, terga 
(ii) Ubi sunt scutum, gladius, tabernacula^ 

fossa? 

(iii) Quae sunt arma? quae tela? 
(iv) Quale est scutum? qualis clipeus? 
(v) Utrum bracclaium clipeum gerit ? 
(vi) Quid Romanus stringit? QuidtrGdit? Quid iacit? 
(yii) QuOmodo multa in tins eamp$ tabernaculk vocas? 
(viii) Utra castra quadrata sunt, Gallica aa 



LECTIO. Ablatwus Insirumemti* 
Arma Romana. 

Rsmanl, cum pGgnare volunt, arma et t^k gerunt. 
enim ss defendtmt; tells autem, hasia, gladio, 
21 



iaculo alios oppugnant Gallus n5n scuto, sed clipeo 
rotundo, s6 dsfendit. Puer Britannus n3n Mis armlsque 
pugnat, sed ptignls; sinistro pugno oppugnat, dextro se" 
dsfendit ; oppugnare etiam nonnunquam dextro" potest. 

Membrls nostrls multa facere possumus: oculls enim 
vidimus, lingua recitamus, bracchiis pilam iacimus, dextra 
stilum' vel cretam, cum scrlbere volumus, tenemus ; stilo 
in pagina, in tabula crSta scrlbimus. 

PEKSUM. 

A. DeclTna: sum, possum, volo, ms dsfendo. 
~B. Respond^ : 

(i) Quo instrumento in tabula scrlbis? In pagina? 
(ii) Qttibus armis Romanas se dgfendit? Gallus? 
(Hi) Qu5 membrD scrlbis ? recitas ? pilam iacis ? 
(iv) Quibus membrls yidss ? pugnas ? 
(v) UtrO pugnO ts dsfendis ? alium puerum oppugnas ? 
(vi) UtrO bracchio RQmanus scutum tenet ? 
(vii) Quibus tslls Romanxis oppugnat ? 
(viii) Potesne sinistra scrlbere ? 

YICENSIMA LECTIO. 

Infmltvws. Casus Accusatwus. (Quamdiu ? Quam longe ?) 
Titus Romam visit. 

Procul Rsma agricola et Titus fHius habitant. Hie 
cottldie" ad ludum it: bonus enim puer est et iam 
Graecam linguarn intellegere incipit. Suam linguam 
bene dlcere potest, quia magistrl bene docsre possunt. 
Nunc tredecim annos natus est et Romam ire vult. 
Itaque agricola Romam eum dueit. Quia Rsma procul 
ab agris abest, ambulare nDn possunt: equi igitur eos 
vehunt. 

Cum ad portam Latlnam veniunt, ab equls descendant , 
quia viae intra murum inlquae sunt et angustae. Sex 
deinde horas Romae manent ; duas boras per 

22 



vias emit et antiqua aedificia spectant ; multa enirn ex 
templls quadringentos annOs aedifieata sunt. Delude 
amicum vistuit et apud ilium prandent. Post pran- 
dium puer speetacula spectare vult ; ad Ciremn Maaci- 
mum igitur eunt, et spectacula tre"s boras spectant. 
Tandem equos prope portam Latlnam petunt et domum 
redeunt. 

PEXSUH. 

A. Scribe mfrnltxvum et imperatlvum : ambulo, prandes, 

pets, yeho, dsscendo, absum, redeO, possum, vo!5, 
intrD, dormio, responded. 

B. Responds: 

(i) Quot annos natus es ? 
(il) Quot boras Latlnam linguam, Galllcam linguam, 

matbsmaticam scientiam cottldis discis ? 
(iii) Quamdiu in campo iQdis ? 
(iv) Quot boras cottldis labsras? 
(v) Quot bsras agricola laborat ? 
(vi) In nostra camera quot passiis abest fenestra a 

ianua ? 

(vii) In tua camera quot passus m^nsa a fenestra abest? 
(viii) Quamdiu dormis? 

(ix) Quot annos noster ludus aedificatus est ? 
d Ta es Titus ; narra mbulam. 



ET VICEITSIMA LECTIO. Nowtina et Adieetwa. 

Carta Bomae, 

Eoma in septem cllvls stat. Ibi Capitolium ridstis, 
templum, ubi mSgnus deus babiiat. tlnum nos Denm 
babe"mus ; sed E5ma.nl multSs deOs babent ; multa igitur 
templa in magno oppido sunt; dl enim suum quisque 
templum habeni Ante templum stant altae colnmnae ; 
hae tectum sustineiit. Prope templum sunt multa aedi 
ficia, alia parva, alia magna. Muras validiifi tstum 
oppidum dngit et in boc mur5 sunt multae portaa 



Viae ex oppido per portas ducunt. Via Latlna per 
portam Latlnam in Latium ducit ; Yia Sacra praeter 
forum ad Capitolium, templum sacrum, ducit. Forum 
in me did" oppids est. Extra oppidum viae latae et 
aequae sunt; sed intra murum angustae et inlquae. 
Oampl latl et apertl sunt. In CampO Martio viri puerl- 
que ludunt et s exercent, Hie stat Circus Maximus ; 
ibi EsmanT magna spectacula vident ; ibi equi currunt 
et virl pugnant. Haec spectacula Romanl ludos Tocant. 



A. Declina : ni exerceo, duco, cingO. 

B. Declina : vir sacer, hoc spectaculum, magnus deus. 

C. Besponds : 

(i) Ubi Eoma stat ? 
(ii) Ubi dl habitant ? 
(in) Quot deos nOs habsmus ? 
(iv) Quae via ad Capitolium ducit ? 
(v) Quid columnae sustinent ? Quales sunt? 
(vi) Quid tsctum sustinet ? 
(vii) Quid oppidum cingit ? 
(viii) Quid murus cingit ? 
(ix) Quo ducit via Latlna ? 

(x) Ubi virl se exercent ? Quis etiam ibi hoe facit ? 
(xi) Scribe contrarium : aequus, angustus, ludd, ezed, abeo, 
campus, ager. 

D. Describe Eomam. 

ALTERA ET YICENSIMA LECTIO. 
Casus Genet'ivus. Adverliwm. 

Camera. 

. Brutus mains discipulus est ; male p^nsum facit ; 
lente ad ludum ambulat et saepe sero venit, sed cito 
domum currit; ninil bene facere potest. In Iud5 ant 
amice cum propinqno discipulo Itldit aut inimice 
pugnat. 

24 



Hodie Bratus noster tranquille In sells Sextl dormit, 
cum suTbito Sextus cameram intrat et ita exclamat : 4 Ecce, 
5 magister! Brutus in mea sells est.' Magister f 'Brate!* 
inquit, ' remove ts Sexti ex sella et tuam in sellam 
statim c5nsldel Nunc recita!' Bratus lente s6 removet, 
sed, 'Nullum librum,' inquit, f hlc babes.' Magister 
respondet : 4 Murenae ex Iibr5 recita ! ' MarSnae igitur 
librum Brutus capit et illius ex libro recitare incipii 
Male autem recitat et magister ita exclamat : ' O IgnSve 
discipule, stulte semper omnia fiacis neque unquam 
stndiose Ia1x>ras Noli tarn Ignavus esse. Geten htaius 
lad! discipull su5s semper habent librOs^ tQ autem nun- 
quam hab^s tuum. Exemplum ab illis cape ! Ta semper 
illorum in sellis sedes, illonim librss habere TIS. Venl 
ad me"!* 6 misernm Bratum! Bum timide surgit 
et ad me"nsam magistrl lents appropinquat, inimlcl 
eius spectaculum laetl spectant. *Propera!* inquit 
magister, et feralam sQmit. 

PENSUM, 

A. Adiectlva scnbe ad 3iaec adverbia: male, lents, ini- 
studiSsS. 



JB. Adverbia scribe ad haec adiectlva: bonus ? 
TgnEvus, miser. 

C. Contraria scribe ad haec vocabula : bene ? lents ? 

sus ? laetus, semper. 

D, Responds : 

(i) Si fluvius lentus est, quomodo fiuit? 
(ii) Si Oceanus tranquillus est, qu^modo nauta Oceanum 

transit ? 

(iii) Si s^r5 ad ludum venis, quDmodo ambulas? 
(iv) Qu5modo studiosl pueri laborant ? 
(v) Quomodo cum amlc ludis? 
(vi) Qu5modo contra inimlcum pagnas? 
(vii) Qualis puer IgnavS laborat? 
25 



(viii) Qualis puer male omnia facit ? 
(ix) Qualss agricolae agros bene colunt ? 
(x) Quomodo ludos spectas ? 

E. Kesponde": 

(i) Cuius est haec camera ? 

(ii) Cuius est hie ludus ? 

(iii) Quorum est hie campus ? 

(iv) Quorum patria est Britannia? Gallia? Germania? 

(v) Ctiius librum babe's ? 

(vi) Cuius in sella sedss? 
(vii) Cuius ex libro recitas ? 
(viii) Cuius stilo nunc scrlbis ? 

(ix) Cuius sella ante tuam sellam est ? 
(x) Cuius sella post tuam est ? 

(xi) Cams sella prope tuam est ? 

(xii) Quorum sellas circum tuam vide"s ? 
(xiii) Cuius in sella Brutus dormit ? 
(xiv) Quoi-um in sellis cgterl puerT sedent ? 

(xv) Cuius ex libro Brutus recitat ? 
(xvi) Quorum ex librls cgterl pueri recitant ? 
(xvii) Quorum libros bonT pueri habent ? 
(xviii) Ctiius ad m6nsam BrQtus appropinquat ? 

F. Tu es Brutus ; narra fabulam de te". 

TERTIA ET YICENSIMA LECTIO. Casus Daftvus. 

Camera. 

PuerT magistro sententias suas dant ; magister senten- 
tias corrigit et puerls reddit ; puen el gratias agnnt, 
omnss praeter Brutum ; nam hie nullas notas accipit et 
magistro ita dlcit: { Cur nullas notas mihi das? Cur 
nullae notae mihi sunt?' Hulc magister ita respondet: 
*Quia multa in sententils tuls vitia sunt y tibi nullas 
notas do. His autem puerrs rnultas do, quia horum in 
sententils pauca vitia sunt. Tti, Marce, sententias tuas 
nobis recita ! ' Brutus, ' Eheu/ sibi dlcit ; Marcus autem 
sententias csterls puerls recitat. Turn magister pulchrtun 
librum a msnsa sumit et puerls monstrat et 'Yobls, 

26 



S pueri,* inquit, * semper praemia do, si bene pnsa facitis. 
Hodie Marco praemium do. Vem ? Marce ? et hunc librum 
accipe ! ' Laetus Marcus librum a magistr5 accipit et Ita 
el exclamat : l Maximas gratias, 5 magister, tibi ago.' 

PEKSUM. 

A. Deelma : nota, magister, Indus, deus, anna, praemium. 

B. Dscllna : ego, tu, S6, hie, ille, is. 
(7. Kesponde": 

(i) Cul sententias das? 

(ii) CUT sententias tuas redds ? 

(iii) Quibus magister sententias puerdrum reddit ? 

(iv) Quibus sententias vestras reddo? 

(v) Unde notas accipis ? 

(vi) CUT gratias agis ? 
(vii) ST tibi stilum do, cui nunc stilus est ? 
(viii) Si magister tibi praemium dat, quid dlcis? 

(ix) Si te interrogo, CUT respondgs ? 

(x) Quail puerO magister praemium dat ? 

(xi) Quibus magister librum mSnstrat ? 
(xii) Quibus magister notas dat ? 
(xiii) CUT Brutus, 'Eheu,' dicit? 
(xiv) Quibus Marcus sententias recitat ? 
(xv) Unde notas accipit ? 
D. Scribe in omnibus persOnls : 

Ego magistro librum meuni mDnstrD. 

QUABTA ET VICENSIMA LECTIO. Casus AblMwus. (Quando ?) 

Dies Pueri BritannI 

Puer Britannus prlma tera S leoto surgit. Ex cubi- 
culo ad prandium de^cendit. Tiun dom5 ad ludum it. 
Ibi tre^ vel quattuor horas labOrat. PrTnmm linguam 
Gallicam discit, deinde Anglicam, postremd seientiam 
math^maticam. Tandem e Iud5 exit et domum ad 
secundum prandium redii tJnam h5ram domi maaet. 
Post prandium iterum ad ludum venit. BecimS 

27 



in campum exit. Vesper! domum ad cenam redit. 
Post csnain pensum facit. Mox dormire vuli Prlma 
igitur vigilia ss in lectum iacit. Brevi ss somno dat, 
et tre"s vigilias dormit. Prnna hora gallus cantat ; cum 
gallus cantat, puer non iam dormit ; sed 6 Iscto statim 
surgit ; saepe etiam ante hanc hOram surgit, nam in lecto 
manure nonvult. Cottidis mane surgit, merldis prandet, 
vesperl csnat, noetti dormit. 

PENSUM. 

A. Decllna : nauta bonus, haec cSna, hoc vitium, ille puer. 

B. Eesponds: 

(i) QuandD le"cto" surgis? 

(ii) Quando t in lecturn iacis ? 

(iii) Quando ts somn5 das ? 

(iv) Quando prandes ? 

(v) Quando csnas ? 

(vi) Quando liuguam Latlnam discis ? 
(vii) Quid mane discis ? (prlmo, deinde, postrmO.) 
(viii) Quis prims hora cantat ? 

(ix) Quando tu cantas ? 

(x) Quid mane facis ? Quid merldie ? Quid noctu ? 

C. Quid cottldis facis ? 

QUINT A ET VICJEKSIMA LECTIO. 
Tempus Praeteritum Imperfectum. 

Dies Pueri Eomani. 

Puer Eomanus pnma hDra e le"cto surgebat ; deinde 
in oppidum ad ludum ibat, ubi magister eum Latlnam 
linguam et G-raecam linguam et scientiam math^maticam 
docebat. Nonnunquam puer Ignavus erat ; turn magister 
eum feriebat, sed puer Eomanus nunquam laerimabat. 
Post ludum domum redibatj merldis prandebat. Post 
prandium in CampO Martio ludebat aut in silvis agrTsque 
errabat. Silvae in summo cllvo erant, agrl in Im5. 

28 



Priina vigilia post cgnani in leetum s iaeiebat somnft- 
que S5 dabat. 

Nonnunquam etiam die festo puer Rdm&nus otium 
agebat neque in ladum ibat. Turn totus populns ad 
templa deorum eonvenie"bat, virl feminaeqne aderant, 
puerl puellaeque cantabant et deds laudabant. In 
templo dis sacrificabant et multas victimas casdebant. 
Post sacrificium victim&s sacras edebant. 

PENSUM. 

A. DScllnE tempus imperfectum : laudo, doced, lado, 

iacio, ferio, eo, sum. 
I?. Com pis sentential : e. g. Hodie" labsra ; lierl labo- 

rabam. 

(i) Hodie ad iQdum venlmus. 
(ii) Hodis in hac sella sedes. 
(iii) Hodie" Marcus prima hora surgit. 
(iv) Hodis domum redeo. 
(v) Hodis ille in Iscto manet. 
(vi) Hodiemum psnsum longum est. 
(vii) Hodi tempus praessns decllnatis. 
(viii) Quid facitis hodie, O puerl ? 
(is) Hodis nos in silvls erramus. 
(x) Hodis puert Latlnam discunt. 
0. Responds: 

(i) Quando puerl Ronianl 5tium age"bant ? 
(ii) Quo t5tus populus conveniebat? 
(iii) Quis aderat? Quis cani^bat? Quern puellae latidE- 

bant? 

(iv) Quot victimas Rsmanl caedsbant ? 
(T) Quiseasedsbat? Quando? 
(vi) Quem magister Romanus feri^bat ? 

SEXTA ET YICEITSIMA LECTIO. Tempus Futurum. 

Oiaum Pueri Biitaimi. 

Cras otium agemus. Qu5 ibitis? Marcus per agrs 
errabit, ibique multa videbit. In agrts appa- 
29 



rebunt tauri, vaccae, agni, asini, equi. Taurss autem 
vitabit Marcus, quia saevi sunt, sed vaccae appropinqua* 
bunt diuque eum speetabunt. Agni euni fugient, quia 
timidi erunt, et in extremo agrO salient. Equi asinlque, 
si Marcus non elamabit, appropinqnabunt, quia cibum 
accipere volent. Si cibum Marcus habebit, illls dare 
poterit. Turn caelum obsctiruni erit ; Marcus silvam 
intrare nolet. Si autem silvam intrabit, quid ibi audiet ? 
quid videbit? Hoc, si manure voletis, posthao ali- 
quando vobls dlcam, cum alteram fabulam narrabo. 
Marcus tamen silvam non intrabit, sed ex agrls esibit 
domumque redibit. Ibi cenabit et in le"ctum s iaciet. 

PENSUM. 

A. Decllna tempus futuium horum verboTum: erro, 

habeo, dlc5, fugio, salio, rede5, possum, volo. 

B. Comple" sententiEs XXY B., e. g. Hodie" laboro : eras 

Iaborab5. 
G. Eesponde : 

(i) Quis mox in OceanO pagnabit? (BritannT.) 

(ii) Quid aliquando vobls narrabo ? 

(iii) Quid eras in ludo" disc^tis ? 

(iv) Quis vOs in ludo eras doebit ? 

(v) QuandO ts in Isctum iaci^s ? 

(vi) QuandO eras ad prandium d^scendss ? 

(vii) Yolssne eras bene laborare ? 
(viii) Quid aperies, cum cameram intrare voles ? 

(ix) Quid sttmSs. cum scnbere vole's ? 

(x) Ubi errabis,_ cum otium agSs ? 

(xi) Quis trans Oceanum eras ibit ? (multl nautae.) 

(xii) Quid aliquando audiss ? 

SEPTIUIA ET YICENSIMA LECTIO. 
Cum -praepositio. Cum coniunctio. 

Pugna. 

Olim Eomanus cum Hispano Massiliam ibat : subit5 
ex silva duo Galli exsiliunt eosque longis hastls oppQ- 

80 



gnant. Romiinus et Hispanus statira gladifts stringunt 
et defendere se incipiunt. Alter Gallonim HispSnum 
in fluvium propinquum hasta trndit ; ille mortnus ad 
imum fluvium consldit. RDmanus, quia nunc sine 
socio pugnabat, circum sS spectabat : hand procul 
aberat parvus murus : hue currit, s post murum ponit, 
Gall os exspectat. Turn primus appropinquat, et, cum 
hastam tradit, Romanus earn vitat et Gallum gladis 
ferit. Statim ille mortuus cadit. Delude alter GalliiSj 
cum socium mortuum yidet, tergum vertit. Romanus 
clamat et sine mora super murum salit. Mox Gallum 
sinistra capit et gladi5 caedit. Ita solus ambos Gallos 
occldere poterat 

R5manus Massiliam abit ; Galll autem alter cum alters 
hum! iacsbant et, si ne"mO illos inveniet, semper ibi 
iacsbunt. 

PENSUM. 

A. D^cllna in tempore praesentl : capi5, invenio : 

in tempore futurG : exspecto, occido ; 
in tempore imperfects : laced, ahsum. 

B. Responds: 

(i) Quocum ad ladum venls ? 
(ii) Quot cum amicls hen ladebas ? 
(iii) Quot cum magistrls eras laborabis *? 
(iv) Quot puerl tecum in camera adsunt ? 
(v) Cum pila ladis, quocum ludis ? 
(vi) Uter sine socio erat, Gallus an Romanus ? 

O. Responds per conitinctionem cum : . g. Com ceno, 

ad mensam sedeS. 
(i) Quanda ad mensam sedss ? 
(ii) Quando ad tabulam stas? (scrlbere.) 
(iii) Quand5 s Salv6, magisterT dices? (intrSre.) 
(iv) QuandOsilebis? (resp5nsum nesclra) 
(v) Quando in silvis erratis? (otium agere.) 
(YI) Quand5 dormls ? (in lecto iaeere.) 

Z). Tu es Romanus ; describe pQgBam. 

31 



DXJODETRIGENSTMA LECTIO. Tempus Perfectum. 
Vita Pueri Britanni. 

Gaius duodecim annos natus est* Nonduin longam 
vltam vixit, sed tamen multa vidit et audivit; mulfca 
cogitavit et didlcit ; multa bene et pauca, ut spero : 
male fgcit, MultOs annos lusit, paucos annos laboravit. 
Magistrl eum legere et scrlbere docuerunt. Multos iam 
libros legit, multas fabulEs audivit ; nunc igitur linguam 
Anglicam bene recitat et bene dlcit. Multa pgnsa scrlpsit 
et nonnulias epistulas ; fabulamne etiani scrlpsit ? Iam 
Gallicam linguam discere incSpitj ad G-alliam igitur 
mox Ire et pulcbra oppida Gallorum spectare poterit. 
Saepe cum amicls cucurrit, pilam iecit, per silvas erravit ; 
nunc igitur validus est et robustus. 

Yssne, O puerT, etiam baec fecistis ? Legistisne et 
scripsistis? Yidistisne multa et audlvistis? Lusistisne 
et laboravistis ? *Ita, nos etiam haec omnia fecimus; 
inter no's cucurrimus, pilam iscimus, per silvas erra- 
vimus.' Tti, Quinte, silss ; nonne ta etiam baec fseisti ? 
An semper tantum laboravisti ? l Ego etiam, magister, 
baec et alia fe"cl ; in fiuvio enim saepe ante prandium 
natavi ; alilne puerl in fluvio natavsrunt ? Ad ladum 
etiam cottldie adfui ; multl autem puerl saepe afu^runt/ 
Qulntus praemium accipiet. 

PENSUM. 

A. D^clina tempus perfectum : nato. 

B. Scribe prlmam persOnam, singularem et pluralem, 

temporis perfect!: laborD, doceO, dtc5 ? audid, eo, 
facis, absum ; et secundam personam : cOgito ? 
vivo, video, disco, currO, addo, adsum, transeo. 

G. Eesponds: 

(i) Ivistlne h6c ann5 ad theatrum ? 
(ii) Transiistlne unquam Oceannm? 
(iii) Quoties hoc anno in ludo non adfuistl ? 
32 



(iv) Qulntamne et tnggnsimam Isctiftnem iam legistis ? 
(v) Quis agrum col ere didicit ? (agricolae.) 
(vi) Quis pe*nsum fecit ? (nos omnes.) 
(vii) Validus nunc es ; quid an tea fecisti ? 
(viii) Sententia scrlpta est ; quid fseistl ? 
(ix) lanua clausa est, fenestra aperta ; quid fecit aliquis? 
(x) Pe~nsum recit&re bene scis j quid f 
(xi) Stilum tene5; quid fsci? 
(xii) Stilus nunc in mensa iacet ; quid 
(xiii) Nunc humi iacet ; quid fexrl ? 
(xiv) Psnsa vestra corr^cta sunt ; quid magister f^cit ? 

D. Quid iam in ludo fscistl ? Quid extra ludum ? 



tJNl>ETBIGEKSrMA LECTIO. 

Tempus Praetentum et Supinwn. 
Britannia vieta, 

Itilius Caesar ad Britanniam vnit ? quod Britannss 
vincere et nostram patriam imperio Romano addere 
volebat. Britanni ad oram descenderunt K5man5s 
speetatum. Capilli els long! erant et flavi, bracchia 
caerulea ; neque mulfca Testaments gersbant. RdmSnl 
autem contra barbarOs inimlcs adire incSpSrunt ; ilJ! 
igitur domum fQg6runt ? quia arma secum n5n habgbant, 
lacula gladiss clipeds sumpssrunt et ad ptignam redierunL 
Diii patriam dsfenderunt, sed Caesar e^ tandem Ylcit, 
Begulns igitur BritannSrum ad KomtoOs pacem pet!- 
t-om ve"nit. Turn Irilios Caesar ad Italiam rediit et 
victoriam populd K6man5 ita narravit: 'Ad novam 
rnsulam Oceanum transit ; Britannia vocatur. Bona es4 
terra BritannOrum ; hanc terram c^pl. Valid! snnt bar- 
barr et bene pugnant; hos vlcT. Spectate, Kflm&nl, 
meOs cap^Evoe ; bl erunt vestn servi ; vestra erit torum 
terra, V^nT, vldl, vlcL* 



PENSTJM. 

A. Scribe Partgs Principles horuni verborum : specto, 

doceo, peto, aperio. 

B. Besponde : 

(i) Quo consilio ad lectum is ? 

(ii) Quo consilio ad mSnsarn Is ? 

(iii) Quo consilio in camp urn is ? 

(iv) Cur lulius ad Britanniani venit? 

(v) Quo consilio BritannT ad oram descendsrunt? 

(vi) Describe antiques Britannos. 
(vii) Cur Britannl doinum fugemnt ? 
(viii) Quid sumpserunt ? 

(ix) Cuius erafc victoria ? 

(x) Quo consilio rSgulus ad luliuin ivit? 

(xi) Cul lulius yictoriam narravit ? 

(xii) Quibus verbis victoriam narravit ? 
(7. Tu es antlquus Britannus : fabulam narra. 

ITEBATIO. 

Eesponde ad haec interrogata in plurali etiam numer5, 
cum poteris. 

i. Stasne an sedes? Kecitasne an scrlbis? Silssne 
ann5n ? Potesne Latinam linguam intellegere ? Equumne 
hab^s ? Inimicosne amas ? 

ii. Quid mane facis ? tertia liora ? merldis ? vesper! ? 
prlma vigilia" ? noctu ? lingua ? dextra ? oculis ? ptignls ? 
stilo? in ludo? in campD? Quid agricola facit? disci- 
pulus? magister? nauta? mums? fiuvius? columnae? 
gallus ? Quid Caesar fecit ? rSgulus Britannorum ? agri- 
cola filiusque ? alter GallSrum ? 

iii. Quid est Graecia? Sicilia? ante t? in dextra 
tua? in camera? circum insulam? circum cameram? 
in castrls? circum castra? in vagina? ante templum? 
in media aqua ? in msnsa 1 ? 

Quae arma Eomanl gersbant? tela? Quae membra 
habemus ? Quae aniinalia in agrls sunt ? 

iv. Quis docet ? discit ? agrum colit ? Oceanum transit ? 
in templo habitat? pugnls pugnat? stilum nunc tenet? 
mane cantat ? gladio iaculoque hastaque pugnSbat? 

34 



clipeum gerebat? in Campo Martin ludebat? Massiliam 
cum Komano ibat ? in G-allia babitabat ? ftlium Romam 
duxit ? Britanniam vicit ? 

Quae insula prope Corsicam est? Quae terra est nostra 
patria? Quae terra BftmSna provineia erat? Quae via 
in Latium ducebat ? 

v. Quails (vel quale ? vel quantus ? etc.) est Britannia ? 
camera, crsta, Italia, ianua, pila, columnae templi, gladius, 
agricola, clipeus, fluvius, cliviiSj campus, murus, Britan- 
n5rum capilli ? liber, ager, puer, magister, templuni, forum, 
oppidum, scutum ? iaculum, aedificium, tabernaculum, 
castra ? 

vi. Quot sunt litterae in vocabulft tabernaculornml 
litterae in pUgina? litterae in toto librO? discipull in 
ludo ? discipull in camera nostra ? hoTae in dis ? vigiliae 
in nocte? aedificia in oppido? ianuae, fenestrae, sellae 
in camera ? viae in oppido nostro ? tabernacula in castns ? 

vii. In vocabulo Eomanorum quota llttera est r ? o, m, 
a, n, u? Quota est haee paglna? haec lectio? hoc in- 
terrogatum ? 

viii. Quern magister docet? agricola E5mam diixit? 
alter Gallorum in fluvium trusit ? lulius Caesar vicit ? 
Ante t in camera yid&s ? post ts ? in agris ? in OceanO ? 

Quam insulam prope Italiam vidss? Quas terras 
circum Helvstiam? 

is. Quid nunc scribis? tenes? ante t spectas? in 
murls aide's? circum Tnsulam? circum cameram? in 
castrls? circum castra? ante templum? in media aqua? 
in mensa? aperuistl? clausistl? didicistl? Marcus in 
agris yldit ? equls dedit ? 

s. Qualem (vel quale? vel quantum? etc.) patriam 
babe's? cameram, linguam, sellam, tabellam, ludum, 
campum, Isctwn, stilum, libnun, magistrum, nasuni, 
oculos, capillos, amlcOs ? crstam magister habet ? clipeum 
Gallus gergbat? columnas ante templum vides? castra 
Bomanl bab^bant ? bracchia Britannl habsbant ? 

s. Quot stilus babes? libro^, magistrate, braccnia^linguas, 
oculos, eapilloSy naso^, arnica ? tabulas camera tua h&bet ? 
ianuaSj fenestras, pictaras, seDas, m^nsis, murGs? ad 
terras ivistl? per vias ad iQdum Is? cum amicls? stills 

^5 c 2 



scribis? oculls vids? in camerls cottldie" laboras? re- 
sponsa iam scrlpsistl? 

xi. Cuius (vel qudrum ?) est hie liber ? haec camera ? 
hie ludus ? templum ? stilo nune scribis ? in sella sedes ? 
ante sellam sede"s? post sellana sede"s? sellae circum te" 
sunt? in campo ludis? in camera laboras? patria est 
Britannia ? pro vincia erat Gallia ? in agrts Ksmani agri- 
colae laborabant? scuta oblonga erant? clipeT rotundl 
erant ? 

xii. CuT (vel quibus?) pe"nsum das? magister psnsum 
reddit ? notas dat ? gratias agis ? responded, si amleus ts 
salntat ? est hie liber ? tuus stilus ? 

xiii. Quo Marcus prims h5ra ibat ? meridig redlbat ? 
tu vesperl redls? noctu ts iacis? Via Sacra ducsbat? 
Gallus Hispanum trusit? BritannT fuge~runt? Caesar 
captlvos dQxit ? fluvius Suit ? 

xiv. Ubi sunt agrl? silvae, oppida, nautae, Germanl, 
arma, discipuli, Gallia, Helvetia, stilus, magister sedet, 
agricola laborat ? Marcus errat ? tu natavisti ? Britannl 
contra Romanes ptignavsrunt? Eomanus contra du5s 
GallOs se" dsfendsbat ? Romanl puerl virlque ludebant ? 

xv. Unde post prandium exis ? ante prandium ds- 
scendis? prlma hora surgis? via dacit? fluvius fluit? 
nautae domum redeunt? lalius Caesar rediit? Marcus 
noctu rediit ? 

xvi. QuandO s Iscto sails ? prande"s ? csnas ? ad ludum 
is? Latlnam linguam discis? domum redls? ludis? 
pensum facis ? te somnQ das ? 

xvii Quamdiu cottldis labdras? Gallicam linguam 
cottldis discis ? Latlnam didicistl ? Britannl pugna- 
vSrunt ? Quot annOs natus es ? Quam longs tu nunc 
a ianua abes? lanua a fenestra abest? Eoma a Bri 
tannia abest ? Quamdiu agricola flliusque Romae man- 
sSrunt? 

xviii. Qu5 Instruments (vel tsls vel membro") in pagina 
scribis ? Hbrum legis ? fabulam recitas ? pugnas ? magi 
ster Rdmanus Ignavum discipulum feriebat? Galll s 
defendsbant? Rdmanus scutum gersbat? Romanus 
inimlcum oppUgnabat? Utro ptigno oppugnas? ufcro 
t dsfendis? 

36 



xix. Quucum ad iQdum hodis vSnistl ? in lad$ laboras? 
in campo ludis? domi labGrtis ? Rumanus contra Gallos 
pugnftvit ? agricola Komam Tvit ? 

xx. Quomodo fluvius Suit? ta amlco dtcis? laborSs? 
Orbilius exclaraEvit ? BrQtus psnsa faciebat ? domum 
currebat et ad ludum ambulabat? ininilc! Brutl illud 
miserum spectEculum spectabant? vocatur locus ubi 
laboras? locus nbi ladis? locus ubi multa tabernacula 
sunt? 

TEIGENSIMA LECTIO. Ill Decllnatio. 
Villa Corneliana. 

Gaius Cornelius Sclpio in hac villa habitat. TFxor 
Cornell est SemprOnia. Hi du5s fllios et duas filias 
babent. Duobus filils nomina sunt Marcus et Titus ; 
hie du5s annos natus est, ille duodecim ann5s. Flliae 
ambae, Corneliae ; nOmen patris habent. Fllil sunt 
fratres Cornsliarum ; bae sunt sorores Marcl et TitT. 
Quattuor omnes ScTpiOnem patrem, Sempruniam matrem 
vocant. 

Comslius saepe contra barbarOs pQgnavit ; mGes fuit. 
MultOs militss in bello ducebat ; dux erat multorum 
mTliirum, _H5c autem temp ore EOmanT pacem habent. 
Domi igitur Cornelius cum familia manet. 

Marcus etiam, cum non iam puer erit, in capite galeam 
nitidam miles geret ; Esmanae legionis dux exit. Iam 
multuin s5 exercuit ; Yalidum igitur corpus habet ; cum 
vir erit, bene ptlgnare poterii Iam multum cucurrit; 
valida igitur crura et validOs pedes habet mllitss 
EomSnds contra barbarOs cito ducet, 

PEKSUM. 

A* Dsdlna: Scipio, pater, miles, ndmen. 
. Scribe NominatEvnm et Grenetlvum C&sos Singulsris 
Numen et Genus : uxor, frater, soror, mlto, dux, 
pax, tempus, caput, legid, corpus, eras, 
37 



C. Responds : 

(i) Quot patre"s, fratrss, sororss, metres babe's ? 
(iij Quot noinina habes ? 

(iii) Quot nomina Romanus habsbat? Scribe exempluni. 
(Iv) Quot nomina Romana habsbat? Scribe exemplum. 
(v) Quis patriam dsfendit in terra ? et in Oceano ? 
(vi) Quot crura, corpora, pede"s, capita babe's ? 
(vii) TJbi mflitgs galeam gerunt ? 
(viii) Si tn multum cueurristl, qualia crura habes ? 
(is) Si multum saluistl, qualss pedss habes ? 
(x) Si t multum exercuistl, quale corpus habes ? 
(xi) QuandD mllites non pugnant ? 
(xii) Quot militss in una legione erant ? 
(xiii) Contra quDs Cornglius mllitss Romanes ducebat ? 
(xiv) Quomodo vocatur filia Marcl Tulll Ciceronis ? 
(xv) Q u ^ lno do pater SemprOniae voeatur ? 

D. Describe familiam Romanam. 



UNA ET TBIGENSIMA LECTIO. Ill Dcdln&tio. 
Horatins pontem defendit. 

Marcus multa iam didicit de Claris antiquorum Ro- 
mansrum proeliis; hanc ds Horatis fabulam maxime 
amat. 

Etruscl ? gens valid a, prope montes AppennlnSs habita- 
bant ; inter ess et iirbem R5mam flnmen Tiberis flusbat. 
Olim Porsenna, rex haius gentis, bellum -contra Romanos 
gersbat et ad pontem Sublicium magnO agmine ad- 
venit. Gives Roman! ad arcem, altam partem urbis, 
fugsrunt, sed pontem non fregerunt. Nisi quis pontem 
franget, hostes flumen transire portamque urbis oppu- 
gnare poterunt. Quis nunc ex arce de"scendere vult? 
Trss ducss hoc pro patria facere volunt. HorStius Codes, 
Spurius Lartius, Titus Herminius ad portam dscurrsrunt 
et contra totum hostium agmen pontem defendere in- 
ceperunt. Hostes eos oppugnant ; illl diti resistant. 

38 



Interea alii mllites Human! partem ponth frangunt. 
Puns adhtic stubat, cuni Horatius duns sooios IntrS 
moenia dlmisit. Solus in angusto ponte contra tria 
mllla hostium piignabat. Subito elamorem audlvit ; 
Give's enim, proelil speetatores, el&niavgrunt : ' Fracttis 
est puns ! Deslll mine, Horatl ! ' Ille d? extremo ponte 
in medium flumen d^siluit et ad moenia natavit Ibi 
multl clvSs ducem ex aqiut fiinibus traxerunt, H6c 
modo Horatius urbem servavit. 



A. Decllna: gSns, urbs, clvis, r^x, flamen. 

B. Scribe Partgs PrTncipales: aniu, frangO, dlmitto, 

trah5. 

C. Scribe Noniinativum et Genetivum Gas us Singullris 

Numen et Genus : niuns, pons, Sgrnen, arx, pars T 
hostis, moenia, spectator ? clamor, t'dnis. 

D. Eesponds: 

(i) Quando clvis erat Rcmanus ? Quandd" miles ? 
(ii) Quo" omnes elves fugSrunt ? 
(iil) Quis ex arce descenders voluit ? 
(iv) Narra aliquid ds Porsenna. 
(v) Quis nunc rSx est BritannOrum ? 
(vi) Qua via hostss flumen translre volebant ? 
(vii) Qu5 Horatius socios suOs dimisit ? 
(viii) Quo instruments clveis ducem ex aqua traxSnint ? 
(ix) Civisne est pater tuus an miles ? 
(x) Si quis mllitss ducit, quo" modo Yoeatur ? 
(xi) Si quis populum regit, quDmodo vocatur ? 
(xii) NarrS, aliquid ds Etruscls. 
(xiii) Quae proelia Cornelius MErco" narrabat ? 
(xiv) Si murus vaiMusurbem dsfendit, qudmodo vocatur? 
(xv) Agricola et filius siiis MdOs spectant; 
vocantur ? 

E. Tu es Horatius ; narra fabukm. 

39 



ALTERA ET TRIGENSIMA LECTIO. Pronomen Selatlvum. 
Navis. 

Cornelius Marcum, qul naves vidsre volsbat, Ostium 
duxit. In rlpa Tiberis stant, et mare caeruleum ante 
oeulos eorum iaeet. Ed tempore, quo adveniunt, navis ad 
ostmm Tiberis a dextra appropinquat* Remiges in 
transtris sedent, quia ventus adversus est ? navem- 
que lents propellunt. Magister navis, quern in prora 
Marcus videfc, rSmigibus nautlsque iussa dat. G-tiber- 
nator, qul in puppi stat, gubernactdtun vertit, et navis 
fiumen intrat. Nunc secundus est ventus ; nautae igitur 
remos pSnunt et vela in malnm funibus erigunt. Ventus 
vela implet, et navis cito it. Turn Marcus de* nave, quae 
iam eum praeterlbat, multa rogare incSpit ; cul pater 
omnia ita exposuit: 

PrOra est ea pars navis quam a fronte vides. 

Rostrum est ea pars prDrae quae mare secat. 

Puppis est ea pars navis in qua stat gubernator. 

Gubernator est is quern in puppl vidimus. 

Gubernaculum est id quo ille navem gubernat. 

Esmig^s sunt nautae qul in transtris sedent. 

Kernl sunt ea quibus remigant. 

Malus est id cul funes vela coniungunt. 

Vela sunt ea quae ventus implet. 

Ventus, qul vela implet, secundus est. 

Transtra sunt sellae ubi rsmiges sedent. 

Massilia est oppidum unde navis exiit. 

Ostium est oppidum quo navis adit. 

Deinde Marcus, nondum contentus, rogat : * Ctlius est 
navis?' 'Is, cuius navis est, magister vocatur, sed 
nomen eius ignoro.' Turn Marcus, 4 Ego/ inquit, 'magi 
ster navis ero/ 

40 



PENSUM 

A. Becllnfi : is, ea, id ; qul, quae, quod, 

B. Responds : 

(i) QuOmodo voeatur is qul agrum colit? is qul discit? 
is qul pugnat ? id quo scrlbis ? id quod scrlbis ? 
id quo rsmex remigat? pons quem Horatius de- 
fendsbat ? ventus qul vela n>n implefc ? pars urbis 
quo clvSs fQgSrunt ? ea quae fxlios habet? 

(ii) QuOmodo vocantur membra quibus pQgnas? tela 
quae E5manl iacisbant ? sellae ubi re"mige"s sedent? 
el qul pontem cum Horatio de"fende"bant ? hostes 
contra quOs pugnabant? el qul ddcunt? eae quae 
fratrSs habent? ea quae agricola et fllius elus 
spectabant ? 

C. Explica baec vocabula : nauta, miles, agricolae, magi- 

ster ? fllius, pater, puert, pons, ars, hostis, amlcuSj 
casfcra, stilus, scutum, gladius, galeae, crdra, sella, 
Massilia, femes, prora, re"me"x, magistrl navium, 
transtrum, gubernator, dux. 



TEBTIA ET TEiGENSTiaA LECTIO. 

Adiecklw, III Declinationis. 
Marcus R-ura Cornell describit, 

Pater meus est dives ; nAm multos et fertile* agros 
et innumeras pecudes habet. Hert otium agsbam et 
post prandium per rora nostra errabam. 3>omo exlbam, 
cum duae colambae ds tecto devolavenmt et in 
mels Tuneris cOnssdenmt. Galli et gallinae circum 
pedes meOs currebant, qiiibus omnibus cibum dedL 
Bapaces sunt hae aves ; semper emm, dum hue illnc 
lent errant, rostra in humum trtldunt et eibum petunt ; 
si alia cibum invenit, aliae statim occurrunt et de cibd 
pQgnant. Utiles autem sunt^ quod ova et dnleem car- 
nem nobls dant ATifmalia tamen quae ndn fidelia mint 
non am& ; nisi enim firumentnm mecum habed, gallinae 

41 



me vltant neque, cum eas voco, veniunt. Canem autem 
meuin amo, quia fidelis est et, cum per rura nostra 
ambulo, semper me"cum venit ; neque avss occidere vult, 
docile enim animal est, et gallinas non occidere saepe 
eum docul. Novistine canis mei nomen? Rufum eum 
voco, quia rubram habet pellem. 

PEKSUM. 
A. Decllna: agricola dives, ager fertilis, caro dulcis, 

avis rapax. 
J5. Scribe Partss Prlncipalss : propello, erigo, praetereo, 

seco, guberno, coniungo, volo, occurrO. 
C. Eesponde: 

(i) Quis hanc fabulam narrat ? 
(ii) Quod animal docile est ? 
(iii) Quae caro dulcis est ? 
(iv) Quae avis rapax est ? 
(v) Quomodo galllnae utiles sunt ? 
(vi) Quae animalia nDn fidslia sunt ? 
(vii) Qualss sunt el quT multos agros habent ? 
(viii) QuElis est is qul amicum semper amat ? 
(ix) Scribe ea nomina animalium quae novistl. 
(x) Quae ex his animalibus, docilia sunt ? 
(xi) Quae nobls ntilia sunt ? 
(xii) Quomodo equus nobis utilis est ? 
(xiii) Quid in camerE nostrE utile est ? 
(xiv) Qualms agrl nobls atilss sunt ? 
(xv) ExplicS vocabula : dives, docilis, fidslis, avis, gallus. 
Z>, Tu ipse, O discipule, per rus erravistl. Quae animalia 
vidistl ? Scribe decem lineas. 



QlTAETA ET TEIGENSIMA LECTIO. 

Adiedwa III DecUnationis* 
R-Qxa Cornell. 

Deinde ego et canis per rura ivimus, ubi servl nostrl 
Iab5rabant. Arator agrum arabat ; aratnim trahsbant 

42 



duo boves, quorum colla iugo coniQncta erant. In 
proximo agru pastor em vidimus, Senex pauper est 
et plerumque solus seclet ; Itaque earmina et tristia et 
dulcia sibi ovibusque cantat. Circum pSstorem grex 
ovium lents errabat Parvi agni procul a matribus sails- 
bant, quae tristl voce eos Yocabant; sed can is noster, 
animal sagax, e5s ad matre"s mox redegit. Alium agrum 
intrabam, cum taurus ingens in ms incurrere incepit. 
Semper saevus est liic taurus ; ego igitur cum cane, qul 
non audax est. si taurum prope ss videt, domum fagL 

Ecce ? tres sues in Ixortum erravsrunt ! Mugnis clamo* 
ribus eas expellere volebam, sed difSlcile est suss docere; 
hae saltern id quod imperabam facere nolsbant. Bacu- 
lum igitur sine mora stimpst et cum cane ilia stulta 
animalia ex horto expuli. 

PENSUM, 

A . Decllna : senex, canis audax, taurus ingens, carmen 

trlste ; tre"s suss, sagax animal, bos docilis. 

B. Explica per clansularn relativam: arator ? aratnim, 

iugum, pastor, carmen, pauper, canis, bove*s, senex, 
0. Responds: 

(i) Quae animalia sagacia sunt? Quae stulta? 
(ii) Quands n5n audacss sumus ? 
(Hi) Quis oves agebat? Quis SgnOs red^git? 
(iv) Qulle carmen pastor cantabai? 
(v) Qualms homines snnt p^st^rSs? 
(vi) QuDmodo Marcus sues expellere volebat? Qudmodo 

oy6s agnos vocabant ? 
(vii) Estne facile an difficile asinnm docSre? equum 

docSre ? 

( viii) Qualia carmina tu amas ? 
(ix) Car pastor semper cantat ? 
(x) Qua Tia sues Tre semper volunt ? 
(xi) Cur canis domum ftlgit ? 

(xii) Quandd Marcus timidus fuit ? Quands audax ? 
(xiii) Estne hoc p$nsum facile ? 

48 



QUINTA ET TBIGENSIMA LECTIO. IV Dedlnutio. 
Iter Hannibalis. 

Gaius Cornelius Sclpi5 duobus cum filiis sub portion 
umbrosa sedsbat. Marcus el dixit : ' Narra nobls, pater, 
fabulam d$ Hannibale illo quern avus noster vlcit.' 
' Sane" I non tamen ds victoria Scipionis, sed dg magno 
itinere quod Hannibal trans Alpss fe"cit, hodig vobis 
narrabo. 

* PoenT magnam et pulchram urbem in Africa incole- 
bant, quae Carthago vocabatur. DuxPoenorum, Hannibal, 
vir fortis et prudens, Eomam capere volsbat. Ingentl 
igitur cum esercitu in Italiam invadere constituit. In 
hoc exercitu erant pedites et equites et iaculatores et 
elephant!. Ex portu Carthaginis ad Italiam tantum 
exercitum vehere navSs non poterant , parvae enim turn 
erant. Hannibal igitur exercitum per Hispaniam et 
Galliam dacere constituit. Nunquam antea tantus ex- 
ercitus tarn longilm iter fecit ! Hibsrum flnmen montss- 
que Pyrsnaeos transiit. Per Galliam longum iter fe"cit. 
Difficile erat Ehodanum transire, quia gentes Gallorum 
infestae erant/ 

PlNSTJM. 

A. Dsclina: porticus umbrosa, exercitus magnus, iter 

longum, vir fortis et prude"ns. 
J5. Explica per clausulam relatlvam : porticus, portus, 

porta, pedes, eques, iaculator, hosfcllis, fortis. 
0. EespondS : 

(i) UbiPoenlhabitabant? 
(ii) Qualis urbs erat Carthago ? 
(iii) Quail in urbe habitas? 
(iv) Qua in parte urbis naves manent ? 
(v) Unde navss in mare exeunt ? 
(vi) Car Hannibal mare trEnsire constituit ? 
(vii) Quid Hannibal facere constituit ? 
(viii) Ubi Cornelius hanc iabulam narrabat? 



(is) Car ibi sedebat ? 
(x) Quomodo vocatur pater patris ? 
(xi) QuOmodo vocatur is qul iacula eonicit V 
(xii) Quomodo yocantur el qul pedibus eunt? 
(xiii) QuOmodo vocatur miles quern equus vehit ? 
(xiv) Quale animal est elephas? equus? asinus? 

D. Describe (i) exercitum Hannibalis ; (ii) iter Hanni- 
balis ; (iii) Hannibalem. 



SEXTA ET TEIGENSIMA LECTIO. Adverbia. 
Iter Hannibalis. 

( Hannibal autem vir fortis efc prndens erat : nain 
omnia pericula, quae vltare poterat, prQdenter vltabat : 
si tamen vltare nQn poterat, ipse primus in perTculum 
fortiter Tbai Tandem ad imas AlpSs pervSnit ; ibi 
Gallus quidam el saltnm mOnstraYit. Via per monies 
inlqua erat et angusta ; ascensus igitur erat difficilis.' 

Marcus patrem rogavit : ' Potestne elephas, tarn grave 
animal, montem ascendere ? * 

4 Ita, mi fill ; elephas docilis est et sag&eiter facit id 
quod magister imperat ; hi saltern elephantl cum ester 
exercitti n5n sine magnS labore ascenderunt.* 

Turn Marcus *Nsn celeriter/ inquit, *ml pater ? ele 
phant! currere possunt.* Cornelius autem ^Irnmo vero 
celeriter,* inquit ? i in camp5 et per silvas elephantl cur- 
runt ; sed in montdbus lents et prlidenter eunt. Hannibal 
etiam in Alpibus prudenter ibat, quia genius barbarOrum 
quae ibi habitabant saepe eum audacter oppugnabant. 
Aliquando ingentia saxa de summls montibus in exer 
citum devolvere incSpsrunt; sagittarii statim arcros 
sumpse"runt et sagittas in hosted mlse"runt ; sed hi post 
magna saxa latebant neque iterum se audacter ostende- 
bant.' 

45 



PENSUM. 

A. Ex his adieetlvls fac adverbia : fortis, prude"ns, sagax, 

audax, celer, utilis, rapax, bonus, malus, lentus, 
rapidus. 

B. Dscllna : animal grave, gens hostllis, aseensus dinicilis, 

summus mons. 
0. Scribe Partes Principals : habito, invado, C5nstituo, 

veho, ducO, transeo, facio, vlto, ascendo, imper5, 

curro, oppugns, de"volv5, inciplo, mitto, stimo, 

ostendo. 
D. Esplica per clausulam relatlvam : sagitta, arcus, 

Sagittarius, sagittarii, saltus, magister elephant!, 

prudsns, fortis. 
E* Quomodo barbarl, quT in Alpibus habitabant. exer- 

citum Hannibalis oppugnabant ? Scribe decem 

llneas. 

SEPTIMA ET TRIGENSIMA LECTIO. F DecTindtio. 
Iter Hannibalis. 

4 Bern difficilem Poenl faciebant. Yia enim non imqua 
mode, sed ropta etiam in multls locls erat, Ibi neque 
elephanti neque equi neque asini, ne homines quidem 
gradum facere poterant.' 

Marcus * Be asinis/ inquit, * nihil, 6 mi pater, dlxistl 
Erantne asinl etiam in exercitu Hannibalis ? ' * Erant in 
exercitu asinT, qul onera yehsbant. Nsmo, ut dixT, 
gradum facere poterat, ubi via rupta erat. Turn pedites 
et iaculatores genibus manibusque saxa ascendgrunt, 
deinde animalia trans locum difficilem funibus traxerunt. 
Itaque totum agmen iterum in tutam viam pervenit. 
Hie nives altae in monte iacsbant, illlc glacies ; neque 
exercitus procedere poterat, antequam peditss viam per 
nivSs glaciemque fgcerunt. 

* Novem dies Poenl Alp5s ascendsbant ; decimO die ad 
summum saltum pervenerunt. Turn Hannibal omnes 

46 



milites convoeavit et talia els dlxit : ** Primus nOs exer* 
citus AlpSs transiiiniis ; descensus adhuc n5s manet ; 
haec re's certe facilis erit nobls qur tarn novam et 
difficllem rem fgeimus ; qulnque diebus In campls Italiae 
stabimus ; fortes este ! descend! te ! " * 

PENSUM. 

J.. Decllna : r5s diflficilis, Onus diss, duo dids, genQ, 

dextra inanus : nix alta. 
B. Expliea per clausulam relatlvam : gradus, onus, 

genua, manus, ped^s, nix, rss difiicilis, finis. 
0. Responds: 

(i) Quot dies Hannibal ascendebat? Quot diebus ad 
summas Alpss pervSnit ? Quot5 die illQc pervenlt? 
(ii) Quibus membris Poeni saxa ascendsbant V 
(iii) II bi n homines quidem gradum faciebant ? 
(iv) Car sagittarii non multss host^s occldere potunint ? 
(v) Unde barbarl saxa dsvolvebant ? QuSlia saxa ? 
(vi) Qualss erant barbarl ? 
(vii) Postquam dux mllit^s convocavit, qualms sunt 

milites ? 

(viii) Quid dux mllitibus imperavit ? 
ix) Q uae tela sagittarii mittunt ? 
(x) Quo instruments milites animjilift traxerunt ? Trans 

qualem locum ? 

(xi) Quid in monte iacsbat ? Quale erat ? 
(xii) Quot pedss alta nix aliquands in Britannia iacet ? 
(xiii) Yidistine unquam in flnmine glaciem ? 
(xiv) Qualia onera asini venebant ? 
(xv) Quae erant haec onera ? 

D. Quomodo exercitus Hannibalis viani ruptam transiit ? 
Scribe decem llneas. 



LECTIO. 
Iter Hannibal IB. 

Longa erat fabula, et proximo die Cornelms ds itinere 
Hannibalis nan-are i>errexit : 

4 BsscSnsus Alpium difficilior erat quam asesn^^, In 
47 



camp 5 pedites lentiOrSs sunt quam equites; sed dum 
de" summis inontibus exereltus Hannibalis dsscendit, 
peditss celeriorss fuSrunt quam equitss ; elephant! ex 
omnibus lentissimT erant. Interdum elephant! in locls 
superioribtis diu manebant neque in loca inferiora 
de~scendere yolebant ; via enim quae ultra AlpSs inlqua 
et perxeulosa erat, citra inlquior erafc et perlculssior ; 
neque elephant!, animalia ex omnibus gravissima, facile 
ascendere aut dsscendere poterant. Tandem m!lite"s 
campus fertiles Italiae Infra ylderunt ; statim fortiores 
ilJls fu^runt am'mT ; longissim! enim itineris aderat finis. 

1 Decem diebus ad summas AlpSs pervsnsrunt ; paucio- 
ribus diebus ad campum dsscendsrunt. Postquam 
autem RDmam ds hac tarn difficill re" audlverunt, clamare 
incgperunt : " Quis nunc n5s servare potest ? Nsnne 
Hannibal fortior et prtidentior est quam omnes nostri 
imperatores ? Difficillimam hanc rem fscit ; multo 
facilius erit nostram urbem capere." At post iter multo 
minor erat exercitus Poenormn, qul anteE maior erat 
quam Eomanus.' 

Turn Marcus *Ce"pitne,' inquit, i Hannibal Eoniam?' 
Cu! pater respondit : * K"um hoc rogas, m! fll! ? ttl qul 
Edmanus puer es ? ' 

PENSITM. 

ji. Scribe gi'adus comparat!vum et superlat!vum horum 
adiectlvoTum : lentus, inlquus, perlculosus, fortis, 
pauc!, prudsns, facilis, dijBBcilis, celer, longus, 
gravis. 
B. Compara: 

(i) Hannibalem cum alils imperat5ribus. (pradens.) 
(ii) ascSnsum Alpium cum dgscgnsu. (difficilis.) 
(iii) elephantum cum equo. (docilis.) 
(iv) canem cum asino. (sagax.) 
(v) months cum campls. (altus.) 
(vi) hoc psnsum cum tr!ge"nsim6". (facilis.) 
48 



(vii) iter Hannibalis cum itinere quod tti cottldie 

facis. (longus.) 

(viii) peditss cum equitibus, (lentus.) 
(ix) equitss cum peditibus. (celer.) 
(x) canes cum bsbus. (fidelis.) 
(xi) militem cum cive. (fortis.) 
(xii) Bmtum cum Orbilio". (stultus,) 
(xiii) discipulum qui nunquam labsrat cum e5 qui 

nftnnunquam Iab5rat. (ignavus,) 
(xiv) puerum qui corpus exercuit cum 60 qui hoc n5n 

fecit. (Talidus.) 

(xv) quartam decimam sententiam cum quarts, (longus.) 
(xvi) galltnas cum columbis, (rap&x.) 
(xvii) Comelium cum pasture, (di^es.) 
(xriii) carmen past5ris cum carmine galll, (dulcis.) 
(xix) Padum cum Istro", (rapidua) 
(xx) Italiam cum Sicilia. (magnus,) 
C. Compara trSs rSs per gradum superlatlvum : e. g. Ex 
his animalibus, elephants equo cane r eiephas 
gravissimus est. 

(i) taurum et oyem et canem. (saevus.) 
(ii) Alpss et PyrenaeOs et AppennTn5s. (altus.) 
(iii) Isixum et Tiberim et Padum. (longus,) 
(iv) Britanniam et Corsicam et Siciliam. (magnus.) 
(v) ducem et past5rem et arat5rem. (fortik) 
(vi) equum et Taccam et isuem, (fidslia) 
(vii) canem et asinura et taurum. (sagtx.) 
(viii) stilum et sellam et i&nuam. (parvus.) 
(ix) Bratum et Marcum et Tertium. (stultus,) 
(x) hanc partem pensi et prlmam et alteram. (iacilis.) 
(xi) hanc sententiam et pnmam et tertianu (brevis.) 



Llciid* Compamiio 
Villa Comeliana. 

Marcus Ynicnm multa cottidis ds animalibus rogtl^t. 

AliquandO, dum per agr5s ambul^it, * Die mihi, Bare/ 

inquit, e no"nne canis omninm animalium celerrimum est ? * 

Kespondit D&vus, * Minims, cerri enim eelerms quana 

canss currunt, et celerrim omnium 

iiro-i 40 



Turn Marcus { Nonne venatoribus,' inquit, ' canes sunt 
qul cervOs in silvls agunt ? Car igitur hos cane's adhibent, 
si lentius quam cervl currunt ? ' 

' Sunt ista, ut dicis,' respondit vilicus ; l sunt canes 
venatici qul vel cervds celeritate superant.' 

Deinde Marcus ( Sed certs ', inquit, ' si non celerrimum, 
at utilissimum omnium animalium canis est.* 

Turn vilicus : < Quid dicis, Marce ? Mihi fortasse alirs- 
que pastoribus canis est ntilissimus ; sed mllitl equus, 
agricolae bos, viator! mulus, alils alia animalia utiliGra 
sunt quam canis.' 

Marcus, qul ds hoc response din cogitabat, tandem 
^Sed ego,' inquit, 'canem maxims amD, et libentins 
cum cane meo Indo quam cum omnibus alils animalibus.' 

PENSUM. 

-4. Scribe gradas comparativum et superlativum horum 
adverbiorum : celeriter, lents, rapids, prQdenter, 
fortiter, bene, male, facile. 

J9, AdiectlYa in adverbia verte et finge novas sententias : 
(i) In camp5 eques celerior est quam pedes. (ire.) 
(ii) In montibus pedite lentior est eques. 
(iii) Canis sagacior est sue. (agn5s redigere.) 
(iv) Equus fidslior est asinO. (magistrum amare.j 
(v) Caesar prftdentior erat Hannibale. (e^ercitum 

ducere.) 

(vi) Hannibal Caesare audacior erat. (bellum gerere.) 
(vii) Miles fortior est quam pastor. (pQgnare.) 
(viii) Padus flumen celerius est quam Rhodanus. (fluere.) 
(ix) Qulntus melior scriptor est quam Titus, (scrlbere.) 
(x) Hie servus illo peior arator est. (arare.) 
C. Eesponde: 

(i) Uter celerius currit, tu an amicus tuus ? 
(ii) Ex nostris discipulls, quis celerrims currit? quis 
optims cantat? quis facillims psnsum Latlnum 
facit? quis saepissimS abest? 
(iii) Quae instrumenta tibi in Iud5 ntilia sunt? 

50 



fiv) Quod rnstrQmentum magistrft utilfcslmum est ? 
(v) Utram linguam libentius discis, Gallieam an La- 

tlnam? 

(vi) Quale animal est cervus? 
(vii) Qu5s cervus fugit? 
(viii) Curritne cervus celerius quam canss vsnatiel ? 

(ix) Quibus hominibus cans utiles sunt ? 
D. Alii discipull verba Msrcl, alii verba Davl sdiscent. 
Postea in ludo sermonem eDrum iterabunt. 

QUADBAGENSIMA LECTIO. Geruftdium. 
Servi. 

Hostes, quos BdmanT cspsmnt, servi finnt. Alii 
autem barbari erant et rades ; agros igitur colsbant aut 
pecudes pascebant. Alii servi erant Graeci, qui Eomanis 
saepe doctiores semperque callidiores erant. Hi KbrOs 
domini ctirabant, litteras scrlbebant, pecuniam numeara- 
bant. Bomina etiam hatebat servas multas, quae v^tes 
faeisbant aut infantem curabant. Stolam enim ttini- 
camque, quas Sempr5nia geritj et togam, qu&m Cor 
nelius gerit, domi feosrunt servae. Prope Cornell um 
stat nuntins ; mox Edmain ibit Mterasque amico domini 
reddet. 

Servi, qul in villa natl sunt ibique semper vtxrant, 
vernae vocantur. Marcus parvum vernam habet, qui 
cum eO ad ludum it et libros portat. Quo consilio 
Marcus ipse ad ladum it ? Discendi causa ad ludum it* 

Servi, qul validi<>rss erant quam ceten, saepe in Cired 
MaximD pugnabant. Hi gladiatores vocabantur, quia 
saepius gladio pQgnabant. Pleriqne gladiatorum capillda 
flSvSs oculosque caeruleds habebant; GermanI enim 
erant aut Britanni. Nunqtiam patriam suam iterum 
vidsbunt ; nam servus effogere n5n potest. Multi ex els 
in Circs Maxims pugnare malunt qnam in villa R^mana 
servire. Fortasse eo^ alii gladi&torss Occident! Hie 

51 D 2 



servitutis erit finis. Hoc spectaeulum videndi causa 
Eomanl conveniebant. Saepe ante decem mllia specta- 
torum gladiatOres alius alium oceidsbant. 

PENSUM. 
A. (i) QuO eOnsilio ego ad tabulam eo ? 

(ii) Quo cOnsilio tu ad msnsam cOnsldis ? 
(iii) Quo cOnsilio puerl in eampum eunt ? 
(iv) Quo cOnsilio nos ad fLumen imus? 
(v) Quo cOnsilio tu stilum sumis ? 
(yi) Quo cOnsilio lulius Caesar mare transiit ? 
(yii) Quo cOnsilio agricola et fllius sius Eomam TvSrunt? 
(viii) Quo cOnsilio discipull ad ludum yeniunt ? 
(ix) Quo cOnsilio tu in Isctum ts iacis ? 
(x) Quo cOnsilio Eomanus post murum ss posuit ? 
(xi) Quo cOnsilio Hannibal Alpss transiit ? 
(xii) Quo cOnsilio Horatius pontem defendit ? 
(xiii) Quo cOnsilio Eomanl ad Circum convenisbant ? 
(xiv) Quo cOnsilio verna cum Marco ad ludum Tbat ? 
(xv) Quo cOnsilio nuntius Eomam currsbat? 
(xvi) Quo cOnsilio yOs domum a Itido redltis ? 
(xyii) Quo cOnsilio elyss funem d6 porta demlssrunt? 
(xviii) Quo cOnsilio Horatius in Tiberim desiluit? 
(xix) Si magister imperat : * Aperl omnss fenestras ! ' 

quo cOnsilio sella venls ? 
(xx) Quo cOnsilio magister ad ludum venit? 
~B. Scribe Nominativum et Genetlyum Gasus Singularis 
Kumerl et Genus: hostis, ager, pecus, pecunia, 
nuntius, circus, servitus y finis, spectator, gladiator. 
G. Explica per clausulam relafeyam : gladiator, yerna, 

spectator, toga, stola, seryus, serya, dominus. 
D. Scribe Partss Principals et Gerundium: eo, disco, 
conyenio, yideO, gerO, pascO, capio, colo, euro, 
scribo, referO, ylyo, effugio, possum, malo, servio, 
occldo. * 



ET QTJADBAGENSIMA LECTIO. Casus AUativus. 

Villa Corneliana. 

Contentl sumus fundo nostro. Vaccae enim lac et 
caseum, gallinae anatesque ova, pecora carnem prae- 

52 



bent, Flttmen etiam, quod praeter villam ftuit, piseibas 
plenum est. Haec omnia nall& labdre habemus, sed si 
framentum et vinum cupinras, multo labdre opns est. 
Nostn autem servl fundum dUigenter c&rant ; nam 
domlnum amant, quia et iustus et benignos est; sT 
enim servus laude dignus est, et laudem et praemium 
accipit, sed is qui inctlgnus est sine morn poenas dat. 
Apud Claudium contra misen sunt servi ; dominus 
enim ipse Eomae habitat, vilicus autem est omnium 
hominum iniastissimus. ServQs enim cottldis ferit, neque 
unquam satis cibi els dat. El qui esuriunt non bene 
laboi^re possunt. Nolunt igitur servl Glaudiani diligenter 
laborare, et q.uam pluri.Tni s fund5 aufugiunt. Els enim 
qul Iab5rant opus est cib^ ; els etiam qui nOn labdrant 
cibo opus est Vivendi causa. 



A, Declina : lac, pecus, caro ? kus. 

B. Responds : 

(i) Quail pn&5 contentus est magister ? 
(ii) Q u ^0ms servts contentos est dominus? 
(iii) Quibus rebus msnsa m^istrl plena est ? 
(iy) Quibus rebus nostra camera plena est ? 
(v) Qualibus hominibus nostra camera plena est ? 
(vi) Quibus rebus malum p^nsum est plenum ? 
(yii) Quibus animalibus ager est plsnus? Quibus avibus 

fundus ? Quibus animalibus mare ? 
(yiii) Qua re dignus es, si pensum bene ffecistl? 
(ix) Qua re dignus es, si pensum male fecisti? 
(x) Qua re tibi opus est scrfbendl causa ? 
(xi) Quibus membrls tibi opus est videndl causS? Et 

natandi causa? Et ambulandl causa? 
(xii) Cur sern apud Cornelium libenter manebant ? 
(xiii) Cur apud Claudium n5n manebant? 
(xiv) Quis nostrcrum regum ittstus erat et benigniis? 
(xv) Quis nostrorum rSgum poenas deditj quia initistus 
erat? 

53 



C. ' Pastor olim erat qui culpa dignus erat, quia oves 
nn diligenter curabat/ Hoc est initium novae 
fabulae. Comple fabulam. 



ALTEBA ET QITADBIGENSIMA LECTIO. Verbum Impersonate. 
Villa Corneliana. 

Marcus olim aegrotabat neque ad ludum Ire volebat. 
Otium igitur agere el licuit. Patrem autem res 
agendl causa Tibur ire oportuit et Marcus ilium ro- 
gavit : ' Llcetne rm"hi, O pater, tecum venire ? Yol5 
enim run eiTare et voces avium audlre, dum tu ne- 
gotitun in urbe agis.* 

Cornelius respondit: 'Si vis, ml fill, mscum venire, 
tibi licet. Propera tamen, quia ego iam paratus sum.' 

Mox extra mra Corneliana erant et, dum eunt ? multa 
inter s disserebant. Subito leporem in via occisum 
vlderunt, et Marcus 'O miserum leporem!' inquit. 
' Ctir homines volunt animalia interficere ? ' Pater ^Hoc 
nescio/ inquit, i barbari tamen multo plus quam nos hoc 
faciunt, quia animalia ferociora apud eos sunt ; nonnulla 
etiam homines vorant. In Africa, ut incolae dlcunt, 
leo, qui rsx animalium vocatur, noctu vicum saepissime 
intrat et Infantem aufert vel, si magnopere esurit, homi 
nes etiam vi petit. In Indls tigris habitat, qui neque 
homines neque feras, nisi elephantum, timet. Apud 
nOs etiam aper in medils silvis latet ; non carnem ille 
humanam, ut le& tigrisque, vorat, sed ferocissimus tamen 
est venatoribusque diu resistit.' 

PENSUM. 

J.. Decllna : Ie5, tigris, aper, lepus. 
J5, Scribe in omnibus persOnis : Tnihi licet exire ; me 
oportet bene laborare. 
54 



C. Responds: 

(i) Quid Y5bls facere n5n licet, dum Latinam linguam 

discitis ? 
(ii) Quid vos facere oportet, dum Latinam linguam 

discitis ? 

(iii) Ubi te labQrare oportet ? Ubi ladere licet? 
(iv) Quandd ad ludum venire tibi n$n licsbit ? 
(v) Curritne lepus ex omnibus animalibus celerrime"? 
(vi) Quod animal ferOcissimum est ? 
(vii) Qualem carnem tigris libenter vorat ? 
(viii) QuandQ leo homines oppagnat ? 
(ix) QuamdiQ aper venatOribus resistit? 
(x) Unde led saepe infantem aufert ? 
(xi) Quando Cornelius et Marcus multa inter 88 dissere- 

bant? 

(xii) Quo cOnsilio Cornelius Tlbur iit? 
(xiii) Ubi erat Tlbur oppidum? 
(xiv) Quam procul Eoma aberat ? 
'xv) Quae ferae in Britannia habitant ? 

TEETIA ET QUADRAGESIMA LECTIO, Futurum Per/edum* 
Villa Coraeliana. 



vere agricok semina in agrO searelmt, cum 
Marcus forte appropinqu&Yit Hie agricolam ro^vit: 
; Cur nihil in agrls crescit?* Ille ds response dia cogi- 
tavit, turn ita respondit : * Cum pluerit et sol folserit, 
turn plantae tenerae ex hums surgent ; aetate aristae 
fiavescent; autumno segetem me*emns. Cum sege- 
tem messuerimuSy turn frdmentum in fearreToa iM^mus. 
Dum autem sermOnem teflon confero, casso ; neque ^ate 
pluviam totum agrum ssvero.' 

Deinde Marcus * Hum pluet ? * inquit. * QuOmodo boc 



Turn ^ricola 'Multa*, inquit, ^sunt agna pluyiae. 
Nsnne himndines vides? Supra fluvium multae voii- 
tant ; magni igiktr erunt imbres, Nomi ooniicem ibi 

55 



vidss ? Ecce, eornlx sola in rlpa fluvil hue illCie ambulat 
et plsna voce pluviam vocat. Poeta noster haec 
cecinit : 

Turn eornlx plena pluviam vocat improba voce 
Et sola in sicca sscum spatiatur narena. 
Haec et alia stint slgna pluviae. Eece autem certissimum 
slgnum ; densa enim imbes inter nOs et sDlem pendet. 
Nisi tu quam celerrims domum cucurreris, imber ts 
intercipiet ; equidem, nisi nunc properabo, non ante im- 
brem agrum severo.* 

PENSUM. 

A. Decllna in futuro peifecto : fulgeo, volito, curro. 

B. Scribe primam personam singularis numeri futurl 

perfectltemporis; sero, appropinquD, cresco, surgo, 
meto, fero, video, cano, pendeo, intercipio. 
(7. Kesponde per futarum perfectum : 

(i) Quando in campum ibis ? 
e. g. Cum p6nsum meum fscero, in campum ibo. 
(ii) QuandD ad ladum redlbis ? 
(iii) Quando seges crsscet ? 
(iv) Quando pluet ? 
(v) Quando magister eontentus erit ? 
(vi) Qui discipulus praemium accipiet ? 
(vii) Quando dormitum ibis ? 
(viii) Quando Marcus vir erit ? 

(ix) Quando agricolae f rumen turn in horreum ferent ? 
(x) Quando plantae tenerae ex humo surgent ? 
(xi) Quando tu eontentus eris ? 

(xii) Quando vos Latlnam linguam bene dicere poteritis? 
D. Eesponde: 

(i) Quocum Marcus sermonem conferebat ? 
(ii) Quibus rebus caelum saepe est plenum ? 
(iii) Quo tempore anni hirundinss in Britanniam re- 

deunt ? 

(iv) Quae sunt quattuor tempora anni ? 
(v) Quo tempore anni agricolae serunt? metunt? non 
laborant ? 

56 



(vi) Quo tempore anni plorimum pluit? 

(yii) Quomodo vocatur ille posta qul de cornice eecinit? 
(viii) Bum ad ludum cum amico venis, quid per tdtuin 
iter facis ? 

(ix) Ds quibus rebus sermonem cum hoc amico confers? 
(x) Quando sol non fulget ? 

(xi) Hieme quid hmm iacet? 

(xii) Quo hirundinss autumno volant ? 
(xiii) Cur agricolae cornices nOn amant? 
(xiy) Scribe ea nOmina avlum quae scis. 

(xv) Quid nunc in caelo vides ? 



QUAETA ET QUABEAGENSIMA LiCTia 

Praeteritum Perfedum Tempus. 
De Romulo et Bemo. 

Nutrix cum infante Tito et sororibus sins sub vetere 
quercu sedebat, dum Marcus in silvE ladit. Ad eos 
pastor senex appropinquat, quern omnss unS voce rogant : 
'NarrS nobis, sodes, o senex, f&bulam ds heroibns'. 
Itaque narrSxe incSpit : 

*Eomulus et Remus, ut ferunt, Martis del et Rheae 
Silviae gemini erant fflii. Esx antem carudelisj nomine 
Amulius, Albae Longaa turn r^nabat. FrStrem enim 
suum regno iam expulerat omne^que frStris fflios inter- 
fecerat ; Rbeae tamen Silviae pepercerat. Tandem hos 
etiam infantes necare constituit; itaque in Tiberim 
fiuvium servos conicere eos iussit. Forte Tiberis super 
rlpas aquam effuderat efc agrOs, qul circa e*an% intm- 
daverat ; neque adlre servl ad ilJstiun JBuvil cnrsum 
poterant. Itaque in stagno parvnm alvecmi, in qua 
infantas iacebant, reliqneront. Postquam aqua itemm 
conssdit, lupa sitiens, quae ad flsmen desoendebat^ 
va^tus pneroram audiik MultOs diss eos nutzivit 
Tandem pastor regil gregis gemino^ inv^nit et uxOrl 
suae dedit. ULa eOs educavit. Ita conservitl puerl 
urbem postea condiderunt. 
57 



PENSUM, 

A. Dscllna in tempore praeterito perfects : expello, inundo. 

B. Scribe Partss Principal's omnium in hac fibula ver- 

borum. 

G. Scribe omnia nomina in casibus Nominative et 
GenetlvD Singularis Numert cum genere. 

D. Eesponde": 

(i) Quot quercus in horts tu5 sunt ? 

(ii) Quocum Titus sedsbat ? 

(iii) Ubi Amulius regnabat ? 

(iv) Quem rsgnO expulerat ? 

(v) Quem interfecerat ? 

(vi) Cur Ebea Silvia adbuc vlvsbat? 
(vii) QuDmodo Numitor geminOs necare constituit ? 
(viii) Quid servos facere iussit? 

(ix) Cur servl id facere nOn poterant ? 

(x) QuandD flumen super rlpEs aquam effandit ? 

(xi) Si flumen aquam super rlpas effQdit, qualss sunt 

agrt? 

(xii) QuandD lupa ad Tiberim descendit ? 
(xiii) Quis infantss servavit ? 
(xiv) Ubi est Roma ? 

(xv) Quis Eomam condidit. 

E. Explica per clausulam relatlvam: r6x, ntitrix, pastor, 

quercus, senex, Infans, Tiberis, alveus, stagnum, 
rTpae. - 

QUINTA ET QUADKAGENSIMA LlCJTIO. 

Vox Pas$iva : Tempos Praesens. 

Gastra Bomana. 

Die quodam Marcus 5 cubili mode surrexerat, cum 
castra ultra fluvium in cllvo posita conspexit. Turn 
* Quae sunt ista tabernacula ? 7 inquit ; * hen ibi n5n erant 
antequam dormitum Ivi/ Pater illl respondit: 'Castra 
sunt, ubi exercitus Eomanus noctu dormit, cum bellum 
gerit/ Bum prandium igitur edunt, talibus yerbls pater 
castra explicat. 

58 



'Cum agmen Romanum iter facit, vesper! tribunus 
lectis cum mllitibus castra pOnendl causa praemittitur. 
Locus ab eO capitur, prope quern aqua cibusque facile 
invenlri possunt, Statim tribunus TexULum erigit et 
quadratum spatinm signat, quod socil murure ineipiunt 
Fossa circum tota castra foditur, ex qua terra vallum 
stmendi causa cumulatur. In vallo quattuor portae 
ftunt. Interea ab alils mllitibus media castra in varias 
partes vils dividtmtur et in proprils locls tabernacula 
pOnuntur. Separatim praetorium, quod impeiatoris 
tabernaculum est, exstruitur -, quae omnia summa celeri- 
tate fiunt, quod haud procul agmen fessnm appropinquat/ 

PENSUM. 

A. Scnbe tempus praesens vocis passivae hdrum verbd- 

rum : cumulo, doceo, pOn5, fodi5, invenis, faci(5. 

B. Eesponds ad interrogatum : Quid fit? (Yerte in pas- 

si vam v5cem.) 
(i) Sententiam scrlbo. 
(ii) Oibum edimus. 
(iii) Castra pOnimus. 
(iv) Tribtlnum praemitts. 
(Y) DuOs tribune praemitto. 
(vi) Terram cumulamus. 
(vii) In vallo quattuor portas facimus. 
(viii) Castra in variEs partss dlTidimus. 
(ix) Praetdrium exstruimus. 
(x) Fossam fodimus. 
(xi) YosdoceD. 
(xii) Me audltis. 
(xiii) N5s docss. 
(xiv) Ts audimus. 
(XT) Te interrogs. 

(7. Responds ad interrogatum : A qud hoc fit? 
(i) Agricola agrum colit. 
(ii) Gubernator narem gubernat 
(iii) Ego YOS doeeS. 



(iv) Pastor oves pascit. 

(v) Magister nos interrogat. 

(vi) Puer ianuam aperit. 

(vii) Mllite~s imperator duciL 
(viii) Caesar Britannos vincit. 

(ix) Horatius pontem dsfendit 
(x) Sagittarius sagittam mittit. 

(xi) Socii castra muniunt. 
(xii) Miles aquam invenlre potest. 
(xiii) Marcus castra cOnspicit. 
(xiv) Mea verba audis. 

(xv) Nos docss et interrogas. 



SEXTA ET QuADRlaiNSBiA LECTIO. 

Vox Pas&va : Praesens et Fwturum. 

Castra Bomana. 

Agmen castra intrat. Impedimenta et spolia in spatio, 
quod inter vallum et tabernacula est, cumulantur ; ibi 
etiani equl pecud^sque pascuntui*. Deinde legiones ad 
suam quaeque castrorum parteni dlmittuntur. Csna 
statim paratur ; arma et tsla reponuntur ; mllite"s edunt 
et bibunt. Post cenam vigiles per totum vallum dis- 
ponuntur; itaque omne perlculum avertitur; nam 
hostes, si ad vallum silentio adibunt aut explorandi aut 
expugnandi causa, a vigilibus cernentur ; hi extemplo 
exclamabunt et slgnum tuba dabunt ; omne"s statim 
ex somnD exeitabuntur hostes repellendl causa, Dum 
vigiles castra custodiunt, legiones ttitae seciiraeque 
dormiunt 

PENSTJM. 

A. Daclina in tempore futur5 passlvae v5cis: excit5, 
cernO. 

5. Dsclina in tempore praesentl passlvae vocis: paro, 
averto, custodio. 

60 



C, Eespondg ad interrogatum ; A quo hoc fit ? 
(i) Mllites impedimenta in eastrls cumulant. 

(ii) Pastores pecudgs paseunt. 

(iii) EquOs nostrOs paseimus. 

(iv) Hunc equum pascimus. 
(v) Servl ce"nam parant. 

(vi) Yigiles castra custodiunt. 

(vii) Vigiles urbem custodiunt. 
(viii) Hannibal Hibsrum flumen tensit. 

(ix) Hannibal Alp^s transit, 
(x) Peditss elephantos trans yiam ruptam trabunt. 

(xi) Vigil hostss cernit. 

(xii) Vigilss hostem cernunt. 
(xiii) FessT arma repOnimus. 
(xiv) Magister vos interrogat. 

(xv) Magister vos audit. 

D. Responds: 

(i) Quo instruments signum in castns datur? 
(ii) QuD instruments p^nsum scribitur ? 
(iii) Qu5 lnstrGment5 Horatius e" flumine traMtur ? 
(IY) Quo instruments mains discipulus ferTtur? 
(v) Quo telo hostis occlditur ? 
(vi) Quibus tells hostes occidi possunt ? 
(vii) QuD veMculo nautae vehuntur ? 
(viii) Quo vehiculo agricola vehitur? 
(ix) Quo vebiculo eques vebitur ? 
(x) Quo instrumento sententia in tabula scribitur ? 

SEPTIMA ET QUABRAGEHSIMA LECTIO. 
Vox Pas&va : Tew%ws Fut&rum. 

Castra Bomana, 

Mane tribunl centrorionesque extra praetorium <x>n- 
vocantur.. Ulis dux iussa dat et talia verba dlcit. 

t Castra extemplo mov^buntnr ; arma ab omnibus para- 
buntur; acies instnietur. Ham hostss iam in con- 
spectu sunt; nosfaram impettun, ut credo, n&n mm&- 
bunt, sed ipsl pridres n5s oppugnEbunt. Si prtmo ab 

61 



hostibus repelleminT, nollte desperare. ST enim fortes 
eritis et quam acerrime pUgnabitis, hostss tandem a 
vobrs fiigabuntur. Eos qul ss dedere nolent oecidite ; 
sed captives nolxte oeddere. Hi enim Eomam auferentur, 
ubi vendentor; et pecunia vobis militibusque distri- 
buetur. Haec iussa, tribunl centuriones^ue, extemplo 
militibus niintiate.' 

PENSUM. 

A. De*clma in tempore futtirs vocis passlvae : paro, moves, 

Tnstruo, capi5, cQstsdiS, faci5. 

B. Verte in tempus futiirum sententias quae in pe"nsO 

B XLY sunt ; deinde in vDcem passlvam verte. 

C. Verte in tempus futurum sententias quae in penso 

XLY sunt ; deinde responds ad interrogatum : 
A quo hoc flet ? 

D. Explica per clausulam relatlvam in qua verbum 

passlvae vDcis adhibstur : pastor, dux, magister, 
stilus, pEgina, gladius, sagitta, pons, cibus, vigiles 
e. g. Pastor est is a quo ove"s pascuntur. 



LiCTI 

Vox Pas&m : Tempera JPraeterita. 

Obsidio Alesiae. 

Marcus de proeliis et vietorils multa libenter audiebat, 
Praecipue Caesaris ds vietorils audlre semper volsbat. 
Pater enim ius, Caesare duce, contra Gallos BritannDsque 
pugnaverat j multa igitur ds bello Grallic5 MarcD narrare 
poterat, 

Cornelius olim Marco i Hodie/ inquit, ' ds obsidione 
Alesiae tibi narrabo/ 

CUT Marcus ^SorOribusne etiam/ inquit, 'bane his- 
toriam audlre licet?' Postquam sorore"s convocatae 
sunty pater liberis haec narrare incepit : 

G-allOrum gentes a lulio Caesare victae 



erant ; ana tamen gSns, cm nomen erat ArvernT, did 
Rsmanis resistsbat. Rsgulus eorum erat YereingetortX 
dux summa fortitudine, qul multls proeliis dsfessus 
tandem intr& moenia Alesiae fugEtus est. Dum autem 
Caesar contra oppidum omnibus cum copiis tendit, 
moenia a GallTs flrmabantur, Mox Caesar advsrtit et ? 
quia n5n statim oppidum capi poterat, c^nsilia ad obsi- 
dendum vertit.* 

PEKSXJM. 

A. Scribe tempora imperfectum et perfectum vocis pas- 
sivae hQrum verbOmm : fug$, obsidoo, vertd, faci5, 
audio. 
B* Verte in vocem passlvam : 

(i) Yercingetorix ArvemOs ducebat. 
(ii) Inlius Caesar hanc gentem vie it. 
(iii) Eomani Gallos fugavsrunt. 
(iv) Arvernl moenia Alesiae firmabant. 
(v) Caesar Alesiam obsidsbat. 
(vi) Eomani Alesiam obsederunt. 
(vii) Ego vos heri docsbam. 
(viii) Obsessl anna paraverunt. 
(ix) Yos sententias octo scripsistis, 
(x) Caesar castra prop Alesiam posuit. 
(xi) Quam fabulam hen v5bls narrabam ? 
(xii) Quot fabulas iam vsbls narrayi ? 
(xiii) Dux tribunes centurionesque convocEvit. 
(xiv) Dux eis iussa dedit. 
(xv) Tribunl iussa militibus nuntiavsrunt. 
C. QuOmodo E^mani castra ponelbant? Scribe deoem 
Imeas. 



LitcTIO. 

Vox Passim : Tempom Praeterita* 
Obsidio Alesiae. 

Caesar, ut dlxl, Alesiam oppidum obsidsre 
tuii Castra extra moenia a Bftmanis posita siint, et 

63 



oppidum exteriore muro" cmctum est ; unde Caesar 
cottldie moenia oppUgnabat, sed neque impetu capere 
neque tormojitls deicere poterat. Itaque obsidio multos 
menses prGducebatur : tandem autem obsessi cibo aqua- 
que carebant. Games in forum convocatl sunt. Turn 
qurdam e principibus Gallorum hoc consilium dedit: 
*Ntillum cibum habsmus; cibo nobis opus est Vivendi 
causa; infantss nostros edere n5s oportet/ Vercinge- 
torix tamen Gallos hoe facere vetuit. Turn prlncipgs s 
Eomanrs dsdere constitu6runt. El, qul vl et armls cap! 
n5n poterant, fame tandem vieti sunt. Vercingetorlx 
Gallique Caesarl s dedidgrunt. Quorum multl quidem 
extemplo occlsl sunt ; cgterl ^fortissimus quisque, vali- 
dissimus quis'que, pulcherrimus quisque cum ipso Ver- 
cingetorige in vincula coniectl sunt. Proximo anno" 
Romam adducti sunt. Ibi Caesar eOs in triumplio doxit. 

PENSUM. 

A, Dscllna in temporibus imperfeoto et perfects passlvae 

vocis: psno", cOnicio. 

B. Verte in vocem passlvam : 

(i) E5manl castra extra moenia posusrunt. 

(ii) Rsmani oppidum exteriore mtir5 clnxsrunt. 
(iii) Caesar Alesiam capere non poterat. 
(iv) Roman! moenia dsicere non poterant. 

(Y) Obsidionem multos menses Galli producebant. 
(vi) Multos Gallos occidimus. 
(vii) Ceteros in vincula coniecimus. 
(viii) Hos tandem Romam attulimus. 
(ix) Caesar Vercingetorigem per triumpbum dQxit. 

(x) Dux homines feminasque in forum convocavit. 

CL Ta es miles Romanus ; Roman!, Caesare duce, Alesiam 
obsident. Describe obsidionem Alesiae. 



64 



QUINQUAGENSIMA LECTIO. 

Parthipium Perfectum Passiruw, 

Trinmphus Eomanus, 

Caesar victor cum Gallls captlvls Eomam redierat, et 
Cornelius in agmine erat. Institute igitur die Sem- 
prSnia totam familiam spectandl causa secum doxit 
et inter dye's fsstls vestibus indxitds prope forum 
s posuit In templis apertls arae ftoribus omatae 
fiimabant. lam Titus i Equos/ inquit, n5n video. Ubi 
est pater, ubi Caesar?' Cm mater respondet : * Caesar 
orationem apud mllitss extra urbem convocatos habet ; 
virtutem eorum laudat ; spolia distribuit ; mos autem 
curmm ascendet et per portam Triumphalem urbem 
intrabit. Turn et Caesarem et patrem tuum vidsbis.* 
Subito universi clamsrem tollunt ; triumphus enim 
adest. Praelbat senatus qul Caesarem saliitandi cau^ 
eonye"nerat ; deinde plaustra erant optimis spolils 
onerata ; turn albi tauri auralis cornibus a sacerdoti- 
bus ad sacrificium dacebantur ; post eds ibat inter ali&s 
captives Vercingetorlx, vir superbtts, vinculis vinctus ; 
turn Caesar ipse, toga picta vestitus et lauro coronatu^ 
currusplendid6,quemquattuorequl trahebant, vehsbatur ; 
denique, novissimum agmea, equites peditssque clamita- 
bant Io, triumpne ! ' et magna voee cantabant ; neque 
Cornelius vocem inf antis, qul * Pater ! ' iterabat, parvam 
inter illos clamores audire poterat. Postquam autem 
Caesar ad Capitolium ascendit, taurf in 5rls caeei et 
spolia IOYT dedicata sunt 

PENSTTM. 

A. Scnbe participium praeteritum passivum horan 
yerbdrum et cum participiis singnla nomina: 
e. g. ping5 ^tabuk picta. 
d, orno,vestio, convocG, 



caedC, dsdic<5 ? obsideO, fugfy fodi<5, munio 1 , vinco, 
capio, distribuOj do, condo, aperio, claudo, parO, 
scrtbo, effundo, sero. 

B. Responds: 

, (i) Qualia erant templa, plaustra, cornua taurorum ? 
(ii) Quales erant cTvSs, arae, taurl ? 
(iii) Qualis erat Yercingetorlx, Caesar, toga Caesaris, 

currus Caesaris, vox Titi, v5x mllitum ? 
(iv) Quo dis Sempronia Romam ivit? 
(v) Quern scum dacgbat ? 
(vi) Quo consilio R5mam Tvit ? 
(vii) Ubi fainilia Corneliana sS posuit ? 
(viii) Apud quos Caesar orationem habuit ? 
(ix) Quid Caesar laudabat ? Quid distribue"bat ? 
(x) Quo cOnsilid senatus convsnerat ? 
(xi) Quo taurl ducebantur? 
(xii) A quibus taurl ducsbantur ? 
(xiii) Quomodo Caesar ibat ? 
(xiv) Ubi taurl caesi sunt? 
(xv) Quomodo pater deSrura vocatur ? 

C. Coniunge in unam sententiam : 

/.NJ Caesar coronatus est; 

^ H Caesar curruin ascendit. 

e. g. Caesar coronatus currum ascendit. 
,..> f Galll vinctl sunt ; 
^ ' \ Galll per triumphum dactl sunt. 
,...^ f Galll obsess! sunt ; 
l m J | (3. a iii oppidum dsfendsrunt. 
/. -, f Vercingetorix victus est ; 
\ lv ) (Yercingetorix ss RsmSnls dsdit. 
, N fMllitgs convocatl sunt; 
^ v * lMllite"s Caesaris 5rati5nem audlvSrunt. 

, .^ f Caesar milite"s convocayit ; 

^* IMilitss Caesaris orationem audlv^runt. 
, ..% f Roman! Gallas obsgdgrunt; 
^^(GallT oppidum dsfendsrunt. 
, ...vfEtruscTHoratium vnlneravemnt ; 



,. [Dux tribunum praemlsit; 
(ixj | ; K jj ) t| ims castra posuit. 



/ s ( Caesar Gallos cspit ; 

* ' (Caesar GallOs BQmam duxit. 

/ -^ f Caesar Alesiam diQ obssdlt ; 

' ^ 1 Caesar Alesiam tandem cepit. 

, ..x ( Pons fractus est ; 

^ 'I Horatius pontem translre non potuii 
, ...^ (Caesar milites convocavit ; 
' ^ ( Caesar mllites laudavit. 

/ \$ Caesar GallOs cepit ; 
^ ' 1 Caesar cum Gallls Eomam rediii 
, x ( Caesar mllitss convocavit ; 
^ H Caesar apud milites Orationem habuit* 
/ .^ | Sacerdotes Eras ornaysrunt j 
^ v ' 1 Arae fumabant, 

Centurid vulneratus est j 

Dux centuriom praemium dedit. 



( Magister ianuam aperuit ; 
j^agisfej. cameram intravit. 
\ Puer pe"nsum fecit ; 
(p uer dormltum ivit. 
(Mllitss arma reposuerunt ; 
Milites csnavsrunt. 
f Spolia Icm d^dicata sunt ; 
j Caesar domum redirt 



D. Tu es Marcus ; describe triumphum, duin Romtol 
praetereunt. 



UNA BT QuiHQUAGKHSIMJL 

Cornelius litteras scribit. 

GrllTTS QlTI2?TO S.B.F. 

Donum, quod nunMus tuus in mantim mihi trftdidit, 
roagnD cum gaudio accipio. Ego et uxor mea multas Mbi 
gfatias agimus. Quid Bomae nuper aeddit? Quam 
opinionem senatores d lulid Gaesare habent? haec 
cogn5seere volebas j tamen Brundisil omnia tanta celeri- 
tate ajinuniaaiitur. Quid noyl tibi nSrrftre poscsaa? 

67 22 



lulius in die's potentior fit et a plebe magis amatur; 
paucis enim ante diebus, dum Alba ad Urbem iter facit, 
multi exclamabant * Salve, Kex ! J ; at lulius, hom5 pru- 
dentissimus, * Caesar sum/ inquit, 'non re"x.' Equidem 
tamen d salute eius metud. Dum enim fest5 die 
senator!! iuvenes cursum inter se" Via Sacra currunt et 
ipse ex gradibus templl spectat, magna multitude con- 
venit ; subito autem Marcus Antsnius diadema illi 
oifert ; ubique silentium fit ; nemo plaudit praeter 
paucos lull amlcos. Ille diadema reicit ; turn omne"s 
plauserunt. Antonius autem, nondum contentus, ter 
diadsma obtulit. G-audeo quod tam stulte egit ; 
in invidiam enim Caesarem addQxit. lam pl^rlque 
senatorss eum oderunt, neque Cassius saltern, ut puto, 
hanc facultatem agendl praetermittet. Caesar tamen 
ssctirus mihi esse videtur. Has lltteras Brundisium per 
eundem nUntium mitts. Kalendis Martiis dedi. 
Vale. 

PENSUM. 

A. Scribe tertiam persSnam singularem et pluralem tem- 

porum futuri et imperfect! et perfectl passlvae 
V5cis verborum : trado, anntlnti5, offers, reicio, 
addtico, mitto, accipio. 

B. Decllna : idem nantius, haec facultas, festus diss. 

(7. Scribe hanc epistulam: Marcus Antonius ad amioum 
suum Claudium, qui Athenis est, Htteras de 
diademate Caesar! oblato mittit. 
D. Scribe participium perfectum passlvum in Ioc5 

clausulae temporalis : 
(i) Postquani Marcus AntOnius diadema obtulit, Caesar 

id rsiscit. 
(ii) Postquam Caesar salutatus est, respondit: 

r6x sum/ 

(iii) Postquam tuum ntintium accspl, eum dimisi. 
(iv) Postquam tuas lltteras accepl, E5mam Ivl. 
(v) Postquam Alesiam cspit, Caesar domum rediit, 
68 



AlTERA ET QxTINQTTAGENSmA LECTIO. 

Alterae de eadem re Htterae. 
GAIUS QUISTO s. i>. p. 

Litteras tuas accspi, pro quibus multas tibi gratias ago. 
Illud, quod metusbam, accidit. lulius enim hen inter- 
fectus est. QuT autem sunt coniiirati ? Hss bene novistl; 
Marcus Brutus, qui homo honestus est, sed rempubli- 
cam magis quam ipsunx Caesarem amabat, et Cassius, 
quT Caesari invidebat, auetores eranfc coniurationia 
Neque prodigia deerant ; Kalendls enim MartiTs vates 
quidam Caesarem in via admonuit : ' Cave Idiis M&r- 
tias ! ' Securus tamen lalius Idibus Martia ad senifcum 
ibat, cumvatem inter multitQdinem conspexit, CUT 'Hens 
vatss ', inquit, 4 vsnsrunt Idas Mirtiae. * Turn ille : 
4 YsnSrunt quidem, O Caesar, sed nOndum pi^aeterieruni* 
Deinde, dum civSs ab illd rss Yarias petunt, Artemidorus 
el libellum dedit, in quo coniQratdrum nomina indi- 
caverat ; conioratl autem nullam facultatem Caesari 
dabant legend! ; undique enim eum premebant. Turn, 
signs dato, gladios stringunt ipse etiam aderam, sed 
obstupefSactus nihil facere poteram et innumerls 
ictibus Caesarem transSgnnt. Ille solus paMmmper 
silentio resistebat ; sed simul ac BrQtum, amlcum suum, 
inter inimlcos cernit, 4 Et tu, Brute!* exclamat et ante 
stataam ipsam Pompei mortuus cadit. 

Miseret me illlus tarn illiistris imperatoris, sed gauded 
quod Bratus rempublicam servavit, Et ta, quid ds his 
rsbusputas? 

Vale. 

a. d. XVII Kal. Apr. dedl. 



A. De"ellna : rsspublica, idem n5men, vate^ quidam, 

B. Scribe omnia nOidina in hac Ieeti5ne cum genere et 

cast! genetlvo amb^rum numerorum. 



C. Scribe Partss Principal 5s omnium in hac Isetione ver- 

borum. 

D. Scribe bane epistulam: Brutus vesper! Idibus 

Martiis Htteras de coniuratione ad amicum 
scribit. 

E. Kesponde": 

(i) Cur Gaius Quints gratias agsbat? 

(ii) Cur Caesar a Bruto occlsus est? 

(iii) Cur a Cassio occlsus est ? 

(iv) Quo consilio bi comtiraverunt ? 

(v) Quo di vatss Caesarem admonuit ? 

(vi) Quo dis Caesar occlsus est ? 
(vii) Quo consilio ArtemidSrus libellum scrlpserat ? 
(viii) Quid spectators facisbant ? 

(ix) Cuius Cornelium misersbat ? 

(s) Qualium bomimim ts miseret ? 

(xi) A quibus Caesar premsbatur ? 
(xii) Qua ds re vatss Caesarem admonuerat ? 

F. Verte in vocem passlvam : 

(i) Donum, quod nuntius tradidit, accspl. 
(ii) Caesar diadsma rsiscit. 
(iii) Antenius Caesarem in inyidiam addtixit. 
(iv) Ego bas lltterSs ad te mitto. 
(v) Caesar libellum ArtemidoTi non Isgit, 

TEETIA ET QUXNQITAGEKSIMA LECTIO, 

Verlum D&powns. 

Profectio Marci. 

Marcus prima luce s cublll surgit neque cibum ante 
est quam dom5 ad ladum proficiscitur. Si in itinere 
morari yult animalia persequendl causa, senex servus, 
qui eum conritatur, ita loquitur; 'Propera, Marce, tg 
precor, nisi sSrD in Indum vis ingredi/ Illos sequitur 
verna parvus, qui Iibr5s tabellasque portat. Si forte 
librl aut still oblitus erit, magister Iratus Mare5 ita 
loquitur ; ( Cur stilum doml rellquistl ? Qu<5 Instruments 
ad scrlbendum uti vis ? Nonne verbera meriims es ? ' 
Puer silentio poenas dabit ; at verna etiam, ut opinor, 
post ladum verbera patitur, quae plsns meritus est. 

70 



A. Scribe Partss Principals verborum dsponentium. 

B. Quern casum haec verba regunt ? careo, Citor, miseret, 

obllvlscor, invideO, licet, oportet. 
(7. Responds : 

(I) Unde Marcus prlma hora cottrdie" proficlscebatur ? 
(ii) Quando cublll surgsbat ? 
(in) Qu5modo differunt inter ss servus et verna ? 
(iv) Qu5 consilio yerna Marcum sequsbatur ? 
(v) Qu5 consilio servus senex eum eomii&b&hir ? 
(vi) Quo cOnsillo Marcus saepe morabatur? 
(yii) Crir maglster iratus est ? 
(viii) Uter puerorum verbera meritus erat ? 
(ix) Uter verbera passus est? 

(s) Quo instrumento ateris ad scribendum In tabula ? 
(xi) Quibus membris atimur ad natandum ? Quibua ad 

salienduni ? 

(xii) Quis te ad ludum comitatur? 
(xiii) Si sero in ladum vSneriSj quid magister loquBtur? 
(xiv) Quando ta 6 cublll surgis ? 
(xv) Quando domo proficlsceris ? 



Beclina tempera praesens et futarum : moror, mereor, 
patior. 



QtTAETA ET QUINQUAGENSIMA 

Verbum D&ponens. 
Reditus Marcl. 

Sexta hora, dum Marcus domum redit, parentes eum in 
horto exspectabant. Postquam matrem amplexns est at 
patrem salutavit, ilia eum rogavit: ( CQr toga tibi tam 
sordida est?* CuT Marcus 'Quia in limo/ inquit, * de- 
lapsus sum, dum avem persequor*. Turn mater irfita, 
quod puer tam impr&dsns erat, *Kon cnabis igitur/ 
inquit, ^statim ad cubiculom abi/ ICareus autem lacri- 
mare incspit nam persuadere lacrimis main seifcbat 
et * Ignosce mihi *, inquit, * mater mea ; ndll Trasd ; iam 
satis poenSmm dedi ; paene enim ante mortuus sum, 

71 



qnam servus rne @ fossa extr&xit '. Turn mater ftlium 
iteruin aniplexa alteram togam Induendi causa dlmisit. 
Hie mox ad cenani regreditur ridens et pura toga 
vestttus. 

PENSUM. 

A. Decllna tempus perfectum verborum : amplector, 

morior. 

B. Scribe Partes Principals : reded", amplector, delsbor, 

persequor, irascor, persuades, scio", Ign0se5, 
morior, extraho, induO, regredior, rldeo. 
C EespondS: 

(i) QuOmodo vocantur pater et mater ? 

(ii) IJtrum parentem Marcus amplectsbatur ? 

(iii) Utrum parentem saldtavit ? 

(iv) Cor sordida facta erat toga Marci ? 

(v> Quando toga MarcT sordida facta est ? 

(vi) Cor Sempronia irata est ? 
(vii) QuOmodo Marcus matrl suae persuadsbat? 
(viii) Cor matres frliis suls semper TgnOscunt ? 

(ix) Oportetne matres frills suls semper ignSscere ? 

(x> Quo consilio SemprOnia Marcum dlmlsit ? 

(xi) Meritusne est Marcus certain ? 
(xil) A quo Marcus e fossa exti-actus est ? 
(xiii) Quails Marcus ad cublculum dimissus est ? 
(xiv) Quails Marcus ad cenam regressus est ? 

D. Conlunge in Qnam sententiam : 

/I v (Marcus maferam amplexus est ; 

^ M Marcus patrem salotavii 
.... | Marcus regressus est ; 
1 M Marcus cenarlt. 

(iii^ I ^ uer " ^P delapsus est ; 
1 MPuer sordidam togam habet 
y. v ( Marcus domo profectus est ; 
* ' 1 Marcus in itinere morabatur. 



, v I Discipull stfldrum oblltl sunt ; 
* MlHsdipiill poen&s dabunt. 

Caesar in senatum ingressus est ; 

Conitiraiat Caesarem occlderunt. 



72 



,~. ( Marcus S Ind5 regressus esfc ; 
i Mater Marcurn amplectitur. 
/.. ( Marcus verbera meritus est ; 
1 j ( Mater Marco TgnOviL 
/ . *> f Avus mortuus est ; 
* MPuerl puellaeque lacrimant. 
, x J Marcus animalia persecutus est 
* ^ (Marcus ssrO ad ludum advenit. 



ET QUINQUAGEXSIMA LECTIO, 

Pariidpia PraesBns et Futurum. 

Hortus. 

Die quodam pnmd v^re Titus, quT iam pedibua ire 
poterat, cum ntitrlce in hortum ingressus fldrss spectabat. 
Ubique stant arbores, quae aestate, dum sol fulgst, 
dulcem umbram praebebunt et autumno poma ferent. 
Hie sata sunt semina, ex quibus mox florss varila colori- 
bus, lflia ? violae, rosae ? nascentur ; illlc iam fiorent 
hyacintM, crocij narcissi Omnss Titus ainabat et 
praecipue hyacinthum ; quern ad florem currit et carp- 
tizriLS eum manG tangit, Subitd autem non verba 
tantum ntltricis, sed Terbera efciam meminit ; ilia enim 
flor&s carpere saepe eum Tetueral Turn 4 Qu5inodo', 
inquit, 4 Mc fios vocatur ? ' Postquam hoc didicit, iterum 
rogavit: * CQr hyacinthus vocatur?' Ilia 'Tibi ho<3 
dlcam*, inquit. * Hyacinthus puer erat pulcherrimus et 
tarn grandis quam Marcua Eum et Phoebus ApollD 
et Zephyrus amabant ; libeniatis tamen cum Apolline 
puer lade"bat. Glim Zephyrus eos inter ss discnin 
iacientes conspexit, et fratua discum a <fe& eonieetum 
in cor puen dsvertai Hie gravi vnlnere Ictus humi 
ceeidit; neque ars Phoebl Beque lacrimae Zephyrl, 
qtiem iam facfeE paenitet, ad ylt&m earn T&TOC&TQ 
possimt, E saiignine sius exortas est flos semper 
nomen serra turns.' 

n 



PENSUM. 

A. Scrtbe participia praessns et futarum SctTvae vocis 

et perfectum passlvae TOCIS verborum : 
spectOj fero, sero, voco, carpo, servo, tango, dlco, lado, 
doceo, iaciOj audio. 

B. Scribe participia praese"ns et futurum et perfectum 

verborum depOnentium : moror, comitor, rnereor, 
sequor, loquor, ingredior, patior, irascor, oblTvlscor, 
amplector, morior, exorior. 

C. Responds: 

(i) Quid sfgnificat Verbum Depone"ns ? 
(ii) Quo tempore annl Titus Sore's spectabat ? 
(iii) Quo tempore annl arborss umbram praebent? 

Quando poma ferunt ? 
(iv) Explica Tocabula : semen, cor. sanguis. 
(v) Quo colore sunt floras ? 
(vi) Qul floras V6re nascuntur? Qulaestste? 
(vii) Quo cOnsilio Titus hyacinthum tangit ? 
(viii) CQr consilium vertit ? 
(ix) Compara Hyacinthum cum Marco, 
(x) QuT ventus ex occidente flat ? QuT ex orients ? 

QuT s mertdis ? Qul a septentrionibus ? 
(xi) Quocum puer libentius ladsbat ? 
(xii) Quis illls invidsbat ? 
(xiii) Paenitetne ts, si malum fscistl ? 
(xiv) Caius rel turn ts paenitet ? 
(xv) Unde fios exortus est ? 
JD. Coniunge in dnam sententiam : 
/., (PuerrTdsbat ; 
' I Puer ad ce"nam regressus est. 
/..^ (Phoebus Apollo et Marcus disctim iacisbant ; 
" ' illlr sermOnem inter s5 cOnferebant. 
p.., (Zephyrus lacrimabat ; 
^ ' 1 Zephyrus corpus Hyacinthl spectavit. 
/- % f Gladiafcorss moritun sunt ; 
^ ' 1 GladiatOrss consulem salatant. 
, , (Miles profectQrus est ; 
^ ^ 1 Miles uxOrem suam amplectitur. 
'ConiQratl Gaesarem oecisun erant ; 
Coniurati eum undique premsbant. 
74 



1?. Clausulam temporalem verte In particlplum : 

(i) Horatius, clum in aquam desiiit, exclamavit : <R0 

mam servavT,* 

(ii) Senex, dum morltur, 'Yalete/ inquit, 'liberl melP 
(iii) Dum sol oritur, Gallus cantat. 
(iv) Caesar, dum iter facit, lltteras a sen&tn accSpii 
(v) Postquam Caesar Eomam regressus est, Brutus 

Cassiusque eum cxicTdemnt. 
(vl) Postquam geminl prope Tiberim relict! stmt, lupa 

eOs invSnit. 

(vii) Lupa, dum aquam bibit, vagrtOs puerOrum audit, 
(viii) Pastor, postquam pueros invSnit, e5s us5rl suae 
dedit. 

SEXTA KT QuiNQUAGlNsrsrA LECTIO, 

Mensa, 

H(5ra csnae adest. et omnss propter laborem esurientss 
et sitientss domum redeunt. K5nne famss optimum 
cibl eondimentum est? Cibo igitur parato servlsque 
circumstantibus, tota familia in trielinio accumbit ; 
Cornelius ipse in summc* loco, uxor in proximo, deinde 
Mil filiaeque. Servl cibum ante eds ponunt et ex 
amphora vinum aufe aquam in poctila fandunt ; pifmo 
Ova aut pisc^s edunt, deinde carnem aut ovium aut bourn 
aut avium,' postrsmo pdma. Panem digitis frangunt ; 
dextra omnes cibds ad 6s ferunt ; pScuIa vino plena ad 
labra tollunt. Nonnunquam Sempronia Titum culpat ; 
quod nimis est et rapid ius quam oportet. *N6ll tanta 
frusta sorbere f sed parvam partena dentibns morde ! * 
Turn pater *Neque edac^*, inquit, 4 nQs oportet ^e 
neque ebriosos, sed sobrioe; satis ^te et satis bibite, 
mel llberl; deinde ? fame sMque depulsis, desistite! 
mentem sanam ita servsbifcis in corpore steo. Honoini- 
bus vero edendum est vrvendi eauss ; sic renovates 
sangnis ex corde per omnia membra fluit ; itaque corpora 
validiora &unt ei saniora.' 
75 



A. Scribe Partis Prtncipales : accumbd, fundo, mordeo, 

edG, bibo, desists, suriu, sitio, sorbeu, fluu. 
frango. 

B, Kesponds : 

(i) Quando tota familia in trlcllnio accumbit? 
(ii) Cor Sempr^nia Titum culpat ? 
(lii) Quid Tltuin nGn oportet facere ? 
(iv) Quales nos nOn oportet esse ? 
(v) QuandD nobls desistendum est ? 
(vi) Quo cOnsilio hominibus edendum est ? 
(vii) Quid Tito n5n sorbendum est ? 
(viii) Quid ei mordendum est ? 
(ix) Quantum nftbls edendum et bibendum est? 
(x) Cur omnss domum redeunt ? 
(xi) Quo cOnsilio omnss domum redeunt ? 
(xii) Cdr omnes esuriunt et sitiunt ? 
(xiii) Qualos nos oportet esse ? 
(xiv) Quomodo corpora nobls validiora ftunt ? 
(xy) Unde servus vlnum effundit ? 

O. Dsclma . fames, sitis, dsns, cor, os, sanguis, bos, caro. 
D. Ta Marcus es ; describe cenam. 



ARS GEAMMATICA 
PE1MA PAES: ACCIDEKTIA 

NGMINA. 

1. Flexibus nftmmum Numerus et CSsus dt<larantur. 

Numert sunt duo, Singul&ris et Plttralis. 

Castls sunt sex, Nominatlvus, Vocatlvus, Accusatlvus, 
Genetivus ? Datlrus, Ablatrvus. 

Genera etiam tria sunt nOminura ? Mascullnum, F&minl- 
num, Neutnim. 

2. Qulnque sunt d^cllnationes nominum, quas lnfr& 
exponemus j Genetlvl Casus termination ibus d$eernendae 
sunt. 

3. PHwa DecUn&tio. 

Prlma D^cllnatis eorum est nftminum qudrum Grene- 
tlvus in Singular! Numer5 in *ae exit. E. g. 

Sing. Pl&r* 

N. V. mens-a mens-ae 

A. mens-am mens-fis 

G. mens-ae mens-arum 

D. mens-ae mene-is 

Abl. niens-a mms-ls 

Hdrum nOminum Grenus est PeminlntmiJ nisi quod e& 
quae TITOS deslgn&nt Mascullna sunt. 
Eddem mods dscllnantur haec : 



amphora camera columl>a deztra 

aqua carta colnmna domina 

ara c&xjm creta epMab 

arista cena culpa fabula 

77 



Itm'Mna : 



fcmilia 


linea 


poena 


tabella 


femina 


lingua 


porta 


tabula 


ienestra 


littera 


prora 


terra 


fera 
ferula 


lonea 
lupa 


prSvincia 
puella 


toga 
tuba 


filia 


menaa 


pugna 


tunica 


fossa 


mora 


ripa 


umbra 


galea 


nota 


rosa 


vacca 


gallina 


ora 


sa^itta 


vagina 


harena 


paeninsula 


scientia 


via 


hasta 


pagina 


sella 


victim a 


historia 


patria 


sententia 


victoria 


bora 


pecunia 


serva 


vigilia 


lanua 


piciura 


silva 


villa 


Tnsnla 


pila 


sinistra 


viola 


invidia 


planta 


statua 


vita 


lacrima 


pluvia 


stola 




Africa 


Gerniania 


MelitaJ 


AtMnae 2 


Britannia 


Graecia 


Rhea Silvia 


copiae 


Cornelia 


Helvetia 


Roma 1 


gratiae 


Corsica 


Hibernia 


Sardinia 


Btterae 


EurSpa 


Hispania 


Sempronia 




Gallia 


Italia 


Sicilia 





Hasculina ; 

nauta 
poeta 

C&stis Loo&ttvus : Mdiiat, Romas. 



agricola 
in cola 



verna 
Murena 

Casus LocStlvus : AfhSrite. 



Sectmda Declinatid. 

4. Hao in D^clmatiOne Nominatlvus Singularis in 
-us aut -er aut -um, Genetinis in -I, exit. 
NOmina quae in -us aut -er exeunt Mascullna sunt. 



Sitig, 

N, amlc-us 
V. amic-e 
A, amlc-um 
G. am!o-l 
D. amlc-5 
AbL amlc-d 



Plur. 
amic-I 
amlc-I 
amlc-os 
amfc-orum 
amlc-ls 



78 



Sing. PZw. 

ager agr-i 

ager agr-i 

agr-um agr-os 

agr-i agr-orum 

agr-o agr-Is 

agr-d agr-ls 



Eddem mod 5 dgcllnantur ; 



agnus 

alveus 

amicus 

animus 

annus 

asinus 

autumnus 

avus 

campus 

capillus 

captivus 

easeus 

cervus 

cibus 

clipeus 

cllvus 

coniuratus 

crocus 

digitus 

discipulus 

discus 

dominus 



fiuvius 



fundus 
gallus 

fladius 
ortus 
humus 1 
hyaeinthus 
lectus 
libelluri 
llmus 
loculus 
locus 2 
ludus 
modus 
mulus 
muruff 
narcissus 
nasus 
numerus 
nuntius 
oculos 
populus 
pugnus 
regulus 
remus 
Sagittarius 8 



neryus 
socius 



stilus 
taurus 



triumphu? 

umerus 

ventus 

\icus 

vtiicus 

Brutus 

Gkcus 

Cornelius 3 

Etruscus 

Eurus 

Gaius 

GaUus 

Germanus 

Graecus 

Hispanus 

Horatius 5 

Indus 

Italus 



lulios 3 

Mrcus 

Notus 

Oceanu 5 ; 

Padus 

Phoebus 

Poenus 

Quintus 

Remus 

Roman us 

R5mulus 

Sextui 

Titus 

Zephjrus 

geminl 
ludt 

ager 

aper 

lioer 

magister 

puer* 

vir* 

Isfcer 

liberi* 



1 FSminlni Generis ; Cisus Locitlrtis, kuml. 2 pi. loca. 8 Voc, 
et Gen. sing. -i. * Gen, jsmarf, w'rt, ffl&rtnan. 



5. Ea n5mina quae in -urn exeunt Generis 
Neutn ; hoc modo" dsclinantur : 

Sing. 

N. V. A. bell-urn 
G. bell-i 
D. bell-o 
Abl. beU-o 

modo dsclinantur ; 



bell-a 
bell-oram 
beU-ls 
bell-is 



aedificium 



baculom 

bellum 

bracchium 



caelum donum 

collam exemplnm 

c^ndnnenluni factam 

consiliam forana 

cubiculam frumentum 

79 



frustnm 

gaudiam 

gnbernacolam 

horreum 

iaculom 



imperium 


periculum 


eilentium 


velum 


initium 


plaustnim 


spatiuni 


verbum 


instrumentum 


poculum 


spectaculum 


vestimentum 


inter rogatum 


pomum 


spolium 


vexillum 


iuguni 


praemium 


stiignum 


vinculum 


iussum 


praetorium 


tabernaculum 


vinum 


labnim 


prandium 


tectum 


vitium 


Hliurn 


prodigium 


telum 




malum 


proelium 


templum 


Bnindlsium l 


membrum 
negdtium 


regnum 
responsuin 


tergum 
theatrum 


Capitolium 
Latium 


oppidum 


rostrum 


tormentum 


Ostium l 


Sstlum 


sacrificium 


transtruin 




5tmm 


saxum 


tnclinium 


arma 


ovum 


scutum 


vallum 


castra 


pen sum 


slgnum 


vehiculum 


impedimenta 




1 Loc. 


sing, in -i. 





Tertia Decllnatio: Nomina Pansyllabka. 

6. Hac in Decllnatione Genetlvus Singularis in -is 
exit. 

Distinguenda sunt ParisyUabica n5mina ab Impari- 
sylkbicls ; parisyllabica sunt ea nomina quae in G-enetivd 
pares atque in Nominative syllabas praebent ; haec omnia 
Grenetlyum Plaralem in -ium formant, e.g. 

Sing, Plur. 

N. V. civ-is civ-es 

A. civ-em civ-es 

G. civ-is clv-ium 

D. clv-l clv-ibus 

AbL clv-e clv-ibus 

JEtodem modo decllnantur haec Mascullna et Feminlna 
ndmina: 

i 



avis ' 
canis * 
linis 



hotis 



invems 
senei 2 

(g* sen-is) 
mensis 
navis 1 



OTIS A 
panis 
pellis 1 
piscis 
puppis l 



* Gen. pi. comem, iutrnum, senum. 
SO 



sitis 1 * 3 
tigris 8 
vestis 1 
Tiberis 8 

5 Ace. s. -im t abl. s, *i. 



fames 1 . 4 
nubes l 
vates 
imber(g.imbr-is) 

ars (art-is) l 


arc (arc-is) l 
dens (dent-is) 
irons (front-i? i 1 
gens (gent-is > ! 
mens (ment-is) 1 
mons (mont-is) 


nil fniv-is) 1 
nox fnoct-isj 1 
pars f part-is? 1 
plebs (pl5b-is) ] 
pens (pout-is) 
urbs Curb-is? 1 


Alpes(Alp-ium) 1 
Occidens 
lOceident-is) 
Oriens 
(Orient-isj 



F6m. 



Abl. s./am?. 



leon-es 

leon-es 

leon-um 

leon-ibus 

leon-ibus 



Imparisyllabka. 

7. Horum nSminum Genetivus PlUralis in -urn, 
in -ium, exii 

Animadvertenda eat summa can in haiusmodt nomini- 
bus Radix, i. e. ea pars nGminis cui inflexionss ad- 
iungis eo consilid ut ndmen declines, e. g. Ie5 ? radix 

Sing. 

KV. leo 
A. leon-em 
G. leon-is 
D. leon-I 
AbL leon-^ 

Alia exempla radlcum : 
labsr- 
flor- 
patr- 
milit- 
greg- 
iQdic- 
SratiOn- 
fortitadin- 
aestat- 
virtdt- 
pac- 



lac- 



. S. labor 
Norn. S. fios 
Nom. S. pater 
Norn. S. miles 
Nom. S. grex (= greg-s) 
Nom. S. iddex (= iodic-s) 
Nom, S. 5rati6 
Kom. S. fortittido 
Nom. S. aestas 
Norn. S. virttts 
Horn. S. pax (= 
Norn- & v$x {= 
Norn, a lax {= Ifcc-s) 
81 



Gen. PL 
Gen. PL 
Gen. PL 
Gen. PL 
Gen. PL 
Gen. PL 
Gen, PL 
Gen. PL 
Gen. PL 
Gen. PL 

Gen. PL 



fl&r-um 

patr-um 

milit-um 

greg-um 

indie-um 



fortitadin-tim 

aesta^-iun 

Tirttit-iini 



M&sculina N&nina ImparisyUdbica. 
8. Mascullna sunt ea nomina TertTae De"cllnati<5nis 
quae In -<X -or, 5s, -ter, -es, -ex exeunt, e.g. 
centurio imperator eques remex 

led" pastor miles (remig-is) 

sermo senator pedes sol (sol-is) 

pes (ped-is) vigil (vigil-is) 
sanguis 
(sanguin-is) 



Septentrion-es spectator 

veniitor 

arbor 1 viator 

clamor victor 

color ~ 



anas 



soror 



Apollo 

(Apollin-is) 
Aquilo 
Caesar 



f 
auctpr 

gladiator 

pibernator 

laculator 



fr&ter (princip-is) 

mater * parens 

pater (parent-is) 

1 F5m. secundum seastun. 



Scipip 
Yercingetorlx 



N&mina Imparisyllabka, 
9. Feminina sunt ea nomina quae in -do, -io, -tas, 
-Qs, -x exeunt, e.g. 



fortitudo 


oratio 


virtus 


caro (carn-is) 


mnltittido 


profectiS 


BUS (su-k) 


hiems 


hirundS 






(hiem-is) 




aestas 


cornix 


lans (laud-is) 


coniSratio 


celeritas 


lux 


pecus (pecud-is) 


lectio 


facultaa 


nutrix 


seges (seget-is) 


Iegi5 




pax 




obdio 


salua 


vox 


Carthago * _ 


opmi5 


servitSs 




(Carthagin-is) 



10. 



N. V. A. 

G. 

D. 

Abl. 



Loe. sing. 

Neutr&lia Nomina. 
(i) ParisyttaUca. 
Sing. Pl&r. 

mar-e mar-ia 

mar-is mar-itun 

mar-i maribus 

mar-I mar-ibus 



Eodem modo declmantur: 



cubile, animal, moenia (pi.). 
82 



(2) ImparisyllaUca. 

11. Neutralia sunt ea nomina quae In -en (e. g. 
n5niin-is), -us (e.g. genus, generis; corpus, corjx>r-Is) ? 
-er (e. g. verber, verber-is) exeunt. 

Sing. Plur. 

N. V. A. genus gener-a 

Gr. gener-is gener-um 

D. gener-I gener-ibns 

Abl. gener-e gener-ibus 

Eodem modo declmantur : 

agmen opus crus capufc (capit-is) 

carmen vulnus rus 2 cor (cord-is) 

fiumen lac (lact-is) 

semen corpus 1 iter 3 diadema 

Htus l ver (diademat-is) 

genus pecus l verber 

onus tempus l os (or-is) 

1 Gen. sing, in -om. 2 Ioc. sing. run. * Gen, sing. 



12. Huius decllnStiQnis sunt nSmina in* -us efc -G 
exeuntia quae Genetlvum in -us formant, e.g. portus 
(masc.), genti (neut). 



Sing. 

N. V. port-us port-Os 

A. port-um port-as 

G. port-us port-mini 

D. port-ui porfe-ibus 

Abl. port-a port-ibus 



N. V. A, gen-u 

G. gen-us gen-uum 

D. gen-u gen-ibus 

Abl. gen-u gen-ibim 

83 



mods declinantur fcaee H&seullim et Neutralla : 



arcus 2 
aseensus 
cSnspecttis 
currus 
cursus 
deseensus 


exercltus 
gradus 
ictus 
impetus 
manus 1 
passus 


portus 
portions 1 
quercus * 
reditus 
saltus 
senatus 


vagitus 
fdustpl.) 1 

cornu 
genii 



Fim. 



s D. Abl. pi. 



Quinta Dectinatio. 

18. Hanc in DscImatiOnem cadunt pleraque nDmina 
quae in -ss exeunt. Omnia praeter dies (m.) ffeminlna 
sunt. 

Sing. Pltir. 

N. V. di-es di-es 

A. di-em di-es 

G. di-I di-erum 

D. di-I di-ebus 

Abl. di-e di-ebus 

Ita etiam : acies, glacies, mer idles, res. 



14. 



Sing. 



Anomala Nomina. 
Plur. Sing. 



PUr. 



N.V. has 



bov-es deus di 

(voc. deus) 

de-urn de-6s 
de-1 

de-o dis 

de-o dis 

Sing. Sing. 

vis luppiter 

vim lov-em 

(deest) lov-is 

(deest) lov-i 

vi lov-e 

N.B. E6spublica ? Gen. reipublicae, &c f 
84 



A- bov-em 
G. bov-is 
D. bov-l 
Abl. bov-e 

Sing. 
N.V. domus 
A. dom-um 
G. dom-us 
D. dom-ul 
Abl. dom-5 


bov-es 

bourn 
bo-bus 
bo-bus 

PMr. 
dom-us 
dom-5s 
dom-orum 
dom-ibus 
dom-ibus 



ADIECTIVA 



15. 


Adiectlva 


Primae Claasis. 




Bon-us (m.), bon-a (f.), bon-um (n.). 




M. 


R 


N. 


Sing. 


N". bon-us 


bon-a 


bon-um 




V. bon-e 


bon-a 


bon-um 




A. bon-um 


bon-am 


bon-um 




G-. bon-l 


bon-ae 


bon-l 




D. bon-o 


bon-ae 


bon-o 




Abl. bon-o 


bon-a 


bon-o 


Pl&r. N. V. bon-l 


bon-ae 


bon-a 




A bon-os 


bon-as 


bon-a 




G. bon-orum 


bon-arum 


bon-orum 


D. 


Abl. bon-Is 


bon-is 


bon-is 


Eodem 


modo declinantur : 






acutus 


honestus 


obscurus 


splendidus 


adversus 


ignavus 


obsessus 


studiosus 


aequus 


Improbus 


obstupefactus 


staltas 


albus 


incluaus 


paratus 


superbus 


altus 


indlgnus 


jiarvus 


snas 


angnstus 


indutus 


l>enculoaus 


tan t us 


antiquus 


Infestus 


permulfcus 


tlmidus 


apertus 


iniquus 


plenus 


tranquillus 


aurStus 


inlustus 


propinquus 


tuus 


barbarus 


innnmeruB 


proprius 


tutos 


bemgnus 


mstitutas 


purus 


umbrosus 


bonus 


iratus 


qaantns? 


Qniversus 


caeruleus 


iuatus 


qnadratus 


varius 


callidus 


laetus 


quotas ? 


validus 


cams 


latos 


rapid us 


venaticuB 


certus 


lectus 


regius 




clarus 


lentus 


robustus 


Anglicus 


clausns 


long-us 


rotundus 


Comelianuis 


eontentus 


mag-nos 


mptos 


GaUicns 


defassus 


malus 


saeros 


Latinns 


densus 


medius 


sanus 


Martiua 


dlgnas 


metis 1 


secnudas 


Komanns 


dactus 


morttms 


eecuniE 




ebri^as 


mnltus 


senafcorius 


ceteriE 


fessns 


natua 


siecoB 


panel 


festas 


nitidns 


sobrios 


plerlqne 


flSvus 


HOVBS 


sordidus 


singuli 


hodiernns 


oblongns 








1 Voc. 


Mase. S. mi. 








85 





Eftdem modd declinantur participia futurum activum et 
perfectum passivum. 

N,B. Dexter, dextr-a, dextr-um. Ita etiam niger, 
noster, pulcher, ruber, sacer, sinister, vester. 

Tener, tener-a, tener-um; miser, miser-a 7 
miser-um. 

Antimala Adiectlva. 



N. 
V. 
A. 
G. 
D. 
Abl. 


M. 

UB-US 

un-e 
un-um 
un-ms 
un-i 
tin-o 


F. 
un-a 
lin-a 
tin-am 
un-Ius 
un-i 
tin-a 


N. 
un-um 
un-um 
un-um 
un-Iufi 
un-I 
un-o 


M. 
ali-us 

ali-um 
ali-us 
ali-i 
ali-6 


F. 
ali-a 
(deest) 
ali-a 
ali-us 
ali-I 
aH-a 


N. 
ali-ud 

ali-ud 
all-us 
ali-I 
ali-o 



PL ali-Iy ali-ae, ali-a ? &e. 

Eodem mododeclinantur: nullus, solus, totus, nonnulli, 
alter (Gen. alterius), uter (Gen. utrlns). 



Adiectim Secundae Classis. 
16. Parlsyllabka. 

Sing. Plur. 

1LF. N. M.R K 

N. V. brev-is brev-e brev-es brev-ia 

A. brev-em brev-e brev-es brev-ia 
G. brev-is brev-itun 

D. brev-i brev-ibus 

Abl. brev-i brev-ibus 



Itaetiam: 

cradelis fertilis 

difficilis fidelis 

docilis fortis 

dnicis grandis 

facilis gravis 



iJlustrie 
omnis 
qualis? 
nidis 

86 



talis 
tristis 

triumplialis 
utilis 







Sing. 


PZfTr. 




M. 


F. K 


M. F. N. 


N.V. 


acer 


acr-is aer-e 


aer-es ^cr-ia 


A. 


Scr-em 


aer-em Scr-e 


aer-ea aer-ia 


G. 




acr-Is 


ftcr-mm 


D. 




Scr-i 


aer-ibu& 


AbL 




acr-5 


acr-ibus 



N.B. Celer ? celeris, celere. 



17. ImparisyMaUca. 

Sing. 
M.R K 

N. V. audas: 

A. audacem audax 
G. audae-is 

D. audac-i 

AbL audac-i 



Plur. 

M. F. N. 

audEc-es audac-ia 

audioes aud^c-ia 

aud&o-ium 

audax?-ibus 

audac-ibus 



Eodem modo declinantur : 



dives Mdivi^-) 

edax 

ferSx (feroc-) 



imprudeus pauper * 

(imprudent-) potlas 
iBgens(ingent-) pradens 



rapax 
sagax 



1 G. pL <itm'linj pQvperum, 3 N. pi. t^era, G. pi. 



CJomparafeiva bdc modo declinanttor : 



M.F. 



Sinff. 



N. 



N.V. melior 

A. melior-em 

G. melior4s 

D. melior-I 

AbL melior-e 



M.F. N. 

melior-^ melior-ci 
malior-is melior-e 
melidr-iun 
melior-ibus 
melior-ibus 



87 



Compar&tio Adiecffivorum. 

18. Trs sunt Gradtts Comparatidnis, PositTvus, Com- 
parStivus, Superlativus ; qul hoc mods formantur. 



N.B. 1. 


Posit 

el&rus 
brevls 
audax 
prudens 

niger 
miser 


RadU 

cLir- 
brev- 
audac- 
prudent- 

nigr- 
miser- 


Conij). 

cl^r-ior 
brev-ior 
audnc-ior 
prudent-ior 

uigr-ior 
miser-ior 


Superl. 

eliir-issiinus 
brev-issimus 
audac-issimus 
prudent-issimus 

nigerrimus 
miserrimus 



Eddem modo quo niger et miser comparantur alia adiectiva 
quae in -er exeunt, e. g. pulcher, acer, celer. 



N.B. 2. faeiiis facil- facil-ior iacil-limus 
difficilis difficil- difficil-ior difficil-limus 



19. 



AnQmala Comparand. 



bonus 


melior 


optimus 


malus 


peior 


pessimus 


magutus 


maiar 


maximus 


parvus 


minor 


minimus 


multtis 


plus 1 


plurimus 


multl 


plures 2 


pluriml 


vetizs 


vetustior 


veterrimus 


extenis 


exterior 


extremus 


Infertis 


Inferior 


Infimus <oel imus 


snpems 


superior 


summus 


(d$esf) 


prior 


primus 


(<feesQ 


propior 


proximus 



Oea. i^ifntw, K. et A. Neut. ptura. 
88 



ADVEBBIA. 

2O. Form&tio Adverliorum. 

fa) Adieciiva prlmae classis -5 pterumque radlei 
addunt, e.g. amlc^j ignavt? t lent^ misers, &c. 
Excepta: bene. mala 

cito, subito, rar$. 
multum, mignopere, pleruxnque. 
(b) Adiectiva seeundae classis -iter radici addunt, 
e.g. acriter, celeriter, fortlter, sagaciter. 
Exceptai audacter, diligentetj libenter, prQdenter. 
facile, difficulfcer. 



Index 
21, Adverb la modi. 

QuOmodo? forte, fortasse, ita, quam? B5paratim t 
sic ; accedunt etiam omnia quae in -s et -ter exeunt. 

Quantum? haud, immo ? multum, magis, mlxim^ ? 
ns . , , quidem, nOn, plus, minime. satis, minis, fers, 
paene, praecipue, longs, procul, plerumque ? tantum, vix. 

Adverbia iempms. 

Quando? adhue, aliquando, antea, cotttdis, cirts, 
deinde, denique, extemplo, hen, hodie, iam, interdum, 
interea, mane, modo, mox ? noctQ, n5ndum, n5nnunquam, 
nunquam, nunc, nQper ? olim, posted, posthac, postr6m5, 
prrmo, pnmum, semper, statim, tandem, unquam, 
yesperl. 

Quamditi? dia, parumper. 

Qtiotiens? iterurn, saepe, semel, bis, ter, &c. 



Ubi? circa, hie, iM illlc, infra, ublque; domi, 

Brundisii, E6ma^ &c. 

hue, Hlfte ; domnm,, Bdmam, &e, 
U nd e ? hlBc, ilteQC, undique ; domo, rUr% Roma, &c. 



Compamiw Advcrbforum. 



22. Grrad. pos. 


Grad. comp. 


Grad. superl 


cl&r- 


elar-ius 


clar-issime 


brev-iter 


brev-ius 


brev-i^ime 


audac-fcer 


audac-ius 


audic-issime 


pruden(t-)ter 


prudent-ius 


prudent-issime 


miser-e 


iniser-ius 


miser-rime 


acil-e 


facil-ius 


facil-lime 


bene 


melius 


optime 


male 


peius 


pessime 


magnopere 


magis 


maxime 


multum 


plus 


plurimum 


paullum 


minus 


minime 


diu 


diutius 


diutissime 


{deest) 


prius 


prlmum 


(dSesi) 


propius 


proxime 



NUMEEALIA. 



23. Cardinal* 
(Quot?) 
I unus 
II duo 

III tr^s 

IV quattuor 

VI sex 
VII septem 
VIII octo 
IX novem 
X decem 
XI undecim 
XII duodeeim 
XIH tredecim 
XIV quattuordecim 
XV qulndecim 
XVI sedecim 



OrdintiUa 
(Quotus?) 
primus 

seeundus vel alter 
tertius 
quSrtus 
quintus 
sexfeus 
septimus 
octavus 
nonus 



undeeimus 
duodecimus 
tertius decimus 
quartus decimus 
qulntus decimus 
sextus decimus 
90 



Adverbia 
(Quotiens?) 
semel 
bis 

quater 

qumquiens 

sexiens 

septiens 

octiens 

noviens 

deciens 

undeciens 

duodeciens 

terdeciens 

quaterdeciens 

quindeciens 

sedeciens 



XVII 

XVIII 

XIX 

XX 

XXI 

XXX 

XL 

L 

LX 

LXX 

LXXX 

XC 

C 



Cardinalla 
(Quot?) 

septendeeim 

duodevlgintl 

undevlgintl 

vigint! 

unus et vlgmti 



quadrSginta 

quinquiginta 

sexaginta 

septuaginta 

octogint 

nonSginta 

centum 



Ordin&ia 
(Quotas?) 
Septimus decimus 
duodevlcensimus 
undeYicnsimus 
vlcensimus 
unusetvlcensimuB 
trlcensimus 
quadragensimus 
quinquagensimus 
sexSgensimus 
septulgensimus 
octogensimus 
n5ngensimus 
centensimus 



Adserbia 



septiens deeiens 

duodeviciens 

undevleiens 

vlciens 

semel et vlciens 

trlciens 

quadrfigiens 

qulnqufigigns 

sexagiens 

septulgiens 

octogiens 

ndnSgiens 

centiSns 



Dcdin&tio Numer&lium. 
24. Decllnantur Qnus (v. 15), duo, trsa. 
Alia a quattuor usque ad centum Curdioftlia inds- 
cllnabilia sunt. 
Duo (ambd) et tr$s lidc modo d^clmantur: 





M. 


F. 


N. M.F. N. 


KV. 


duo 


duae 


duo 


ires tria 


A. 


duos 


duas 


duo 


tres tria 


G. 


duorum 


duarum 


dudrurn 


trium 


D. Abl. 


duobus 


duabus 


duobus * tribus 



Ordinaiia eodem mode d&clinantur quo bonus, bo n a, 
bonum. 

PKOHOMINA. 
25. (a) Personalia. 





Sing. 


Plir. 




Sing. 


Pto*. 




N. 


ego 


aos 




tu 


vos 




A, 


me 


nos 




te 


YOS 




G. 
D. 


mel 


nostrum, 
nobis 


noetn 


tul 
tibi 


veslrum, 


vesirl 


AbL 


me 


nobls 




te 


Yobls 










91 









(ft) Kejkxlw. 

Sing, et P/tlr. 
A. se ml sese 
G. su! 
D. sibi 
Abl. se vel sese 

(e) Demdnstratlm. 

Sing. M. F. N. P/ar. M. 

hi 
hds 
horam 



N. 


hie 


haec 


hoc 


A. 


hunc 


hanc 


hoc 


G. 




huius 




D. 




hulc 




AbL 


hoc 


hac 


hoc 


N. 


is 


ea 


id 


A. 


eum 


earn 


id 


G. 




eius 




D. 




el 




AbL 


eo 


ea 


CO 



F. N. 

hae haec 

has haec 

hsrum horum 
his 
his 



N. ille ilk illud 

A. ilium ilkin illud 
G. illlus 

D. illi 

AbL illo ilia illo 



el, a eae ea 
eos eas ea 
eorum earum eorum 

els vel ils 

els ml ils 

illi illae ilia 

illos illas ilia 

illonun illarum illorum 
illfe 

mis 



Eodem modd qu5 ille dscliaantur iste efc ipse, nisi 
quod ipse Neutnun N. et A. ips-um praebet. 

Idem, quod Yoc&bulum ex is et -dem compositum 
est, hoc 



Sing. M. R N. Pliir. M. 

N. idem eadem idem 

A. eundem eandem idem 

G, eiujsdem 

D, eldem 

Abi eodem eadem eodem 



Idem eaedem 
eosdem eEsdem eadem 
eonmdem eHrundem eorandem 
Isdem vel elsdem 
isdem vel elsdem 

m 



Sing. M. F. N. PZr.M. P. N. 

N. qu! quae quod qui quae quae 
A. quem quam quod quos quas quae 
G. cuius quorum quamm quorum 

D. cul quibus 

AbL quo qua quo quibus 

Ita dscllnantur PrOnOmina qtiis? quid ? aliquis aliqua 
aliquid quis qua quid quisque quaeque quidque quldam 
quaedam quiddam ; etiam Adiectiva qui ? quae ? quod ? 
quisque quaeque quodque quldam quaedam quoddam. 
N.B. Ace. S. quendam quandam quiddam. 

Gen. PL quOrundam qiiarundam qusrundam. 

PEAEPOSITIONEB. 
20. A, ab, cum, ds, 
Pr5, sine, ex, 5, 
Casum regunt Ablatlvum. 
Ad, ante, apud, circum, 
Contra, extra, infrlj inter, 
IntrS, per, post, praeter, 
Prope, propter, supr% ultra, 
Casum regunt AccdsatiTtim. 
Haec tria, in ? sub, super, 
Secundum sensum Ablativum 
Begunt aut AccQsltivum. 

CONIUNCTIONES. 

27. (1) Hae coninnctidnss aliam alii sententias con- 
iungunt: 

At y aut (aut . . . aut), autem 1 , enini 1 , et (et 
. . . et etiam, igitur 1 , itaque, nam, neque {neqne 
. . . neque), -quo 1 , sed ? tamen, vel (Tel . . . Tel). 

(2) Hae conitmcfciones clausulam sententiae cordungunt : 

1 HQn potesfe primma in seafceatii ^ire ; tiimen 
que poet prtmtim vocSfe^ihim aUi. 
. 93 



Antequam^ cum, dum, nisi postquam, quam, 
quia, quod, si, simul Sc vel atque, ut. 

(8} Hae eomQnctiones Interrogativam sententlam indi 
cant : 

-no, num, utrum . . . an, -ne . . . an, anndn. 

INTEEIECTIONES. 

28. Haec vocabula sunt quae extra sententiam stant, 
e.g. eccej heus, i5, 0. 

VEEBA. 

20. Inflexion's verbomm PersOnam, Numerum, 
Tempos, Modum, Vocem declarant. 

Tr&s sunt Pers^nae, Prlma, Secunda, Tertia: e.g. 
am&ba-m, amaba-s, amaba-t. 

Duo sunt Numerl, Singular is et Pluralis: e.g. 
amaba-m, amaba-mus, 

Sex sunt Tempora, PraesSns, Praeteritum Imper 
fect u m ? Futtlrum, P e r fe c t u m, Praeteritum P e r fe c t u m, 
Futurum Perfectum: e.g. ama-t, ama-bat, ama-bit, 
ama-vit, ama-verat r ama-verit 

Quattuor sunt Modi, Indicatlvus, Imperatlvus, 
Infmitivus, ConiQnetivus: e.g. am-as, am-a, am-are 
am-es. 

Duae sunt Y5cQ3, Actlva et PasslYa: e.g. am-at, 
am-atur. 

Dspdnentia sunt ea verba quae fonnam Passlvam 
sed sensum Actlvum habent. 

Coniugaiw Verborum. 

SO. Quattuor sunt ConlugatiftnSs verbDrum ; distin- 
guuntur autem secundum radleem h?>e mod : 
Pnma Conmg&titi : Radix ama- 
Secunda Coniuyatlo: Radix mone- 
Tertia <mmgtw\ Radix rege- 
Conwg&tw: Radix audi- 
94 



** 

'jl 






- 

^ KD O >O SO C 



sd cS c3 



CO 



E3 i-"* 

^4 ^ ^ --H --J 



i 33 ^J 

O OQ ^> 55 13 S 

db K!> <6 ^ K!> 6 


a a a a a s 



- t2 

--3 



i- 

s -^ 



tfi 



CS 03 KS (S 
JD JQ rQ-Q 

sO 16 ^5 16 16 ,i 

d a a d rt s 
o o o o o o 

a a a a a a 





rH C3 CO rH O3 CO 





rH O5 CO r^ Q* CO 



* 



00 "fi 

' 



- 



*H . .-*J .3 .S to ! S o o 3 S <L 

, > ,> 



O O <D O O O 



s 

33 Si i 



=3 ej 



00 i-^ C -. pS ~2 

^ODM WDD-pS-^S5 

*-^ "~PS Sgc3ic:cs 

>M -S .^ ,S .S 11* j O QJ G 3 C O 

I s 1 1 e I 



P .02 



3'" 

**** i 



9 

A x A ^ >< 
, g , g g g g 



o o 

a a 





o o 

5 a 



li 

|| 

c c 

o o 

a a 







O O O O O G 

C3 p fl fl j4 fl 

O O O O O O 

13 3 53 53! pj 



3S ..!_? 

- . 
o o 



rt a ri rt rt rt 
o o o o o o 

a a a a a a 



I 



03 

. 



nS 



I.S- 

Eg -o S "Ja rf 

g Ig g Kj tta CO 

53 O Q d 

3 C - J3 ,j 
^ 3 08 cs a 



? 



i 



CQ 



r-1 Cl CO 

CQ 



CO 



i-i <M CO rH 



CO 




i 




(4 



_ 

3 s s^ 

ttj si f^S W3 53 

^ *^ ^^ ^ l*> ^*^ ^ *p 



'- 



Illlll 



Ii*' 

li_ 







6c p fcc 'be be c 

O Q Q Q 0> 

J., JLt fe *4 *4 EH 



g 
-7 - 

?O i 
fcO 



S S 



KD 'O 

tkC bC 
<D S^ 



g 3 

5 5^ 



S 73 
15 i 



O KD O KD I O 

d cs c rt fl 

000000 

s s s s s s 



iH 

03 





S 



s s a s s s i s 1 s s s 

cS^CttSjcS^ti ^ ci ci c5 5 



.2 3 2' 

K g ^ 
05 !C3 Kd 



K3 S 



g s cj d a s 
o o o o o o 



T-f Ca CO T-f d CO 



TH O3 CO rH (M CO 

CQ PS 



.a g g'g ^ j 

^ SH M S-, &-i ^ 



illlll 

si ti 16 tis ^ t& 

a d a a 3 a 

o o o a o o 

s s s a a s 



,. 
Illlll 




TH Csi co rH oa co 

CX2 P^ 



98 



i - 

~ 



g i i 



X T. 

S M 

- 



TS 



Ililsl ; 

i i I i! 



5 .59 

- 



.-. 3D -U> 

'2-s-n 

O Q O 



00 -g 

S -43 



O O 









H 



_ , 

8 '- 



_ 

g 

g g g . 

j 



o 

OQ OD 



~ a-* "^ 



ffl 



- 

* *J 



*a *a *a*a*s *s 

o o o o o o 

a a a a a a 



*S*3*S "S'S'S 
o o o o o o 

a a a a a a 



20 QC C3 
P Z3 3 - &-i ( 

^> .4^ -*s S 43 



a -a 
II 



1 
a a 





a a 




-3 .s 






o .g .-* g .a 

s S - 

aj m o o 






C^I OO i-l O3 OO 



r-l <M 00 rH Csl CO 



( 03 



CO 



99 



si 

4* 



?rll 
illl 




tJ-1* 

Kb ti K& > 

g g g g 

s s s s 




C4 CO C^l 00 



fit 



QC St 

i ' 3 -3 

"111 






'- 




ino 
mo 
ino 





1OQ 



Index 

32. (i) Yerba PrTmae Coniugaticnis quae 
modo quo amO coniugantur: 



aedifico 


euro 


aegroto 


dedico 


ambulo 


despero 


amo 


derolo 


annuntio 


erro 


appropinqao 


excito 


aro 


exclamo 


canto" 


explico 


ceno 


explore 


cesso 


expugno 


clamito 


exspecto 


clamo 


firmo 


cogito 


flo 


eomparo 


fugo 


coniuro 


famo 


conserve 


guberno 


convoco 


habito 


corono 


IgnSro 


culpo 
cumnlo 


impero 
indico 



interrogo 


pulsd 


intro 


puto 


inundo 


recitd 


itero 


regno 


labors 


remigo 


lacrimo 


renovd" 


laudo 


revocS 


monstro 


rogo 


narro 


sacrifice 


nato 


salnto 


neco 


servo" 


ntimero 


signo 


nuntio 


specto 


onero 


spero 


oppugno 


sapero 


onto 


vftb" 


paro 


TO^ 


port5 


Tolito 


propero 


voro 


pugno 


vulnero. 



(2) Yerba Secundae ConiugatiOnia quae e$dem modo 
quG moneo coniugantur: 



admoneo 
careo 1 
doleo 
exerceo 



flSreo l 
habeo 
adhibeo 
iaceo 1 



appSreo 1 



praebeo 
sileo 1 



1 DS^sfe Saplntim. 



(3) Yerba Terf^ Coniti^ltiCiMs : vids 85, 

(4) Yerba QuSrtae Ooniugali0nis quae eodem modo q 
audio eoniugantur: 



cSsfcodio 

dormio 

inunio 



scio 



serviS 
vestio 



3 B^stint et Perfectum et Saplnum, 



Antimafa Verba. 
33. (i) CapiOj capere, cSpT, captum, 

Vox Adlva. Vox Pas&va. 



Indie. 



Imper. Indie. 



Imper. 



si 



capio 

capis 

capit 

capimus 

capitis 

capiunt 



cape 
capito 

capita 
capiunto 



capior 

eaperis 

capitur 

capimur 

capiminl 

capiuntur 



capere 
capitor 

| capiminT 
capiun^or 



Imp'. 



, &c. 



j &c. 



Fut. 



capiam ? 



capiar, 



Inftnlt. 



capere 



cap! 



Gerund. 



capieudtim 



Ite etiam wjnitigantur cnpio, facio, fodio, fugio, iacio, 
rapio, -spicio, et hornm compoiita. 

Edem modo quo capior couiugantur gradior, morior. 
patior. 



102 



00 

0.55:3.3:3.15 

JL< J-< J_4 h -< JM 

o o o o o o 



OD 

5 DO -4J 

O O O 03 O O 



CO 



00 

S 'J3 



O O OJ Oi O C 



at 

a 



.89 





ac 



02 



00 OQ ZI 

O O CC 



<73 OO i 1 O5 CO 



CQ CO Cq CO 



CQ 



10S 



(3 1 Possum, posse, potul. 

Pmes. possum, potes, potest, possumus, potestis ? 

poa^unt. 

Pmzt. Imp. poteram, etc. 
Fuf. poteroj etc. 

(4) Pero, ferre, fcull, latum. 
Praessns hoc mods conlugatur : 



Actfm Vo-jr. 
Indie. J Imperfrt, 



Passiva Vox. 
Indie. I Imperaf. 



S. 1 


fero 


feror 




2 


fers 


fer 


ferris 


ferre 


3 


fert 


ferto 


fertur 


fertor 


PL 1 


ferimus 




ferimur 




2 \ fertis 


ferte 


feriminl 


feriminl 


3 j ferunt 


ferunto 


feruntur 


feruntor 



(5) Eo, ire, ivi, itum. 

Pr&es. eo ? Is, it, Imus, Ifcis ? eunt. 
Praet. Imp. ibanij etc. 

Fwt. Ibo 7 etc. 
Iwpenmt* I, Ifco, Ifee, eunto. 
Pariidp. i^ns (euntis), iturus, 
Inftnlt* Ire, I(vi)sse ? iturus ease. 
Gerund, eunduni. 

(^ Meminlj novi, odi. 

Haec verba formam perfecfel temporis habent 7 prae- 
sentis sensum. 

N.B. In verbls novl et odl deest imperatlvus 
modus ; sed m e m i n I praebet imperitlyum : memento, 
mementdte. 

104 



a 

SO 













f 




eS 




t 




>-* 

*3 

s 


1 


-, m ^ 

O f5 


-4- 

p 




'""S 


f io to 'oTS 


H3 


cT 




a a s^ a 


^ 


5 






3D 

i 


cT 




.^s 


e ^ 


IS 




1 


s 1 a 1 






^ 


2 *: ^' = 1 


t-4 






"^ **" O ** "QQ 


JIJ 






Z* rtlt s^|J J^" i-" 3^ 


'o 

aT 




o||jj| 


2 -, * *" 


'5 




sal a a s 


^ * 


^ 






8 | g 1 ^ - | 




o 


Si 


i2? sl^ 


OO "^** ^^ 

- g , 




J8 


10 ft P 


fj; 


t-* 

^ 




to o *o *o *o o 

C ti rt fl $3 S 




o 








cT 

fmmj 




s 




<X> ^ 




s al|J 




Q & 




?!*>>!> 




^ 




^-Jc^roo IHCMOO 




* " O 




sf 




O 




QQ r*^ 




e 









105 



Partes 

34. Paries verbl principals quae vocantur hae sunt 
quattuor; Praesens et Per feet urn IndieEtlvI Modi, 
Praessns Infinitlvl Modi, SupTnum. 

Es his formantur aliae verb! paries omnes, e. g. 

Praesgns IaciO ? iacior: 

Praet&ritum Impfrfectttm iaci0bam ? iaciebar, Jfatu- 

rum iaciam, iaclar. 
Pariidpium Praes&is iacisns, Gerundmm iacien- 

dum. 

Inflnltiws lacere: 

Imperaffims Modus iace y iacite t &c. ; iacere ; 
iacitor, &c* 

Perf&tum Isci: 

Praetentum Ferfectwn Actlvum ieceram. 
P&t&mm Perfecfum Ac&mm iecero. 
I?(fonl$vu$ ActH-us Perfect} Temporis iecisae. 

&ipJmim lactum : 

Pariic^pium Perfedum Passlvum i act us. 
Participiwn Futurum Acftvwn iactQrus. 
Perfeda te^ora Pas&foae Votis iactus sum, iactus 
eram, iactus ero. 



106 



TABULA PAETITJM PRlNCIPALIUM 



35. (i) Verba Pnmae Coniug&ti&nis. 

do dare dedl 

seco secare secul 

sto stare stetl 

circumsto -stare -stitt 

(2) Verba Sfcuwdae Conwgatimis. 



datum 

secttim 

statum 



caved 


-ere 


C&Vl 


cautum 


doceo 


-ere 


docul 


doctum 


fulged 


-ere 


fills! 


(<Z**f) 


iubeo 


-ere 


iussi 


iusstim 


maned 


-ere 


mansi 


mEnstim 


morded 


-ere 


momordl 


morsum 


moved 


-ere 


mGvl 


motum 


removed 








pendeo 


-ere 


pependl 


pei^om 


compled 


-ere 


-plevi 


^>ltaoa 


impled 








pranded 


-ere 


prandl 


pransum 


rlded 


-ere 


risl 


rlsum 


sedeo 


-ere 


sedl 


seseuni 


obeideo 


-ere 


-sedl 


-eessuin 


sorbed 


-ere 


sorfeui 


{d&e$t) 


responded 


-ere 


-spondl 


-6T>O11SUII1 


persuaded 


-ere 


-suEsl 


-suSsum 


tened 


-ere 


tenul 


tentum 


sastined 


-ere 


femT 


-tentam 


exterged 


-ere 


4ersl 


4arOTiin 


video 


-ere 


vldl 


vlsum 


invided 









(3) Yerba Tertiae Conivg&ttinis. 

c^xpo -ere carpel 

eingo -ere ^Inxl 

dloo 1 -ere cbM 

1 % sing, imperat. die, 

107 



carptum 
dnctum 



duco 2 


-ere 


duxl 


ductuin 


addued 








producd 
gero 


-ere 


gessl 


gestum 


coniungu 
intellego 


-ere 
-ere 


-iunxl 
4xl 


-iunctum 
-lectuni 


pingo 


-ere 


plnxl 


plctuni 


rego 


-ere 


rexi 


rectum 


corrigo 


-ere 


-rexl 


-rectum 


erigo 








pergo 








surgo 








scribd 


-ere 


scrips! 


scrlptum 


dSscrlbd 








stringo 


-ere 


strlnxi 


strlctum 


sfcruu 


-ere 


struxl 


structiim 


exstruo 








Instruo 








sumo 


-ere 


aaimpsl 


suinptnm 


traho 


-ere 


trS^I . 


tractum 


extraho 








veho 


-ere 


vexi 


vectum 


vivo 


-ere 


vtsdE 


victum 


procedo 
claudd 


-ere 
-ere 


-cessl 
claiisi 


-cessuni 
clausum 


divide 


-ere 


dlvisl 


divisiim 


trSnsfigo 
flud 


-ere 
-ere 


-flxi 
fiuxl 


-flxum 
fluxum 


Mdo 


-ere 


lust 


lusum 


mltto 


-ere 


misl 


missum 


demitfco 








dimitto 








praemitto 








praefcermitto 
plaudo 


-ere 


plausl 


plausum 


premd 


-ere 


pre^l 


pressum 


trudo 


-ere 


trusl 


trusum 


invado 


-ere 


-vSsi 


-vasum 



1 2 sing, imperat. due. 
108 



cad5 


-ere 


cecidl 


casum 


accido 


-ere 


-eidf 


(&est) 


eaedo 


-ere 


cecldi 


eaesuin 


occldo 


-ere 


-cldl 


-clBuni 


eand 


-ere 


cecini 


canttxni 


curro 


-ere 


eucurrl 


cursum 


incurro 


-ere 


-currl 


-cursum 


occurro 








disco 


-ere 


didicl 


(atotf) 


edisco 


-ere 


-didicl 


(dest) 


pared 
depello 


-ere 
-ere 


pepercl 
-pull 


parsum 
-pulsum 


expello 








propello 
repello 


-ere 


-ppull 


-pulsum 


tango 


-ere 


tetigl 


tactum 


tendo 


-ere 


tefcendi 


| tentum 
I tensum 


ostendo 


-ere 


-tend! 


f -tentum 
\ -tensum 



aocipio 

incipid 

intercipid 

cuplo 



inter-field 
fodio 
fogio 
aufugid 
efifogiO 
iacio 
oonicio 
deieio 
rei<a5 
oonspkslo 



-ere 
-are 



-ere 
-ere 
-re 
-ere 
-ere 



-ere 
-ere 



captum 



-c5pl 



cuplvl 
feel 
-feci 
fodl 



ieel 



-ere 



cupltum 



-fectuni 
fossuni 
fugitom 



iactum 
eaniectum 



109 



edd 


-ere 


edl 


esum 


defendo 


-ere 


-fendi 


-fensum 


fimdo 


-ere 


fudi 


fusum 


abcendo 


-ere 


-scendi 


-scensum 


descends 








consldo 


-ere 


-sedi 


-sessum 


vertd 


-ere 


vert! 


versum 


Svertd 








devertd 








ago 


-ere 


ggf 


actum 


redigo 








bibd 


-ere 


bibl 


(d@est) 


cernd 


-ere 


crevl 


crtum 


creseo 


-ere 


crevi 


cretum 


frangd 


-ere 


fregl 


fractum 


led 


-ere 


lei 


ictum 


lego 


-ere 


l^gi 


lectum 


relinquo 


-ere 


-llqui 


-lictum 


(deest) 


(cfeest) 


novi 


notum 


cdgnosco 


-ere 


-novi 


-nitum 


Igndseo 


-ere 


-novi 


-notum 


pascd 


-ere 


pavl 


pastum 


serd 


-ere 


sevi 


satum 


vincd 


-ere 


vici 


vietum 


visd 


-ere 


visi 


visum 


cold 


-ere 


colui 


cultum 


ineold 


-ere 


-eolm 


(dees\ 


aeeumbd 


-ere 


-ctibul 


-cnbitum 


flavescd 


-ere 


(deesf) 


(deest) 


metd 


-ere 


messui 


messum 


pdnd 
dispdno 


-ere 


posui 


pc^itum 



repono 



void 
maid 
ndld 



-ere -serai 

velle volui 

mslle tnalui 

nolle ndltii 
110 



nserkon 



(deesfy 
(deesfy 



peto 


-ere 


petlvl 


petitum 


induo 


-ere 


-dul 


-dutum 


metuo 


-ere 


metul 


metutum 


pluit 


-ere 


pluit 


(ffecsf) 


eonstitud 


-ere 


-stitui 


-Btitutum 


clistribuo 


-ere 


-tribui 


"tributum 


devolve 


-ere 


-volvi 


-volutuni 


addo 


-ere 


-didl 


-ditum 


condo 








dedo 








crSdo 








trade 








reddo 








vend6 








desisto 


-ere 


-stitl 


-stituin 


resisto 








fero 


ferre 


tuli 


ls.tum 


affero 


-ferre 


afetxill 


alMttim 


aufero 


-ferre 


abstull 


ablatum 


confero 


-ferre 


contul] 


collatuni 


differo 


-ferre 


distull 


dlllttum 


offero 


-ferre 


obtull 


obll,tum 


referd 


-ferre 


rettuli 


relatum 


tollo 


-ere 


su^ull 


sublet um 


(4) 


Verba QuartM 


C&niiig&ti&nis. 


aperio 


-Ire 


-peral 


-pertom 


salio 


-Ire 


salul 


sal turn 


desilid 


-Ire 


-silul 


{ddesl} 


venio 


-Ire 


venl 


vantam 


convenio 








invenio 








pervenio 








vincio 


-Ire 


vinjdL 


vinctum 



111 



(5) Verb D&ponenim. 



comitor 


-aii 


comitatus sum 


moror 


-Sri 


morHtus sum 


opmor 


-arl 


oplnatus sum 


precor 


-Sri 


preeatos stun 


spatior 


-arl 


spatiatus sum 


mereor 


-erl 


nieritus sum 


amplector 


-I 


amplexus sum 


dgl&bor 


-I 


-lapsus sum 


ingredior 


-I 


-gressus sum 


regredior 






loquor 


-I 


locutus sum 


patior 


-I 


passus sum 


sequor 


-I 


secutus sum 


persequor 






utor 


-I 


1isus sum 


IrSscor 


-I 


ir&tus sum 


nSscor 


-1 


natus SXHH 


obllviscor 


-I 


Jltus sum 


proficiscor 


-I 


-fectus sinn 


exorior 


-in 


ortus sum 




S&mi-d&ponSns. 




gaudeO 


-ere 


gavlsus sum 



112 



SECUNDA PAKS: SYNTAXIS 

Concorfliae. 

36. (1) Adiectlrum cum Substantivd concordat Ge- 
nere, Numero", CasQ : e. g. 

Bona Portuna ; bonas feminas. 

(2) Nomen, quod cum altero in appositidne stat, 
CasO concordat cum ill$ : e. g. 

Delude Athenas, caput Graeciae, vidimus. 

(3) Yerbum Plnltum cum Subiecto concordat Nu- 
merO et Persona : e. g. 

Tempo ra niutflwfwr, nos et nmiamur in illls. 

(4) PrOndmen Relativum cum Antecsdente concordat 
Genere et Numero, sed n6n CasG : e. g. 

Alexander urbem condidit quae Alexandria vocatnr. 

Casus Nominafims* 

37. (1) N5minaia:vus Casus Subiecti proprius est: 
ag. 

Plant venti, ttimet Oceanus. 

(2) Nominativus Casus in praedicatidne sfcat cum 
verbis *esse*, * fieri* et Passiyls ndnntlllis; e, g* 

Nemo fit casu bonus. 

Is qnl Imperat impeml^r vocatur. 

Locus eastris idoneus videbater. 

Cdsus Acc&satmis. 

38. (1) Acctisatlvus Casus Obiectumtr&njativT verbl 
indicat : e. g. 

Liberi parentes suoe dflignnt. 

(2) Stat etiam in praedicatisne cum verbis trtn- 
sitlvls: e. g. 

Praebe te in mails kominem. 

Urbem qttam condidit Bom nine Romam vociTit. 

H 



(3) Quaedam verba duo Obiecta admittunt : e. g. 

Amiens me pecumam rogavlt. 

Fortuna tictos quoque artem belli docet. 

(4) Accus&tivus Exelamatlonis: e.g. 
6 me miserMm ! 6 me stultwm. 

(5) Accusatlvus Nominis Propril, quod oppidum vel 
parvam insulam nSminat, cum verbis mOtum slgnifi- 
cantibus potest stare : e. g, 

Primum Melitam, deinde Athena^ navigavimus. 

Ita etiam rtts et domum : e.g. 

Vos ite domum, ego rus ibo. 
Alia omnia nOmina praepositlonem exigunt : e. g. 

In Sicilian! ad magnam urbem Imus. 

(6) Accasatlvus Spatil et Temporis: e. g. 

Marcus a ianua mulios passiis stabat. _ 
Decem annos Troia a Graecis oppugnata est. _ 
Mortuus est Caesar sex et qulnguaginta annos natus. 

(7) Post Praepositi5nss: vide 26. 

Casus Datimts. 

39. (1) Datlvus propris usurpatur cum verbis dandl 
et borum similibus : e. g. 

Caesar filiam Pompeio in matrlmonium dedit. 
(2) Datlvus possessionis : e. g. 

Quot tibi Hbri snnt ? 
Quod puero nomen est ? 

(8) Datlvum regunt quaedam Verba : e.g. 

Imperare sibi maximum imperium est. 
Forfciter ho&ibus resistite, o milites. 
Centurio cttns p&ret, imperat oltts. 

Casus Ablaffivus, 

40. Ablatlvus Casus plurSs habet sTgnificati5n5, 
Cum enim proprio ssnsu ad ablationem quandam vel 

114 



se"parati5nem refert, turn amiss&s alios Ga&us Instrumen- 
talem et LocStlvum in s$ complectitur. 

I. (1) Ablatlvus Separatisms (vide S8. 5): e. g. 
Domo eadimus, Roma excessimus. 

(2} Ablatlvus Comparatidnis : e.g. 
Cicerone nemo Romanus fuifc eloquentior. 

U. (1) Ablatlvus InstrQmentT: e. g, 

Fi et aunts urbem oppugnaverunt. 
Britanni came vivunt, dk& MdunL 

(2) AblatlTUs Causa e: e. g. 
Tlmore paene mortuus est, 

(S) Ablatlvus Age ntis n5n nisi adiecta Praepositione 
a ml ab adhibstur : e. g. 

Servus a dot&ino baculo castigatus est. 

(4) Ablatlvum regunt Verba quaedam : e. g. 

Hac de re utere tuv iMieid. 
Cibo opus est hominibus. 
Quae caret ora crudre DC^tro ? 

Ita etiain cum adiectrvls ; 

Part contentas est ^piens. 
Plena mtm est haec omtio. 

(5) Ablatlvus Dscrlpti6nis: e. g. 

Summa fartitudine restiteruni 
Yir mmmfc konwtake. 



N.B. Nsn adMbendas mi huiuOTiodr Ablslffiis nisi 
cum adjectivis * magnus * * summits * et similibus. 

(6) Ablatlvus Absolutas: ag. 

Urbe capta redierant milifce^ 
Me iudice vir fuit magnus Cae^ur. 

ITT. (1) Ablatlvus Loci. Barus ^t sine praepoei- 
tiOne Mo UBUS : a g. 

Terra wwrique Romarti bellum gerebant. 

115 H3 



(2) Abl&tivus Temporis : e.g. 

Qua nocte natus est Alexander, eadem DiSnae temphtm 
deftagravit 

(3) Post Praepositionss : vids 26. 



Cftsus 

41, (1) Genetlvus Partitionis: e.g. 
Uter nostrum Corintlium prior adibit ? 

(2) Genetivus Possessivus: e, g, 
Romae moenia nos defendunt. 

(3) Genetivus Obiecti, ita vocatus quia ad Obieo- 
tum Transit! vl verbi respondet : e. g. 

Yincit amor patriot (cf, patriam am5), 

(4) Genetivus Praedicatlvus: e. g. 
Hominis est errare. 

(5) Genetlvum regunt quaedam Verb a: e, g. 
Virontm memininec tamen Epicuri licet obliviscL 

Gasus Locativus. 

42. Hunc casum habent Propria Nomina quae 
oppidum vel parvain insulam nSminant ; terminati5 sius 
in Singtilari Nnmero -ae aut -I est, in Pltirsli -is, ut 
Bdmae, Corinthi, AthSnls: etiam humi, domi. 
Yids 38. 5 ? 40. I. 1. 

Drcendum est igitur 

(1) Jfemom, vel Meltiam, e5 ; sed ad wbem, vel in 



Roma, vel domo, exe6 ; sed od ltdia, vel a ford 



(3) AtMn^ vel dom, maneo; sed in Asia, vel in 
templo, maneo. 

116 



Prdndmtna. 

43. Se, sese Nominatlvo CasQ caret propterea quod 
Eeflexlvum est : e. g. 

Brutus gladio se EUO necavit. 
Stti memor sed inimieus sibi. 

Me, t, nOs, YSS Reflexiva sunt pron5mina Pinnae 
et Secundae Persftnae : e. g. 

Hac victoria me consolor. 
Somno vos none date. 

44. Ipse, omnium persOnarum commune, AdiectlvT 
vim habet ita ut nDmina et alia prdn5mina corroboret : 

e.g. 

Audentes pater ip$e iuvat. 
Hac victoria me ipse cousolor. 

45. Hie primae personae pronomen est proprium, 
iste secundae, ille tertiae: e. g. 

Quid facere vis isto tuo baculo ? 
Hie liber Latmus, Hie Graecus est. 

Is plerumque Antecexiens ^t Eellttivi Pr5n5minis; 

e. g. 

Imperitorem vocainEK eum gw imperat. 

46. Alter ad duos tantum, alias ad ptares refert: 

a g. 

Altera raanu gladium, 

Ego solos resfitl, olw fugeruni 



47. Verba sunt Trami&va et 

Transitfvum Verbum ita Yocste quia Sctio ius in 
Obieetum transit : e. g. 

Bratus C^temrem occldit. 

48. Persdme. PersOn&lia prOncmina verbs n$n suat 
adicienda nisi discriminis causS : a g. 
Tu pulsas* eg Tapnlo. 

117 



Impersdn&lia sunt quaedam verba,ut licet, miseret, 
oportet ; pluit. 

49. Tefnpora verjDT sunt novem: 

Praessns Indeflnltum, PraesSna Imperfeetum, 
Praesens Perfectum. 

Praeteritum Indeflnltum, Praeteritum Imperfectum, 
Praeteritum Perfectum. 

FutBnim Indefrnltum, Put arum Imperfectum, 
Futdrtim Perfectum. 

Ds temporibus LatlnT verbl haec sunt summa cQra 
animadvertenda : 

(1) Besunt Imperfeeta Praesens et FutQrum 
nisi quod interdum IndsfrnTta Tempora i31o ssnsu 
Qsurpantur : e. g. 

Tu dum ludls, adhuc ego lab&ro. 

(2) Una forma duorum temporum Praesentis 
Perfectl et Praeteritl IndsflnltT ofSci5 fungitur: 
e. g. amavt, monuT, &c. 

60. Vox Pass&va conversift est Transitivi Verbi, ita 
ut Obiectum ActivT Verbi Subiectum ftat Passlvl 
Verbl: e.g. 

Act. Brains Caes&rem occldii 
Caesar a BrSto occisus est. 



5L Ndmina VerMlia sunt Infimtivus, Gerundium, 
et Supinum. 

Nsmen Verbale partim verbl partim n5minis habet 
Tiniy in eO quod et obiectum regere potest et dsuum 
flexiOnSs praebei 

Inflnltlvus aut Subiectum aut Obiectum potest 
es&e: e,g. 

Dplce et decorum est pro patria mom. 
Cicero rempublicam odiums eupiit. 

118 



ExGerundio suppeditantur obllqul easus tn&nitlti : 

e-g. 

Agenda discimm 

Ars loquendi difEcilis est. 

Ad cogitandum aptus est homo. 

S u pi n um cum verbis m5tum slgnificantibus ftsurpltur : 

e.g. 

Lusum eximua, delude dormttum abixnus. 

52. Pariicipmm est Adiectlvum Verbale j Adiectlvtun 
enim est quia cum nomine concordat, yerbl autem liabet 
vim in e5 quod obiectum potest regere : e. g. 

In Africa Poends oppugnantes Bomam defendimw. 

Clausulae. 

58. Clausulae sunt eae sententiae quae ex Prlnci- 
pall Sententia pendent, Harum tria sunt genera ; 
aut enim nOminales vocantur si nOminis, aut adiec- 
tivalss si adiectlvi, aut adverbiales si adverbl, officio 
funguntur. 

AdiectWllis autem dausnla per Belatlvum Pr6n5- 
men, adverbi&Iis per conluneti^nem, alHgatur. 

Adverbi&lss claosnlae plMam sunt genenun, e, g. 

(1) Temporales, quaram comuBctioneseanijdiim, ante- 

quam, postquam, simul Ic, et similia sunL 

(2) Canslles, quannn coniunctiones quia, quod soat. 

(3) Comparativae, quarum coniunctioBes quam, ni, 

slcut snnt. 

(4) Conditionales, qmram comiSnetiBaes si et 

sunt. 



Animadvertenda est in his sententiis 
proprietas ; 

Dinn Brandisitun iter f&cti, sabi^ ab bostibtis op- 



Cum Romam redtero, Senatum de re 
Si te Me offender* morOn. 

119 



VOCABULA 







LUDUS 




magister 


ita! 


sella 


rogare 


discipulus 
liber 


sane I 
mitiime ! 


ianua 
fenestra 


respondere 
intellegere 


lectio 


pronuntiatio murus 


sclre 


Httera 


silentium 


carta 


nescire 


sententia 


lingua 


campus 


oblivisci 


Hnea 


numerus 


otium 


pronuntiare 


pagina 


pensum 


docere 


silere 


pictura 


nota 


discere 


Icxjui 


fibula 


vitium 


ediscere 


numerare 


stilus 


praemium 


recitare 


laborare 


tabella 


poena 


legere 


cessare 


tabula 


ferula 


sc rib ere 


ferire 


creta 


verber 


erfcergere 


monstrare 


interrogatum 


camera 


explicare 


adesse 


responsum 


mensa 


interrogare 


abesse 






DOMUS 




lectus 


triclinium 


punis 


accumbere 


cubUe 


cena 


case us 


cenare 


cubieulum 


prandium 


frustum 


prandere 


tectum 


amphora 


fames 


fundere 


porticus 
epistula 


poculum 
lac 


condimentum 
dormire 


bibere 
sitire 


litterae 


vinuni 


aegrotare 


edere 


iinua 


aqua 


nabitare 


mordere 


sella 


sitis 


visere 


sorbere 


mttrus 


cibus 


scrlbere 


esurire 


mensa 


caro 










FAMILIA 




pater 


vir 


senex 


rale! 


mater 


uxor 


avus 


amare 


films 


infane 


serras 


amplecti 


fllia 


nutrii 


serva 


nutrire 


parentes 


puer 


servitus 


educare 


liberi 


puella 


verna 


servire 


frater 


gemini 
luvenis 


salve ! 


salutare 



120 



URBS 



oppidum 


circus 


re ^public a 


^acrificitim 


Roma 
Massilia 


spectacnlum aedificiiam 
tbeatrum colunina 


victima 
saeerdu* 


Cartbaga 


ludi 


statua 


prodigium 


Ostinm 


forum 


templuni 


aedificure 


Brundisium 


porta 


dens 


precEii 


Atbenae 


via 


luppiter 


laudare 


an 
Capitolium 


portus 
pons 


Apollo 
Mars 


cantare 
sacrificare 


moenia 


civis 


Fboebus 


caedere 


murus 


senator 


ara 


fumare 


campus Martins senatus 






RUS 




ager 


pecus 


qnercus 


ro^ 


agricola 


pecus 


via 


viola 


fund us 


lac 


viator 


pomum 


arator 


caseus 


iter 


arSre 


aratrum 


flumen 


VICUB 


fodere 


iugum 


fluvius 


villa 


^erere 


frumentum 


ripa 


vilicns 


mete re 


semen 


limns 


venator 


piscere 


arista 


s^gnum 


bortus 


nnere 


seges 
plaustrum 


mo us 
clivus 


planta 
flos 


inundlre 
natare 


horreum 


saltns 


crocus 


errare 


bmnns 


saxum 


byaeintbus 


criecere 


pastor 


silva 


lOium 


ISrere 


grex 


arbor 


nardbsus 


nasel 


ANJMALIA 


equus 


agnus 


lupa 


birnnds 


asinus 


sue 


tigris 


drum 


mulus 


fera 


avis 


piads 


canis 


aper 


anas 


dlTolSre 


bos 


cervus 


colnmba 


volitare 


tauras 


elepbas 


eornix 


cantare 


vacca 


leo 


gallus 


natare 


corns 


lepus 


galHna 


vorar 


ovis 












CORPUS 




earo 


cor 


eapillas 


dens 


peilis^ 


membrum 


OS 


labrnm 


sanguis 


caput 


frons 


Denims 






121 









CORPUS 




lac rima 


sinistra 


validus 


edere 


lingua 


digitus 


vivus 


bibere 


vor 


pugnus 


mortuus 


tangere 


vagitus 


crus 


videre 


pugnare 


carmen 


genu 


spec tare 


ambulare 


clamor 


pes 


lacrimare 


currere 


nasus 


gradus 


loqni 


sallre 


collum 


passus 


vocare 


surgere 


umems 


vita 


cantare 


stare 


tergum 


mors 


clamiire 


considere 


bracchium 


somBiia 


exclamare 


s edere 


manus 


siEnus 


clamitare 


vive re 


dextra 


robustus 


ridere 








VESTIS 




vestimentum 


toga 


induere 


vestire 


tunica 


stola 










COLO RES 




albus 


caeruleus 


flavus 


fiavescere 


niger 


raber 










ANIMUS 




mens 


laettis 


nolle 


intelle^ere 


virtua 


tristis 


malle 


meminisse 


fortis 


miser 


sperare 


oblivisci 


timidus 


tranquillus desperare 


timere 


superbus 


secums 


putare 


gaudere 


stultus 


velle 


credere 


irasci 


studlosus 












CARTA 




aaua 


mons 


Graecia 


Padus 


^i 
Oeeanus 


locus 


Helvetia 


Athenae 


mare 


incola 


Hispania 


Brundisinm 


flucuen 


patria 


Italia 


Carthago 


fiuvias 
riDQi 


provincia 
urbs 


Latium 
Hibernia 


Maasilia 
Ostium 


AO.^UI 

ostiura 


oppidnm 


Corsica 


Roma 


portus 
terra 


Enropa 
Africa 


Melita 
Sardinia 


habitare 
incolere 


insula 


Britannia 


Sicilia 


iacere 


paeninsula 
ora 


Gallia 
Germania 


Alpes 
Ister 


stare 
fiuere 






122 









NlYIS 




natita 


velum 


rostrum 


Occanus 


magister 
guberaator 
gubernaculum 


ventua 
funis 
malus 


transtrum 
portus 
cursus 


gubemiire 
reinigire 
propellere 


remex 


prora 


mare 


translre 


remus 


puppis 






EXERCITUS. 


imperator 


iter 


telum 


defendere 


dux 
tribunus 


vexillum 
signum 


arcus 
sagitta 


imperure 
iubere 


centurio 


obsidio 


gladius 


ducero 


miles 


obsessus 


vagina 


instruere 


pedos 


tormentum 


baata 


fodere 


eques 


pugna 


iaculum 


munlre 


iaculator 


proelium 


arma 


obsidere 


Sagittarius 


impetus 


galea 


se dedere 


vigil 


spolium 


clipeus 


vincere 


acies 


vulnus 


scutum 


superare 


agmen 


socius 


lorica 


fugire 


copiae 


hostis 


tuba 


fugere 


legio 


captivus 


pugnare 


occidere 


castra 
tabernaculum 
praetorium 


victor 
victoria 
triumplms 


oppugnare 
expugnare 
inmdere 


gerere 
stringere 
trQdere 


fossa. 


pericnlum 


repellere 


mitterc 


vallum 


bell am 


resistere 


iacere 


impedimenta 


pax 










CAELUM 




sol 


nubes 


secundus 


diee 


umbra 


obscurus 


adversus 


lux 


umbrosus 


?entus 


oriens 


nox 


pluvia 


Eurus 


meridies 


fiilgere 


imber 


Notus 


oecideas 


pluere 


nix 


Zephyms 


septentriones 


Mre 


glaci^ 


Aquilo 










TEMPUS 




annus 


Kalendae 


vigilia 


mane 


ver 


Idus 


hoi-a 


v&Bp&tm 


aestas 


Martins 


hodie 


eotfedie 


autumiius 


dies 


craa 


priial llee 


hiems 


meridies 


ben 


Boetfi 


mensis 


BOX 







12S 



HOMINES 

populua RoraHni Hispani Hannibal 

gns Britannl Itali Horatius 

plebs Etmsci Poent Romulus 

princepa Galli Latin I Remus 

rex German! Caesar ScTpio 

regulns Graeci Brutus Yercingetoiix 
barban 



124 



INDEX 



A. 

&, ab, praep. Att. reg. 15. 
abed, -Ire, -il, -itum. 15. 
absunij -esse, aful, . 20. 
accid<5, -ere, -cidl, . 51. 
accipi5 y -ere, -cepl, -ceptum. 23. 
aecumbs, -ere, -cubul, -cubitum. 

56. 

&cer, Scris, acre. 47. 
acISs, aciel, /. 47. 
aeriter, adv. 47. 
acutus, -a, -um. 9. 
ad, proep. Ace. reg. 13. 
adds, -ere, addidi, additmn. 29. 
adducS, -ere, -duxl, -ductum. 

51. 

ade5, -Ire, -il, -itum. 20. 
adMbeO, -ere, -uI, -itum. 8^. 
adbucj adv. SI. 
admonec, -4re, -ui, -itmn. 52. 
adsum, -esse, -fui, . 28. 
adverms, -a, -turn. S2. 
aedificinm, aedificii, n, 20. 
aedifies, -are, -av5, -ttum. 18. 
aegrfttS, -Ire, -Sri, -Shim. 42. 
aeqtras, -a, -um, 21. 
aestas, aest&fcis,/. 43. 
affero, -ferre, attull, ailatum. 49. 
Africa, -ae,/. 12. 
ager, agrl, m. 17. 
agmen, Sgminis, n. El. 
agnus, -I, m. 25. 
ag5, -ere, gf, acfcum. 23, 25, 39, 

42, 51. 

agricola, -ae, m, 17. 
albns, -a, -am. 6. 
aliquEndo, a<ir. 26. 
aliquis, aliquM, $?m, 31. prcfeHik 

25. 
alias, alia, aliud, 9. gram. 

15. 



Alpes, -ium,/. jrf, 85, 

alter, alters, alie rum. 10. gram. 

15. 

altus, -a, -um. 14, 
alveus, -I, m. 44. 
amb^, ambae, 

24. 

ambuls, -are, -avl, -Stum. 13. 
amleS, odr. 22. 
amleus, -I, m. 20. 
ams, -are, -Svi, -atum. SI. 
ampliora, -ae,/. 56. 
amplector, -I, -plexus ssum. 54. 
an, row". 8. 
anas, anatis,/. 41. 
Anglicus, -a, -am. IL 
angustus, -a, -um. 6. 
animal, ani mails, n. S3. 
animus, -I, ?, 88. 
anndn, coni. 8. 

annuntis, -are, -IvI, -Atom. 51, 
annus, -i ? m. 20. 
ant, j^m>. ul^ riy. 12. 
anteS, ocfv. 85. 
antequam, ccni. 87. 
antiquing -a, -am. iO. 
aper, aprl, m* 42. 
aperic*, -Ire, a|>enif apertma. 7. 
apertms, -a, -um, 6, 
Apolld, Apollinis, m. 55. 
app&red, -Sre, -td, -item. 17. 
appropiuqed, -ftr, -avS, 



aqua, -ae,/. 9. 

Aquil6, Aquil^riiB, m, 55. 

ara, -ae,/. 50. 

airator, arftteis, w. 84. 

araimm, -I, n. $4. 

arbor, arboris,/, 6S. 

areas, -us, m. Jtei, JIM. H. arcu- 



arista, -ae, /. 48. 

arma, armSrum, n. pi. 18. 

aro, -are, -ivl, -atum. 34. 

ars, artis,/. 55. 

an, areis, /. 31. 

ascends, -ere, -seendl, -seSnsum. 

36. 

asce*nsus, -us, m. S6. 
asinus, -I t m. 26. 
at, coni. 88. 

Athenae, -arum,/, pi 51. 
auctor, auctSris, m. 52. 
audacter, ode. 86. 
audax, adL Gm, audacis. 34. 
auditf, -Ire, -Ivi, -itum. 4. 
auferS, -ferre, abstuli, ablatum. 

42. 
aufugidj -ere, -fugi, -fugitum. 

41. 

auratus, -a, -um. 50. 
aut, coni. 11. 
autem, com. 14. 
autumnus, -I, m. 43. 
averts, -ere, -yertl, -versmn. 46. 
avis, -is, /. 83. 
avus, -I, m. 35. 

B. 

baculum, -I ? n. 84. 
barbarus, -a, -urn. 10. 
bellum, -I, . 30. 
bene, oilr. 12. 
benlgnus, -a, -um. 41. 
bib^, -ere, bibi, . 46. 
bonus, -a, -um. 20. 
bds, bovis, m. 84. pram. 14. 
bracchium, braccb.il, n. 18. 
brevis, breve. 88. 
Britannia, -ae,/. 9. 
Brundisium, Brundisii, n. 51. 
Brutus, -I, m. 22. 

C. 

cad5, -ere, cecidl, casum. 27. 
caedG, -ere, cecldl, eaesom. 25. 
caelum, -i ? n. 26. 
eaeruleus, -a, -um. 6. 
Caesar, CaesariSj m. 29. 
callidtis, -a, -urn. 40. 



120 



camera, ae,/. 5. 

campus, -i, m. 14. 

canis, -is, m. Gen. PL canum. 

33. 

can5, -ere, eeclm, cantum. 43. 
canto, -are, -avl, -atum. 24. 
capillus, -I f m. 29. 
capid, -ere, ce"pl, captum. 22. 
Capit5lium, CapitOlii, n. 21. 
captlvuSj -I, m. 29. 
caput, capitis, n. 30. 
careO, -ere, -ui, -itum. AU. reg. 

49. 

carmen, carminis, n. 34. 
j car5, carnis, /. S3. 
carpQ, -ere, carpsi, carpfcum. 55. 
carta, -ae, /. 5. 
Carthag5 T Carthaginis,/. 35. 
caseus, -I, m. 41. 
castra, castrurum, n.pl* 18. 
causa, -ae,/. 40. 
cayeo, -6re, cavl, cautum. 52. 
celer, celeris, celere. 36. 
celeritas, celeritatis, /. 39. 
celeriter, adv. 86. 
c6na, -ae,/. 24. 
centurid, centurionis, m. 47 
cto, -are, -avl, -atum. 11. 
cerao", -ere, cr6vl, eretum. 46, 
cert, adv. 87. 
certus, -a, -um. 43. 
cervus, -i, w. 39. 
cessS, -Sre, -avl, -atum. 43. 
cSterl, -ae, -a, pi. adL 11. 
cibus, -I, m. 26. 
cingci, -erej clnii, cinctum. 21. 
circk, ociu. 44. 
circum, praep. Ace. reg. 12. 
circumstd, -are, -stetl, . 56. 
circus, -i, m. 20. 
cito, adv. 22. 
clvis, -is, TO. 31. 
clamito, -are, -avi, -atum. 50. 
clamO, -are, -avl, -atum. 13. 
clamor, elamSris, . 81. 
clarus, -a, -um. 31. 
Clauds, -ere, clausi, clausum. 7. 
elausus, -a, -um. 6. 
clipeus, -i, m. 18. 
cllvus, -i, m. 17. 

-fivi, -atnm. 28, 



c&gnSscS, -ere, -n$vl, -nitum. 

51. 

collum, -I, n, 18. 
colo, -ere, cplul, cultum. 17. 
color, coldris, w, 55. 
columba ? -ae, /, 88. 
eolunma, -ae,/. 21. 
comitor, -an, -atua sum. 53. 
compare, -are, -avl, -atum. 38, 
compled, -6re, -plevl, -pl&tum. 

condlmentum, -!, n. 56. 
condd, -ere, condidl, conditum, 

eSnfero, -ferre, contull, collltum, 

43. 
c6nici5, -ere, conied, eoniectum. 

coniungd, -ere ? -iunxl. -iunctum, 

32, 

coniuratlo, coniuratiOnls, /. 52. 
coniuratus, -I 3 m. 52. 
coniurO, -are, -ari, -atum. 52. 
C5nserv6, -ire, -ivl, -tum. 44. 
c5nsid5, -ere, -s6dl, -sessum. 2. 
cdnsilium, c5nsilil, n. 20. 
conspectus, -us, m. 47. 
cdnspicid, -ere, -spexl, -spectum. 



32. 

contra, proep. Jl^r. r&g. 29, 
contra, ocfr. 41. 
contrarium, contraril, n, 10. 
convenld, -Ire, -ve"n!, -ventum. 

40. 

convocd, -are, -i,vi, -itum. S7. 
cdpiae, -arum, /. pi. 48. 
cor, cordis, n. 55. 
Cornelia, -ae,/. SO. 
CornSlilnus, -a, -um. 30, 
Cornelius, CJornSlI, m. SO. 
comix, cornlcis,/. 43. 
cornu, -us, n. 50, 
eoronS, -are, -aTS,-afcuaj. 50. 
corpus, corporis, . 30. 
eonig5, -ere ? -rSxi, -return. 14, 
Cornea, ae y /. 9. 
cottldiS, o4t?. 14, 



eras, odfo. 26. 

-ere, crgyi, erStum. 48. 
crC-ta 7 -e ? /. 5. 
crocus, -I, m. 55, 

crudells, crud&le. 44. 

crus, cruris, n, SO. 

cuhiculum, -5, n. 24. 

cublle, cubllis, n. 45. 

culpa, -ae,/. 41, 

culpu, -are, -^?I ? -3uum. 56* 

cum ? coni, 10. 

cunij prarp. AU, rsg. 22. 

eumulo, -are, -arl^ -Mum. 45. 

cupid, -ere, cuplvl, cupltum. 4L 

cur? adv. 23. 

cur5, -are, -*Yl, -i,tiim. 40. 

currQ, -ere, cucurrl, cursum. 14, 

curras, -us, m, 50. 

cursus, -us, i. 44. 

cust5dlu, -Ire, -!T! ? -itum. 4ft, 

D. 

d^, |?ri^. jdK. rgg, 82. 
decem, o<ii. 10. 
decimus, -a, -um. 10. 
dsdico, -tej -avl, -^tum. 50. 
ded6, -ere, d6did! t d^dltum. 47. 
defends, -ere, -fend!, ~ 
19. 

deicid, -ere, 



, oilr. 11. 

delabor, -I, dsllpsus sum. 54. 
dsmittd, -ere, -mM, -ntissiani* 

81. 

d^nique, adt, 50. 
dins, denti^ m. 56. 
d^nsus, -a, -um. 4S. 
dpell<5, -re, -ymlij -pulsum. 

66, 



20. 

dSac^nsua, -us, m. $7. 
dfiscrlfeo, ^r% -scrip*!, - 



d&sili5, -ire, -silul, -solti^a. SI. 

-ere, deaiitL 



dSspe"r5, -are, -fivl, -Mum. 47. 
de"jbum, d$esse, de"ful, . 52. 
deus, -I, m. 21. gram. 14. 
devertS, -ere, -vertl, -versum. 55. 
de"vol5, -ire, -avl, -atum. S3. 
de"volv$, -ere, -volvi, -volutum. 

36. 

dexter, dextra, dextram. 19. 
dextra, -ae, /. 5. 
diadema, diadematis, w. 51. 
died, -ere, dlxi, dictum. 2. 
dis, die" I, m. 24. 
differO, -ferre, distull, dllatum. 

53. 

difficilis, difficile. 84. 
digitus, -I, m. 56. 
dlgnus, -a, -urn. AU. reg. 41. 
dlligenter, acfr. 41. 
dimitts, -ere, -ml&i, -missum. 

46. 

discipulus, -I, m. 3. 
discO, -ere, didicl, . 3. 
discus, -I, m. 55, 
disp6nO, -ere, -posul, -positum. 

46. 
dissert, -ere, -serul, -sertum. 

42. 
distribu5,-ere,-tribulj -iributum. 

47. 

dia, ode. 29. 

dives, adi. Gen, divitlb. 33. 
divide, -ere, dmal, dlvisum. 45. 
dG, dare 3 dedS, datiun. 23. 
doeed, -gre, docul, dcwtum. 3, 
docilis, docile. 33. 
doctiis, -a, -ttiru 40. 
doml, *Kii?. 24. 
domina, -ae ? /. 40. 
dominus, -I, m. 40. 
domO, odf. 24. 
domum, cwft:. 15. 
ddntim, -I, n, 51. 
dormi& -Ire, -Ivl, -Itum. 11. 
dues, -ere, dfixl, ductum. 20. 
dulcis, dulce. S3. 
dum, coni. 12. 
duo, duae, duo, adi. 10. 
duodecim, adi. 11. 
duodecimos, ~a, -um. 12. 
duodevieSnsimus, -a, -xnru 18. 
duels, m* 30. 



I E. 

e, ex,praep. AU. rcg. 15. 

SbriOsus, -it, -um. 56. 

ecce ! inter/. 10. 

edax, a^i. Gt^. edacis. 56. 

edisc5, -ere, Sdidlcl, . 0. 

ed6, -ere, e~dl, Ssum. 25. 

educu, -are, -avi, -atum. 44. 

effugiS, -ere, -fugl, -fugitum. 40. 

effundOj -ere, -fudl, -fusum. 44. 

ego, pron. 3. gram. 25. 

elephas, elephantl, m. 35. 

enim, com. 15. 

e<5, ire, Ivi rd ii, itum. 13. 

epistula, -ae,/. 28. 

eques, equltis, m. 35. 

equidem, arfr. 43. 

equus, -I, m. 20. 

SrigO, -ere, -re"xi, -rectum. <7rai. 

45. 

err5, -are, -Svt, -atum. 25. 
fisurid, -ire, , . 41. 
efc, com. 3. 
etiam, com". 9. 
Etrusci, -5rum, w, pi. 81. 
EurOpa, -ae,/, 9. 
Eurus, -I, w. 55. 
ex, praep. Att. reg. 15. * 

excits, -are, -avl, -atum. 46. 
exclamS, -are, -avl, -atum. 13. 
exemplum, -I, n. 15. 
exed, -Ire, -ii, -itum. 15. 
exerced, -5re, -ul, -itum. 21. 
exercituSj -us, m. 35. 
exorior, -Irl, -exortus stun. 55. 
expello, -ere, -pull, -pulsnm. 34. 
explicS, -are, -avl, -Stum. 32. 
expldrd, -Sre, -avl, -atum. 46. 
expCno, -ere, -posul, -positum. 

32. 

expugBd, -are, -avl, -atum. 46. 
exspeetS, -are, -Svl, -afcum. 27. 
exstrud, -ere, -struxi, -structum. 
45. 

ertempls, adv. 4=6. 
extergeO, -6re, -tersl, -tersnm. 15. 
exterior, exterius, camp. adi. 49* 
extra, praep. Ace. reg. 12. 
extrali$, -ere, -traxi, 

54. 



128 



extremes, -a, -urn. SupcrL Adi. 
2G. 

F. 

fabula, ae, /, 20. 

facile, adi\ 38. 

facilis, facile. 34. 

facie, -ere, fc-cl, factum. 2. 

faetum, -I, n. 55. 

facultas, facultaiis,/. 51. 

fams, faxniB,/ AU. fame. 49. 

familia, -ae,/. 30. 

f^mina, -ae,/. 25. 

fenestra, -ae, /. 5. 

fera, -ae, /. 42. 

fer@,adr. 9. 

ferio, -ire, , , 25. 

ferO, ferre, tuli, latum. 43, 44. 

feruz, adi. Gen. fer6cis. 42. 

fertilis, fertile. 33, 

ferula, -ae,/. 22. 

fessus, -a, -um. 45. 

ffestus, -a, -urn. 25. 

fidelis, fidele. 33. 

filia, -ae,/. 30. 

fllius, fill, m. Voc. fill. 20. 

finis, -is, m. 38. 

fI5, fieri, factus sum. 40. 

firms, -are, -&vlj -atum, 48* 

flavSseS, -ere, , . 43, 

flavins, -a, -um. 29. 

flS T -are, -avl. -atum. 55. 

fl5re5, -r, -uI T . 55. 

fids, flOris, m. 50. 

fliimenj flumiuis, n. 81. 

flu6, -ere, fiuxl, fiuxum. 17, 

fluvius, fknril, i. 17. 

fodid, -ere, fodl, fossum. 18. 

fortasse, o<lr. 39. 

forte, acfr. 43. 

fortis, forte. 35. 

fortiter, adv. 36. 

fortituds, fortitudinis,/. 48. 

fomm,-I ? H. 21. 

fossa, -ae,/. la 

frangd, -ere, frSg!, fractttm. SI. 

frater, frttris, m. SO. 

fr&ns, frontis,/. 16. 

framentimij -I ? n. S3. 

frastum, -I, . 56. 

fagi5, -ere, fagi, fugitnm. 26^ 



fngu, -^re f -Svl, -ittim. 47. 
fulgeo, --re, fnhl, . 43. 
fum6, -are, -avl, -atum. 50. 
fundo, -Ire, -avl, -atum. 56. 
fundus, -I, m. 41. 
funis, -is, m. 31. 

G. 

Gams, OM, m. for. Gil. 80, 

galea,-ae./. 18. 

Gallia, -ae,/. 9. 

GalUcus, -a, -Tim. 11. 

galllna, -ae,/. 33. 

Gallus, -I, m. 15. 

gallus, -I f m. 24. 

gaudeu,-Cre, gi,visiis sum. 51. 

gaudmin, gaudil. m. 51. 

gemint -orum, m, pi. 44. 

ggns, gentis,/. 31. 

genu, -us ? n. S7. 

genus, generic n. 18. 

Germi.ma, -ae, /. *J. 

Germanus, -I, m. 15. 

gerS, -ere, ge^sl, gestum. 18, 45. 

glaci^a, glacial,/. 37. 

gladiator, gladiaturis, m, 40. 

gladius, gladii, m. 18. 

gradus, -us, m, 37. 

Graecia, -ae,/ 9. 

Graecps, -I, m. 16. 

grandis, grajsde. 55. 



gravis, grave. 36. 
gr5x s gregiSj m. $4. 
gubern^culuia, -I, w. 88. 
gubernator, gnbematGris, m. 83. 
gnbemO, -are, -avl, -&turri. SS, 

H. 

habeo, -re, -nl, -Hum. 7. 
habitd, -Ire, -&vf t -Ittim, 16, 
Hannibal, Hannibalis, m. $5. 
harena, -ae,/. 4$. 
e,/. 18. 



Helvetia, -ae,/. 9, 
lierl, adf . ^. 
itgres, feSr&is, m. 44. 
hens 1 mfcri. 52. 
Hibeniia, -ae,/. 9. 
liic, haec, koc, 6. 



hie , adv. 9. 

hiems, Inemis,/. 43. 

hlrundfj, hirundinis,/. 43. 

Hispania, -ae,/. 9. 

Hispanus, -I, TO, 15. 

histona, -ae,/. 48. 

hodiS, adv. 22. 

hodiernus, -a, -um. 25. 

honestus, -a, -urn. 52. 

h5ra, -ae,/. 11. 

Horatius, HoratI, w. Foc.Horatl. 

31. 

horreum, -I, n. 43. 
hortub, -I, m. 34. 
hostis, -ib, wt. 31. 
hue, adv. 13. 
hum!, oifr. 27. 
humus, -I,/ 43. 
hyacinthus, -I, m. 55. 

I. 

iaceft, -ere, -ul. -itum. 12* 
iaeir, -ere, iwel, iactum. 18. 
iaeulatcr, iaeulatdris, m, 35. 
iaculum, -I, n. 18. 
lam, adr. 20. 
I&nua, -ae,/. 5. 
ibi, arf?7. 21. 

leu, -ere, IcI T Ictum. 55. 
Ictus, -us, >M. 52. 
idem, eadem, idem. 51. gram. 

f 25 ' 

Idua, -uum,/. p?. 52, 

Igltur, ccmi. 12. 

fgnST>, adr. 22. 

tgnavus, -a, -um. 22. 

IgriSro, -are, -&T!, -atum. 32. 

IgnOecd, -ere ? -n5vi, -upturn. 54. 

ille, ilia, illud. 3. gram. 25. 

illle, adv. 9. 

illuc, otfc. 53. 

illustris, illustre. 52. 

imber, imbris, wt. 43. 

immO vSr6 atfr. 86. 

impedimenta, -drum, n. pi. 46. 

irnperator, imperStoris, w. 38. 

imperG, -Ire, -a>I, -atum. 34. 

Imperium, imperil, n. 29. 

impefcus, -us, m. 47. 

implex, -5re ? -plSvi, -plSfcum. ^2. 

improbus, -a, -um. 43. 



imprudfins, adi. Gen. imprQ- 

dentis. 54. 

Imus, -a, -um, sup&rl. adi. 16. 
m,pra&p.Acc. rey. 13. Abl.reg. 16. 
incipiO, -ere, -c^pT, -ceptum. 20. 
inclusus, -a, -um. 9. 
incola, -ae, m. 17. 
incolo, -ere, -colul, . 35. 
incurrd,-ere,-currl,-cursum. 34. 
indicd, -are, avi, -atum. 52. 
indlgnus -a, -um. 41. 
induC), -ere, -dul, -dutum. 54. 
Indus, -I, m. 42. 
indutus T -a, -um. 50. 
Infaiis, infant is, m. etf. 40. 
Inferior, inferius, comp. adi. 38. 
Infestua, -a, -nm. 35 
InfrS, praep. J.cc. reg. 12. 
infra, adv. 38. 

IngSns, cult. Gen. ingentis. 34. 
ingredior, -I, ingressus sum. 53 
inimleS, adv. 22. 
inlquus, -a, -um. 20. 
initium, initil, n. 41. 
iniustus, -a, -um. 41. 
innumeras, -a, -um. 10. 
inquit, rb. 13. 
Institutus, -a, -um. 50. 
instrumentum, -i, n. 19. 
Instruo, -ere, -struxi, -structum. 

47. 

Insula, -ae, /. 9, 
intellegS, -ere, intellgxl, intel- 

Igctum. 4. 

inter, prasp. Ace. reg. 12. 
intercipi5, -ere, -cpl, -ceptum. 

43. 

interdum, adv. 38. 
interea, adv. 31. 
interficio, -ere, -f&ci, -fectum. 42. 
interrogati6,interrogtti5nis,/. 4. 
interrogatuni, -I, n. 13. 
interrogo, -are, -avi, -Stum. 3. 
intra, praep. Aco. reg. 12. 
intrd, -are, -avi, -atum, 12. 
Inundd, -are, -avi, -atum. 44. 
invad5, -re, -vasi, -vasum. 35. 
invenis. -ire, -vnl, -ventum. 

27. 
invide<5, -re, -vldl, -vlattm. Dot 

reg. 52. 



ISO 



Invidia, -ae,/. 51. 
iS! inieri. 50. 

3p*5P, ipsa, ipsum. 36. gram. 25. 
IrSseor, -i, ir&tus sum. 54. 
Sratus, -a, -um. 53. 
is, ea, id. 32. gram. 25. 
iste, ista, istud. 39. #raw. 25. 
Ister, Istri, m. 17. 
ita, adv. 4=. 
ftalia, -ae ; /. 9. 
Italus, -I, m, 15. 
itaque, con*. 46. 
ifcer, itineris, n. 35. 
iterG, are, -avl, -atum. 50. 
iterum, adr. 11. 
iubeO, -re t iussl, iussum. 44. 
iugum, -I, n. 34. 
lulius, lull, m. roc. lull. 29. 
luppiter, lovis, m. 50. gram. 14. 
iusbum, -1, n. 32. 
iustus, -a, -urn. 41. 
iuvenis, -is, w. Gen. pi. iu- 
venum, 51. 

K. 
Kalendae, -arum,/. pL 51. 



labor, labdris, m. 56. 

labors, -are, -Svi, -atum. 14. 

labrum, -I, n. 56. 

lac, Hetis, . 41. 

lacrima, -ae,/. 54. 

laerimO, -are, -avl, -Mum. 25. 

laets, o^t. 22. 

Sj -a, -urn. 22. 

e, -ul, . 36. 
, -a, -urn. 11. 
Latium, Latil n. 21. 
latus, -a, -um. 6. 
laado, -,re, -ayi, -atum. 25. 
launis, -i t /. 50. 
laus, laudis, /. 41. 



, -I, m. 24. 
, *, -urn. 45. 
Ieginis, f. SO. 
lego, -ere, lg!* letum. 28. 



lentus, -a, -um. 22, 
ie6, iedais, m. 42. 



lepus, kporin, m. 42. 

llbellus, -i, m. 52. 

hbcnter. adr. S9. 

liber, libri, m. 14. 

llberl, -firum, M. JBJ". 4^. 

licet, -er^, IJcuit, .. 42. 

Hliuni, Hlil. n. 55, 

limns, -I, TO. 54. 

lln fa, -ae,/. 33. 

lingua, -ap,/. 5. 

lltt^rtt^ -af% /. 5. 

lltterae. -Irum, /. pi. 40. 

loeuhi*?, -I, w. 14. 

locus, -I, m. PL loca, n 14, 

longg, a^r. 20. 

longus, -a, -um. 6, 

loquor, -I, logins sum. 53. 

Iur5ca r -ae,/. 18. 

ludi}, -ere, lusl, lusum. 11, 

ludus, -I, m. 14. 

ludl, -Orum, m. pi. 21, 

lupa, -ae,/. 44. 

lux, lucis,/. 53. 



magi*?, romp. adr. 51. 

magister, magistrl, m. 13. 

magnus, -a, -um. 6. 

maior ? m^ius, camp. adt. 38. 

male, adr. 22. 

mil&, mlHe, malul ? , 40. 

S^am. 38. 
mains, -| T m. 32. 
maluB. -a, -am. 22. 
mane, a^r. 11. 

mane*">. -^rema.nsl. mlnsum. 20. 
manus, -us,/. 37. 
Marcus, -l t m. 13. 
mare, maris, n. B2. 
Mlrs, Mlrtis, m. 44. 
Martins, -a, -urn. 21, 51. 
Massilia, -ae,/. 27. 
mater, mStris,/. IK). 
ra&tbSraatienis, -a, -nm. 13. 
maiim^j superl, adv. $L 
maxImaB, -a. -urn, s?^erL adj. 20. 
medins, -a, -nm. 16. 
MelitA, -ae,/. 9. 
membrum. -! t&, 18, 
mem in i. meminisbe. 55. gram. 



1S1 



I 2 



, mentis,/. 56. 

a, -ae,/ 5. 
me"nsis T -Is, m. 49. 
mereor, -rl } meritvis sum. 53. 
merfdis T merSdiSI, m. 11, 55. 
met<3, -ere. messul, messuin. 43. 
metuO, -ere, metul, ruetutum. 

51. 
meus, mea, meum ; Foe. WKISC. 

ml. 8. 

miles, mllitis, iw. SO. 
mille, adfi. 31. 
minimi j swjwl. atft?. 4, 
minor, minus, camp. adi. 38. 
miser, misera, miserum. 22. 
misers, adv. 22. 
miseret, -ere, miseruitj . 52. 
IbittOj -ere, misi, rnissum. 86. 
modo, adr. 37, 45. 
modus, -i, m. 81. 
moenia, moenlum, . jrf. 81. 
mons, mentis, m. 81. 
monstrO, -5re r -Evi, -atum. 8. 
mora, -ae, f. 27, 
mordeSj -Sre, momordl,morsum. 

56. 

moror, -^rl, moratus sum. 53. 
mortims, -a, -um. 27. 
move<3, -^re, mOvi, mOtum. 47. 
mox, adv. 24. 

multitudu, multitudinis, /. 51. 
multus, -a, -um. 10. 
mulus, -I, m. 39. 

iO, -Ire, -ivl, -Itum, 45. 

, -ae, m. 22, 
murus,, -I, m, 14. 

3SL 

nam, cent. 23. 
narcissus, -I, tn. 55. 
nSrr&, -Sre, -&YI, -^tum. 20. 
nlscor, -1, natus sum. 55. 
B&SUS, -1, f. 18. 
natd, -ire, -IvI, -Itum, 28. 
nSttiSj -a, -um. 20. 
naufca, -ae, m. 17. 
, -is,/. S2. 
if. 4. 

quidem, adv. 87. 
, -Ire, -&vi, -&tum. 44. 
neg&tium, negGfcii, n. 42. 



nSminem, nullius, nS- 
mint, nulls, prm. 3. 
neque, com. 4. 
nesciu, -ire, -Ivl, -Itum. 5. 
niger, ni^ra, nigrum. 6. 
nihil,p>on. 22. 
nimis, adr. 56. 
nisi, com. 81. 
nitidu^, -a, -um. 30, 
nix, nivis,/. 37. 
noctu, adv. 24. 
nulo, nolle, n5lui, . 22. gram. 

33. 

nSmen, nSminis, n. 5, 30. 
nOn, ac?r. 4. 
nondum, adr. 32. 
iiCinne ? adi\ 4. 
nOnnullT, -ae, -a, pi. adi. 28. 
nSnnunquam, a^c. 19. 
n5nus, -a, -um. 9. 
n6s, pron. 3. gram. 25. 
nosfcer, nostra, nostrum. 8. 
nota, -ae,/. 23. 
Kotus y -I, m. 55. 
novem, adi. 10, 
nCvi, novisae. 33. ^ram. 33. 
novus, -a, -um. 29, 50. 
! nox, noctis,/. 11. 
nubs, nubis,/. 43, 
nullus, -a T -um. 10. gram. 15. 
num? adv. 38. 

numero, -are, -Svl, -atum. 40. 
numerus, -I, w. 10. 
nune, adv. 7. 

nuntis, -are, -Ivl, -atum. 47. 
nuntius, nuntl, m. 40. 
nuper, adv. 51. 
nutrio, -Ire, -Ivi, -Itum. 44. 
nutrlx, nutrlcis,/. 44. 

O. 

oblivlscor, -I, obllfcus sum ; Gen. 

reg. 53. 

oblongus, -a, -um. 18. 
obscurus, -a, -um. 26. 
obsessus, -a, -um. 49. 
obsideS, -8re, -sdi, -sessum. 48. 
bbsidi6, obsidionis, /. 48. 
obstupefactus, -a, -um. 52. 
occidSns, occidentis, m. 55. 
oecid#, -ere, -cldl, -dsum. 27. 



132 



yj . . 

Oceanus, -I, m. 17. 
octavus, -a, -urn. 8. 
octG, odt. 10. 
oculu^, -I, m. 18. 
Sdl, Sdisse. 51. 31 am. 33. 
offerG, -ferre, oltulL obl&tum. 

51. 
6lim, atfc. 27. 

adi. 11. 
omne. 3. 

oner5 ? -Ire, -ftvl, -Stum. 50. 
onus, oneris, n. 37. 
opmiOy oplnicnis, /. 51. 
oplnor, -art, -atns sum. 53, 
oportet, -ere, oportuit, . 42. 
oppidum, -I, n. 21. 
oppugns, -are, -avt, -Itum. 19. 
optimus, -a, -urn ; svperl. arli. GO. 
opus, operis, n. 41. 
5ra, -ae, /. 29. 
6r5,tiO, drltiiuim, / 50. 
orienSy orientis, w. 53. 
orno, -Ire, -avl, -atum. 50. 
5s, oris, n. 56. 
osiendd, -ere ? -tendere, -tSnsum 

vel -tentum. 36. 
Oatium, Ostii, n. 32. 
6atium } Sstil, n. 32. 
Stium, 6til, n. 25. 
ovis, -is,/. 34. 
Ovum, -I r n. S3. 

P. 

Padus, -I, m. 17. 

paene, adr. 54. 

paenlnsula, -ae,/. 9. 

paenitet, -6re T paemtoit, . 55. 

pagina, -ae. /. 5. 

pSnis, -is, m. 56. 

paratus, -a, -um. 42, 

pared, -ere, peperei, parsum. 

.Da*, reg. 44. 
par^ns, parentis, m.$$f. Gw.pl. 

parentum. 54. 
par5, -ire, -avl, -atum. 46. 
pars, partis,/. 31. 
pammper, adU. 52. 
parrus, -a, -urn. 6. 
paacO, -ere, par!, past urn. 40. 
passus, -as, m. 20. 



p&ttor, p&Htijris, w. Si. 
pater, patris, m. SO. 
patior, -I, passus sum. 53* 
patria, -ae, /. 9. 
paucl, -a<e, -a, p7. *lu IH. 



pi-x, 

pecunia, -ue,/. 40. 
peeu*, pecoriA, n. II. 
pecus, peeudiM,/. 33. 
l^edesj |H,ditis, m. 35. 
pellis, -I^/. 33. 
peiideO, -re, ^MndT, 

IS. 

pnsum, -I, n. 8. 
per, pratp. Ace. rg r 14. 
perg6, -*rc, perr^xl, per return. 

38. 

perieul'lsus, -a, -urn. 38. 
perlculum, -I, n, %. 
permultu*, -a, -urn. 16. 
prxequ*rj -I, pti^<'utu sum. 

58. 
persulde^, -ire, -suaal, -i&wStym. 

54. 

-Ir, rdol, -rcntum, 



p^Sy pc-dis, m. 30. 
peto, -ere, petit!, p^tltuin. 15 
Piioebus, -Ij m. 55. 
plctura, -a ; /. 14. 
pila, -*e/. 5. 

ping6, -re, pfuxl, |>ir tarn. 60. 
piscis, -is, su. 41. 
plants, -ae,/. 4$. 
plaudfr, -re, plau^L plausum, 51. 
plaastrum, -I ? #*. 5*>. 
,/. 51. 



pl^nus, -a, -m. 41. 



. &&L 40. 
plSiiimque, adff. 34. 
pluifc, -ere, pluit, , 4B. 
plurimus, -a, *am, wpa-Z. otfi* 41. 
piiiTia, -ae,/. 43. 
p6culum, -I, M. 56. 
poena, -ae,/. 41. 
Poeatw, -I, m. S. 
-ae, m, 4S. 
, -!,. 55. 



pSno, -ere, posul, po&itum. 7, 

puns, pontis, m. 31. 

pop ul us, -I, m. 25. 

porta, -ae, /. 20. 

porticus, -us./. 35. 

porto", -are, -avl* -atum. 40. 

portus, -us, M. 35. 

possum, posse, potui, . 15, 

post, praep. Ace. rtg. 12. 

posted, adi. 39. 

pckthac, adr. 26. 

postquam, com. 44, 

postrSmu, atlr. 24. 

patens, atf*. Gen. potentis,. 51. 
o, -<5re, -ui, -itum. 41. 
C', adv. 48. 

praeeO, -Ire, -ii, -iturn. 56. 

praeniitto, -ere ? -misl ? -mlssum. 
45. 

praemium, praemil ? n. 23. 

praett-r, praep. Ate. reg. 21. 

praetere<5j -Ire, -ii, -itum. 32. 

praftermittO, -ere y -mI>I T -mis- 
sum. 51. 

praetSriurn, praetQril, n. 45. 

prandeS, -re } prandi, pr^nsiim. 
11. 

prandium, prandil, n. 20. 

pre^ior, -Iri, preeltus sum. 5S. 

premSy -ere, press!, presbum. 52 

prime, adi. 47. 

primum, adv. 24. 

primus, -a, -urn, swpfrL adi. 1. 

prlneeps, principis ? m. 49. 

prior, priuSj cwnp. adi. 47. 

pr<5 T pr&ep- AU. reg. 17. 

pr6cd6 ? -ere. -cessl, -cessum. 37. 

procul, a^. 20. 

prodigium ? pr&digil, n. 52. 

prfkiueu. -ere, -duxl. -ductum. 
49. 

proelium, pro^Iii, n. 31. 

profectio", profeti6nis, /. 53. 

proficiscor, -I, profectug sum. 53. 

pr6nuntilti<5, prOnuntiatiunis 7 
/. 1. 

prope, praep. Ace reg. 12. 

prGpelluj -ere, -pull, -pulsum. 32. 

propero, -^re, -Sri, -fitum. 22. 

propinquus, -a, -um. 22. 

proprius, -a, -um. 45. 



propter, pmep. Ace. reg. 56. 

pr5ra ? -ae,/. 32. 

prSvincia, -ae./. 9. 

proximus, -a, -um, superl. adi. 34. 

prud^QS, adi. Gen. prudentis. 
35. 

prudenter, adt. 3G. 
\ puella, -ae, /. 25. 

puer, puerl, m. 14. 

pugna, -ae, /. 27. 
1 pugnG. -are, -avl, -atum. 17. 
j pugaus, -I, m. 18. 
| pulcher. pulchra, pulchrum. 23. 

pulsu, -are, -avi, -atum. 13. 

puppis, -iSj/. 32. f/ram. 6. 

purub, -a, -um, 54. 

putO, -are, -avl, -atum, 52. 

Q. 

quadraggnsimus, -a, -um. 40. 

quadratus, -a, -um. 6. 

quadringenti, -ae, -a. 20. 

qualis? quale? 6. 

quam, odr. 41. 

quam, cani. 38. 

quam? adr. 20. 

quamdiu? adv. 20. 

quandO ? a<ir. 24. 

quantus? -a, -um. 6. 

quartus. -a, -um. 4. 

quattuor, adi 10. 

-que, cut. 21. 

quercus, -us,/. 44. 

qul, quae, quod, prun. 32. gram. 

25. 

quia, conL 17. 
quldam, quaedam, quoddam, 

adi. 36. gram. 25. 
qulnque, adi. 10. 
qulntus, -a, -um. 5. 
Quintus, -I, m. 13. 
quis? quid ? pron. 3. gram. 25. 
quis, quid, pr5n. 31. gram. 25. 
qui&que, quaeque, quodque, adi. 

46. gram. 25. 
qu5? adr. 13. 
quod, coni. 29. 
quGmodo? adv. 14. 
quot? adi. 10. 
quotifins? adv. 28. 
quotus ? -a ? -um. 11. 



184 



rapax,<ui. Gew. raplcis, 33. 
rapidus, -a. -urn. 17. 
recite, -are, -avl ? -Itum. 2. 
red 15 5 -ere, reddidi, redditum. 

redeG, -Ire, -il, -Itum, 13. 
rudigo, -ere, -gi, -actum. 34. 
reditus, -us, m. 54. 
referu, referre, rettull, relit urn. 

40. 

rsgius, -a, -urn. 44. 
regnG, -are, -&vl, -atum. 44. 
rgnum, -I ? n. 44. 
regG, -ere, r6xl, rectum. 31. 
regredior, regredi, regressus 

&utn. 54. 
rSgulus, -I, m. 2$. 
rsicio, rSieere, rfiificl, reiectum. 

51. 
relinquG, -ere y rellqul, relietum. 

44. 

rfimSx, rsmigis, m. 32. 
rfimigo, -&re, avl, -atum. S2. 
removeo. -re, -m6vl* -nidtutn. 

22. 

remus, -I, m. E2. 
Kemus, -I, m. 44. 
renov5 T -ire, -ftyf, -Stum, 56. 
repfIIu 7 -ere, reppull, repulsum. 

rep6nO, -ere, -postilj -posituin. 
46. 



/. 37. 

resistG, -ere, restitl, . 81. 
responded, -Sre, respond!, re- 

spSnsum. 2. 
respdnsum, -I, n. 13. 
respubliea, relptiblieae,/. 52. 
revoc6, -ftre, -&vi, -Stumu 55. 
rSx, regis, i. 81. 
Ehea Silvia, Rheae SiMae,/. 44. 
rideQ, -6re, ns! y risum. 54, 
rlp^-ae,/. 17. 
rdbustus, -a, -tun. 28, 
rog6, -are, -avS, -atnm. S2. 
-a*,/. 9. 

-um. 9. 



, -I ? m. 44. 
rosa, -a,/. 5d. 



rostrum, -I. . 32. 

rotuadus, -a, -um. 6. 
ruber, rubra T rub rum. 6. 
rudiy, rudt*. 40. 
ruptus, -a, -um. 37, 
rurl, dr. 42. 
rus. ruriy, n. S3. 

S. 
s.d.p. salutem dlcit plurmmm* 



, nacra. bacrum. 21. 

, -dot is, m, 50. 
after jficium, bacniicil t - 2u. 
sacriticO, -ire, -ivl, -&turn, 25, 
saepe, ude. 22. 
saevus, -a, -um. 26, 
saglciter, wl*. 86. 
sagi,x, urifi. trr. ag&ei^. 84. 
sagitta, -ae,/. 3ft. 
Sagittarius, aagittfcrl, m. ^6 
saliO, -Ire, Sialul 7 baltum, 26. 
saltern, adv. 84. 
saltua, -us, m. 80. 
salus. salufcis,/ 51. 

, -Ire, -4vl t -itum. 50. 

I tn^n. 13. 

a:/c. 4. 
&&nus t -a, -um. 56. 
sanguis, sangyinis, m. 55. 
Sardinia, -a*,/. 9, 
satis, <Kf. 41, 
saxum, -I, n. S6. 
scientia, -ae,/. 11, 
sci6 T -ire, selrl, scltum. 5, 
ScIpitTi, Svlpitois. m, 80. 
scribe, -ere ? &crlps! s scriptuan, S. 
scutum, -I, n. 18. 
ad, sui, pr^- H. i?im, ^ix 
seed, -are, seeul, i*eetam, 82L 
seeundas, -a, -urn. 2, 82. 
sScanzs, -a, -um. 46. 
Bed, com. 4. 

, afidl, 



selia, -ae,/. 5. 
&men T sSminis. n. 48. 
semper, oit?. 22. 
Sempr^nia, ,/. 80. 
senator, senatOria, m. 5 
-a, -um. 51. 



senatus, -us, m. 50, 

Benex,&enis, m. Gm pl.sertum.34. 

sententia, -ae,/ 7. 

separating wlr. 43. 

septem, wli, 10. 

septentriunSs, -urn, m, pi. 55. 

septimus, -a, -urn. 7. 

sequor, -I, secutub sum. 53. 

sermo, strmunis, wi. 89. 

seru, -ere, a$vl, satum. 43. 

seTtf, a/Ir. 22. 

serva, -ae, /. 40. 

servio, -Ire, -IvI, -itum. 40. 

servitus, servitude, /. 40. 

servo, -iire, -Svl, -Stum. 31. 

servus, -I, m. 29. 

sex, adt. 10. 

sextus, -a, -urn. 6. 

Sertus, -I, m. 22. 

si, cottL 17. 

Ble, adfr. 5*5, 

Sic ilia, -ae, / 

sieeus -a, -um 43. 

slgn#, -ire, -avl, -atum. 45. 

aignum, -I, n. 43. 

si!entium ? silent il, n. 46. 

sileG, -6re T silul, . 3. 

silva, -ae,/. 17. 

simul Ic t coni. 52, 

sine, prapp, AU. ng. 27. 

singull, -ae, -a. 50. 

sinister, sinistra, siixistrum. 18. 

sinistra, -ae f /. 5. 

sitio, -Ire, , . 44. 

sitisj sitis, /. 56. yt am. 6. 

sobrius, -a, -um. 56. 

soeius, soci!, m. 27. 

sdfe, adv. 44. 

sdI T solis, m. 43. 

sdlus, -a, -um, 27. gram. 15. 

somnus, -I, m. 25. 

sorbeu, ~re, sorbul, . 56. 

sordidus, -a T -um. 54. 

soror, soruris,/. 30. 

spatior, -an, -itus sum. 43. 

spatium, apatii, n. 45. 

speet&eulum, -I, n. 20. 

spectator, spectators, m. 31. 

spectG, -are, -!tYl ? -Itum. 3. 

sp6r6, -Ire, -avf, -atum. 28. 

splendidu^, -a, -um. 50- 



spolium, spolil, w. 46. 

stILgnum, -!, n. 44. 

statim, adv. 22 

statua, -ae, /. 52. 

stilus, -I, m. 14. 

stO, stare, stetl, statum. 3. 

stola, -ae,/ 40. 

stringu, -ere, strlnxl, strlctum. 

18. 

struG, -ere, stnixl, structum. 45. 
studiusS, adi\ 22. 
studiOsus, -a, -um. 22. 
stults, adv. 22. 
stultus, -a, -um. 22. 
sub, praep. AIL reg. 35. 
suljitO, adv. 22. 

sum, esse, ful, , 5. gram. 33. 
summus, -a, -um, super?, adi. 16, 

45. 

sumo, -ere, sumpsl, sumptum. 7. 
super, praep. Ace. reg. 27. 
superbus, -a, -um. 50. 
superior, superius, comp. adi. 38. 
superd, -are, -S,vl, -atum. 39. 
sapra, praep. Ace. reg. 12. 
surgd, -ere, surrSxi, surrSctum. 2 
sus, suis, m. 34. 

sust"meO,-3re, -tinul, -tentum. 21. 
suus, -a, -um. 8. 

T. 

tabella, -ae,/. 14. 
tabernaculum, -I, w. 18. 
tabula, -ae,/ 5. 
tftlis, tale. 37. 
tarn, ode. 22. 
tamen, com. 28. 
tandem, odr. 20. 
tang5, -ere, tetigi, tllctum. 7, 
tantum, adv. 28. 
tantus, -a, -um. 35. 
taurus, -1, m. 26. 
tsctum, -I, n. 21. 
telum, -I, n. 18. 
templum, -!, n. 20. 
tempus, temporis, n. 30. 
tend5, -ere, teteudi, tentum vel 

tensum. 48. 

tened, -re, tenui, tentum. 7. 
tener, tenera, tenerum. 43, 



136 



ter, adv. 51. 

tergum, -I, . 16. 

terra, -ae, /. 9. 

tertius, -a ? -um. 3. 

theatruni, -5 T n. 23. 

Tiberis, Tiberis, m. 81. 0ram. 6, 

Tibur, Tlburis. w. 42, 

tigris, tigrls, m. 42. 0mm, 6. 

timeu, -re, timui, - . 42. 

timidg, adi\ 22. 

timldus, -a, -urn. 22. 

Titus, -I,ro. 13. 

toga, -ae,/. 40, 

toll<5,-ere, sustull, subl&tum. 50. 

torment um, -i, n. 49. 

tStus, -a, -urn. 16. gram. 15. 

trans, -ere, traxl, tractum, 81, 

trado, -re, tradidi, traditum. 

51. 

tranquilly adu. 22. 
tranquillus, -a, -urn. 22. 
fcranseS, -ire, -IT, -it-am, 22. 
trSnsfigS, -ere, -fixi, -flxum. 52. 
transtram, -I, n. 32. 
tredecim, adi. 20, 
trgs, tria. 10. gram. 24. 
tribunus, -I, m. 45. 
triclinium, tricllnil, n. 56. 
trigensimus, -a t -um, 80. 
trlstis, trlste. U. 
triumphalis, triumphlle. 50. 
triumphus, -I % m. 49. 
trudo, -ere, trusi, trustim. 18, 
tu, pron. 3. gram, 25. 
tuba, -ae,/. 46. 
turn, adv. 13. 
ttmica r -ae, /. 40. 
tutus, -a, -um. 87. 
tuns, -a, -um. 8* 

U. 

nbi, adp. 14. 
ubi? adv. 12. 
ttbique, adt?. 51. 
altrfi, praep. Ace, TBQ. 88. 
umbra, -ae,/. 54. 
umbrdeoa, -a, -um. 85. 
umeraSj -I, m. 3S. 
trade, ode. 32. 
tmde? o^w. 15. 



undecimus, -a, -um. 11. 

undtSvIcC'immus, -a, -um. 19, 

undique, odr, 52. 

universus, -a, -um. 50. 

unquam, adr, 22. 

unusj -A, -uin. 10. ^ram. 15. 

urbs, urbis,/, SI. 

ut, ani. 28. 

uter? utra? utrum ? prOn. &. 

gram. 15. 
utilis, utile. 33. 
iitor, utl, fisua sum. AM. tta. 

58. 
uior, uxOris,/. 30. 



V. 

vacca, -ae t /. 28. 

vlgina, -ae,/. 18. 

vlgltus, -us, m. 44. 

vai I in'^n. 51. 

valldus, -a, -urn. 21. 

vlllum ? -I, n. 18, 

varius, -a, -um. 45. 

vatss, -is, WL etj. 52. 

Teh5, -ere, T&S!, return. 20. 

vehiculam, i, n. 46. 

velj c&ni. 12. 

velum, -1, n. 82, 

, -a, -um. 89. 
, vnat&ris m. 39, 



tum. 47 



187 



ventus, -I ? m. 32, 
^Sr, Tgria, n. 43. 
verier, verberis, n. 58. 
Terbum, -i, n. 55. 
Vercingetorix, Yercisgetorigim, 

m. 48. 

Terna, -ae,/. 40, 
TSrd, ode. 56. 

vertC, -ere, vertl, vermim. 16* 
, adv. 34. 
, vesira, Yesfcrura, 8. 

-I, . 2$, 

-Ire, -I^I, *! turn. 50. 
TesiiB,/. 40. 
r, Tts!, retitam. 4S. 
veius, ad*. Om. vetcris. 44. 
, -I, n. 45. 



via,-ae,/. 20. 

viator, viaturis, m, 30. 

vic&nsimus, -a, -um. 20. 

victima, -ae, /. 25. 

Tictor, vietOris, m. 50. 

victoria, -ae, /. 2$. 

vicus, -I, m t 42. 

videS, -Sre, vidi, vlstim. 7. 

videor, -rl, vlsus sum. 51. 

vigil, vigilis, m. 46. 

vigilia, -ae, /. 11. 

vlgiuti, adi. 14. 

Tllicus, -I, m. 39. 

villa, -ae, /. SO. 

vinciOj -Ire, vinxl. vinctuin. 50. 

vinc5, -ere, vlcl. victum. 29. 

vinculum, -I, ??. 49. 

Tlnum, -I, >t. 41. 

viola, -ae,/. LT>. 

vir, viri, tn* 21. 



virtus, viitutis,/. 50. 

TIS, nom./. ^.ec. vim, -4W. vi. 42. 

^ram. 14. 

Tls6, -ere, visi, visum. 20. 
vita, -ae,/. 28. 
vitium, vitn, n. 23. 
vit5, -are, -avi, -atum. 26. 
TivS, -ere, vixi, victum. 28. 
voc5, -are, -avi, -atum. 11. 
volit<3, -are, -avi, -atum. 43. 
void, velle, volul, . 18. gram, 

33. 

vor6, -are, -avi, -atum. 42. 
vds, prtin. 3. gram. 25. 
vox, vOcis,/. 42. 
vulneru, -are ? -avi, -atum. 50. 
vulnus, vulneris, n. 55. 

Z. 
Zephyrus, -I, m. 55. 



138 



OIPORU : HORACE HAST 
PBHTTEE TO THE 




12034